مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تدوین و ارزیابی راهبردهای توسعه حمل و نقل یکپارچه بر تحقق اهداف احداث بندر خشک ( نمونه موردی استان قزوین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه‌ای، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
چکیده
مقدمه: حصول توسعه پایدار که رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی را بدنبال می‌آورد مستلزم ایجاد زمینه­ها و زیرساخت های مطلوبی است که از عمده‌ترین و کاراترین آن ها شبکه حمل‌و‌نقل برشمرده می‌شود، از این رو در زمینه توسعه پایدار، راهبرد حمل و نقل پایدار از مهمترین موضوعات موجود است. ضرورت ارتقاء کمیت و کیفیت در ترانزیت مناطق مرزی کشور بر کسی پوشیده نیست. در این میان اهمیت حمل ونقل دریایی از یک سو و محدودیت­هایی که بنادر دریایی در توسعه خود دارند ازسویی دیگر، موجب خلق راهکار بندرخشک گردید. بندرهای خشک، مناطقی درون سرزمینی و واسطی میان مراکز تولید و جذب کالا و بندرساحلی محسوب می­شوند. هدف از این بندرها پاسخگویی به گردش حمل و نقل پرظرفیت در نواحی دور از ساحل و کاهش تقاضای نیاز به استفاده از اراضی ساحلی می­باشد.
هدف پژوهش: هدف این پژوهش تدوین و ارزیابی راهبردهای توسعه حمل و نقل یکپارچه بر تحقق اهداف احداث بندر خشک در استان قزوین می باشد.
روش شناسی: از نظر ماهیت این تحقیق اکتشافی، توصیفی، تجویزی می­باشد. برای دستیابی به اطلاعات عمدتاً از طریق مراجعه به متون موجود، کتب درسی، اسناد و مدارک و مقالات خواهد بود و از روش اسنادی استفاده شده است. همچنین برای تکمیل اطلاعات از روش­های میدانی همچون استفاده از پرسشنامه و از روش مصاحبه استفاده شده است. جامعه آماری تعدادی از کارشناسان و مدیران برنامه­ریزی حمل‌ونقل استان می‌باشند که مورد مصاحبه قرار گرفته‌اند. در ادامه؛ با استفاده از تکنیک سوات ‌(SWOT)تعدادی راهبرد ارائه می‌شود.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو مورد پژوهش استان قزوین می­باشد.
یافته­ها و بحث: در فرآیند تحقیق، راهبردهای تهاجمی (SO) استخراج شده؛ راهبردها با استفاده از مدل (ANP) تجزیه و تحلیل شده و الویت نهائی راهبردها و میزان تأثیر گذاری هر کدام ارائه می­شود.
نتیجه گیری: برنامه­ریزی و سرمایه­گذاری در بخش حمل‌ونقل و یکپارچه­سازی آن در استان قزوین، در راستای تحقق اهدافی که موضوع احداث بندرخشک را دنبال می‌کنند؛ چون که ایجاد یکپارچگی و همبستگی بین اجزای صنعت حمل و نقل، ایجاد حوزه­ای جدید در لجستیک و متعاقباً شکل­گیری رقابت، زمینه­سازی برای شکل­گیری بازارهای جدید و ایجاد مشاغل جدید در منطقه و توجه بیشتر به محیط­زیست به واسطه تغییر در شیوه حمل و نقل با حفظ پایه­های پایداری برای افزایش ارتباطات بین­المللی در این پژوهش می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اسد، سیده عاطفه:‌(1395)، برنامه ریزی حمل ونقل پایدار در راستای دستیابی به توسعه منطقه ای. (نمونه مورد پژوهش: منطقه       شمال کشور) پایان نامه منتشر شده کارشناسی ارشد، داشگاه گیلان، دانشکده هنر و معماری، گروه شهرسازی.
باورصاد، پرویز. خدابخش رضایی، (1392). شاخص های انتخاب مکان برای ایجاد بندر خشک به منظور سرمایه گذاری بهینه.
اردلان داریوش، ابراهیمی‌پور مرضیه، وحید آرش:(1399)، بررسی تأثیر طرح کارل فریش بر نحوه گسترش و شکل گیری ساختار شهر‌(مطالعه موردی: شهر همدان از سال 1300 خورشیدی تا کنون)، نشریه علمی مهندسی جغرافیای سرزمین، 9:5 88-104.
بررسی ضرورت ایجاد هاب و مراکز لجستیکی در ایران، معاونت پژوهش های زیربنایی و امور تولیدی دفتر: مطالعات انرژی، صنعت و معدن، (1396)
پارسی‌پور حسن، حسین‌زاده احمد، عاقلی‌مقدم حمیدرضا:‌(1400)، رتبه بندی و تحلیل درجه توسعه یافتگی استان های کشور، نشریه علمی مهندسی جغرافیای سرزمین، 4:6 ، 751-766. DOR: 20.1001.1.25381490.1400.5.10.4.2
خیری،پارسی، سلطانی نژاد، (1394)، گزارش بررسی وضعیت بنادر خشک در ایران، مرکز تحقیقات و بررسی های اقتصادی.
