1
گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2
گروه پژوهش هنر، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
10.22034/jget.2026.559789.1652
چکیده
مقدمه:خانههای تاریخی بوشهر، نمونهای از معماری بومی جنوب ایران هستند که منعکسکننده سازگاری اقلیمی-محیطی و اجتماعی-فرهنگی در یک بافت ساحلی گرم و مرطوب میباشند. هدف: این مطالعه با هدف شناسایی اجزای سازنده معماری خانههای تاریخی بوشهر و بررسی میزان توجه علمی به این اجزا از سال 1394 تا 1404 (2015-2025 میلادی) با تمرکز بر تعاملات اقلیمی-فرهنگی انجام شده است. قلمرو جغرافیایی:این مطالعه بر بافت شهری تاریخی بوشهر در امتداد ساحل شمالی خلیج فارس تمرکز دارد، جایی که تعاملات اقلیمی و فرهنگی تاریخی، یک سنت معماری متمایز و پاسخگو به اقلیم را شکل دادهاند. روش شناسی:یک تحلیل موضوعی سیستماتیک از طریق جستجوی جامع پایگاههای داده علمی معتبر انجام شد. از ۲۱۷ مقاله شناسایی شده اولیه، ۲۶ مطالعه پس از غربالگری سیستماتیک و ارزیابی کیفیت با استفاده از چک لیست CASP حفظ شدند. مطالعات انتخاب شده به صورت موضوعی کدگذاری شدند تا اجزای معماری تکرارشونده و الگوهای مورد توجه علمی شناسایی شوند. نتایج و بحث:چارچوبی شامل ۲۰ مؤلفه در چهار دسته توسعه داده شد: اقلیمی-کالبدی، فرهنگی-اجتماعی، کالبدی-فضایی و استراتژیهای طراحی معاصر. تهویه طبیعی (۳۰.۸٪)،شناشیر (۲۶.۹٪) وفضاهای نیمهباز (۲۳.۱٪) بیشترین توجه علمی را به خود جلب کردند، در حالی که سلسله مراتب فضایی (۱۱.۵٪) نسبتاً کمتر مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه گیری:این چارچوب، ترکیبی ساختاریافته از اصول معماری بومی بوشهر را ارائه میدهد، توجه علمی ناموزون را در ابعاد اقلیمی، فضایی و اجتماعی-فرهنگی برجسته میکند و از حفاظت، احیا و طراحی معاصر پاسخگو به اقلیم پشتیبانی میکند.
