مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

شناسایی و ارزیابی مولفه‌های تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی (مطالعه موردی: روستاهای حریم شهر تبریز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا ، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
2 استاد گروه جغرافیا ، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران
3 گروه جغرافیا ، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
4 گروه جغرافیا ،واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری ،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران ، ایران
10.22034/jget.2026.485925.1587
چکیده
مقدمه: جوامع روستایی به دلیل وابستگی به طبیعت و توان محدود، بیش از دیگر جوامع در معرض بحران‌های طبیعی‌اند. تاب‌آوری در مدیریت بحران به کاهش آسیب‌پذیری و افزایش سازگاری سکونتگاه‌های روستایی کمک می‌کند.
هدف: اصلی این پژوهش، شناسایی و ارزیابی وضعیت مؤلفه‌های تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی واقع در حریم شهر تبریز و تعیین میزان تأثیرگذاری هر یک از این مؤلفه‌ها بر تاب‌آوری کلی این سکونتگاه‌ها در برابر بحران‌های طبیعی است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی است. داده‌ها با روش کتابخانه‌ای و پیمایشی گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۲۳ روستای حریم شهر تبریز با حدود ۵۴۸۰۴ نفر است. حجم نمونه با فرمول کوکران تعیین و داده‌ها با SPSS و آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل عاملی تحلیل شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش، سکونتگاه‌های روستایی واقع در حریم شهر تبریز در استان آذربایجان شرقی است که شامل 23 روستا در محدوده پیرامونی این شهر می‌باشد.
نتایج و بحث: نشان می‌دهد تاب‌آوری اجتماعی با میانگین 01/3 بالاترین و تاب‌آوری کالبدی با میانگین 41/2 پایین‌ترین سطح را دارد. همچنین تحلیل عاملی نشان داد سه عامل بیشترین نقش را در شکل‌گیری تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی حریم شهر تبریز ایفا می‌کنند.
نتیجه­ گیری: به‌طورکلی، نتایج پژوهش بیانگر آن است که وضعیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی واقع در حریم شهر تبریز در سطح نامطلوبی قرار دارد و از متوسط نرمال تاب‌آوری به‌مراتب پایین‌تر است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • تاریخ دریافت 16 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 02 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1406