زبردست، اسفندیار:(1388)، کاربرد فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) در برنامه ریزی شهری و منطقه ای نشریه هنر های زیبایی معماری و شعرسازی، شماره 41، صفحات 79-90.
زیاری،کرامت الله، (1378) ؛ اصول و روش های برنامه ریزی منطقه ای یزد، دانشگاه یزد.
سازمان مدیریت و برنامه ریزی قزوین:‌(1395) چشم انداز استان در افق1404 هجری شمسی و سند توسعه استان  قزوین.
سلطانی، علی؛ (1393)، مباحثی در حمل ونقل با تاکید بر رویکرد پایداری ،انتشارات دانشگاه شیراز.
صرافی، مظفر، (1379) ؛ شهر پایدار چیست؟ فصلنامه تحلیلی پژوهشی، آموزشی مدیریت شهری، سال اول، سازمان شهرداری های کشور، وزارت کشور، تهران.
ظهوری‌ مهریزی(1393)، بندر خشک: حمل و نقل ترکیبی، توسعه اقتصادی.
کلانتری،خلیل (1380) ؛ برنامه ریزی توسعه منطقه ای)تئوری و تکنیک ها(، انتشارات خوشبین.
گودرزی، مصطفی، شاغری زینب‌(1392)، رتبه بندی استان های کشور به لحاظ بهره مندی از شاخص های اجتماعی- فرهنگی به روش فرآبند تحلیل سلسله مراتبی، کنفرانس بین المللی مدیریت چالش ها و راهکار ها، شیراز. 
محمدپور صابر، سارا امیری؛ (1399) . مبانی نظری برنامه ریزی حمل ونقل یکپارچه شهری و منطقه ای، انتشارات دانشگاه گیلان.
محمودی، علی (1376)، اقتصاد حمل‌ونقل، تهران، نشر اقتصاد نو.
مطالعات جامع حمل ونقل کشور، 1385 ؛ وزارت راه و ترابری.
معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، 1389 ؛ مجموعه برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران.
معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی دفتر طرح جامع و مدل های حمل و نقل، سند آمایش لجستیک کشور(1397).
Adams, W.M. (2008), “Green Development: Environment and Sustainability in a Developing World”, Rutledge, London.
Alumur, S., & Kara, B. Y. (2008). Network Hub Location Problems: The State of the Art. EuropeanJournal of Operational Research, 190(1), 1-21. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2007.06.008
Ambrosino, D., & Sciomachen, A. (2014). Location of Mid-Range Dry Ports in Multimodal LogisticNetworks. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 108(1), 128 .https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.12.825.
Banister, D. and Givoni, M. (2010), “Integrated transport: from policy to practice”, Abingdon, UK: Routledge.
Hatami Nasab, S. H., & Zare, H. (2018). Understanding Foregroung Factors in Creating Dry Ports in Iran by Hybrid Approach of GRA, MCDM and Interval-Valued Triangular Fuzzy Numbers. New Marketing Research Journal, 8(1), 57-74.https://doi.org/10.22108/nmrj.2018.103335.1202.
Hub Facilities. European Journal of Operational Research, 32(3), 393-404.
Litman, T., & Burwell, D. (2006). Issues in sustainable transportation. Int. J. Global Environmental Issues, 6 (4), 331-347.
Keeling, D.J. (2007). Transportation geography: new regional mobilities. Progress Human Geography, 32 (2), 275-283.
Malron G, Boarnet. (2008) : Transportation infrastructure & sustainable development, new planning approaches for Urban Growth. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(87)80007-3.
Mosaberpanah, M.A., & Darban Khales, S. (2013, September). The Role of Transportation in Sustainable Development. Conference: Developing the Frontier of Sustainable Design, Engineering, and Construction, Fort Worth, Texas (pp. 441-448) Texas: Institute of ASCE; University of Kansas.
O’Kelly, M. E., & Miller, H. J. (1994). The Hub Network Design Problem: A Review and Synthesis.Journal of Transport Geography, 2(1), 31-40. https://doi.org/10.1016/0966-6923(94)90032-9Owen, S. H., & Daskin, M. S. (1998). Strategic Facility Location: A Review. European Journalof Operational Research, 111(3), 423-447. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(98)00186-6.
Transportation Association of Canada, Association des transports du Canada, (2007), “STRATEGIES FOR SUSTAINABLE TRANSPORTATION PLANNING”.
Thomson, G. & Newman, P. (2018). Urban fabrics and urban metabolism – from sustainable to regenerative cities. Resources, Conservation and Recycling, 132: 218-229.

  • تاریخ دریافت 24 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 24 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 27 مهر 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404