مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

امکان سنجی ایجاد پیاده راه در بخش مرکزی شهر قائمشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 دانش‌آموخته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
10.22034/jget.2024.450760.1552
چکیده
مقدمه:  امروزه رواج سبک زندگی موتوری توسط ساکنان شهری، فضاهای عمومی و خیابان‌های شهر به شدت تحت سلطه خودروها قرار گرفته است که منجر به شلوغی و ازدحام در بخش‌های مرکزی بسیاری از شهرهای ایران شده است. هسته مرکزی قائم‌شهر به‌دلیل قدمت زیاد و‌ وجود کاربری‌های مختلف روزانه شاهد حجم بالایی از تردد مردم و وسائط نقلیه می باشد.
هدف:  هدف پژوهش حاضر شناسایی  مهم‌‌ترین مشکلات بخش مرکزی وامکان سنجی ایجاد پیاده راه درهسته مرکزی شهر می‌باشد.
روش شناسی:  داده­های به‌دست آمده ‌از طریق پرسشنامه، ‌در نرم­افزار ‌SPSS موردتحلیل قرار گرفتند. مهم‌ترین شاخص‌های مورد استفاده در ‌‌‌پرسشنامه شامل مبلمان، ایمنی، سرزندگی، جذابیت بصری، انعطاف­پذیری و... بوده است. همچنین برای تحلیل داده­های ‌غیر از پرسشنامه‌ یعنی دو شاخص اختلاط کاربری و نفوذپذیری ازسیستم اطلاعات جغرافیایی استفاده شده است. برای رتبه­بندی خیابان­های چهارگانه با توجه به قابلیت پیاده­مداری شدن ابتدا داده­های بدست آمده از طریق مدل آنتروپی شانون وزن­دهی شده و سپس‌از روش وایکور برای رتبه­بندی نهایی استفاده شده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ این پژوهش بخش مرکزی شهر قائمشهر است.
یافته­ها و بحث: نتایج و یافته­ها نشان‌دهنده ‌کمبود پارکینگ‌های عمومی، عدم دسترسی مناسب معلولان حرکتی و فقدان تجهیزات و مبلمان مناسب شهری در بخش مرکزی می‌باشد. هم چنین براساس نتایج به دست آمده از روش ویکورخیابان بابل ‌و ساری توامان در اولویت اول، خیابان راه­آهن دراولویت دوم وخیابان تهران در‌آخرین اولویت قابلیت پیاده­مداری قراردارند.
نتیجه­گیری: بنابراین به نظر می‌رسد با تبدیل خیابان‌های اصلی هسته مرکزی به مسیر پیاده‌روی، تا حدودی از مشکلات ترافیکی کاسته شود و همچنین زیست‌پذیری منطقه نیز ارتقاء یابد. این تحقیق می­تواند مقدمه­ای برای شناسایی گزینه­های مناسب برای ایجاد مسیرهای عابر پیاده در بخش مرکزی شهر باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابراهیم‌زاده، عیسی و اسفندیاری مهنی، حمیده (1397). بررسی نقش پیاده راه‌های شهری در توسعه گردشگری پایدار مطالعه موردی: خیابان 15 خرداد تهران،گردشگری شهری، 5 (3)، 142-131.
اکبــرزاده مقدم لنگرودی، امیر؛ احمدی، حســن و آزاده، ســیدرضا (1397). ارزیابی مطلوبیت پیاده راه های شــهری بر اســاس مؤلفه های کیفــی، مطالعه موردی: پیادهراه علم الهدی شــهر رشــت، نشــریه پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال 7، (25)، 140-125.
بهزادفر، مصطفی؛ جلیلی صدرآباد؛ سمانه وبرجی، فاطمه. (1401). بررسی تطبیقی عوامل تبیین کننده میزان پیاده مداری محلی (مورد پژوهش: محله جنت-آباد شمالی و محله نارمک(هفت‌حوض). معماری و شهرسازی پایدار. 10 (10)، 106-99.
پیوسته گر، یعقوب؛ حیدری، علی اکبر وکیایی، مریم (1396). تحلیل پارک های شهری از منظر جرم شناسی با استفاده از تکنیک "چیدمان فضا" (مطالعه موردی: پارک لاله تهران)مجله مطالعات شهری، دوره 6، (22) ، بهار 1396، 26-15.
تشکری، لیلا (1397). تکوین یک پیاده راه مولفه های کالبدی یا رفتار جمعی، مجله منظر، سال10، (44)، آبان ماه، 49-40.
حبیبی، کیومرث (1397). مقایســه تطبیقــی کیفیت پیاده راه ها در ایران و خارج کشــور با مدل ANP ، نشــریه معماری و شهرسازی ایران، دوره 9، (15)، بهار و تابستان، 19-5.
حقانی، مهسا و مجیدی هتکه لویی، سحر (1400). نگرشی به جایگاه پیاده مداری در فضای شهری با تمرکز برحس دلبستگی به مکان، نمونه موردی: خیابان قارن ساری، نشریه مطالعات طراحی شهری و پژوهش های شهری سال چهارم، شماره3،
ربیعی، ریحانه ‌و رضایی زاده مهابادی، کامران (1395). تاثیر پیاده رو ها برکیفیت زندگی شهری، کنگره بین المللی عمران،معماری و شهرسازی معاصر جهان، 11-1.
سلطانی فر، هادی؛ خدابنده لو، حسن و زنگنه، یعقوب (1397). امکان سنجی قابلیت پیاده مداری شبکه معابر شهری بخش مرکزی شهر قم با استفاده از مدل ویکور و تئوری چیدمان فضا، پژوهش های جغرافیایی و برنامه ریزی شهری، دوره6 ،(2)، 449-427.
صادقــی، علیرضا؛ دادگر، مســعود؛ پورجعفر، علــی‌و عفتیان‌، نگین نشــاط (1396). ارائه فرایند طراحی شــهری بهینه پیاده راه ها از طریق تحلیــل تطبیقی تجارب داخلی و بین المللی، مطالعه موردی: خیابان بــروارد آمریکا، خیابان جرج اســترالیا، خیابان صــف و بلوار درختی ایران، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال 8، (29) ، 36-21.
قربان پور، مریم (1397). «ارزیابی مولفه های موثر بر تقویت ســرزندگی در مســیرهای پیاده شــهری (مطالعه موردی: پیاده راه علم الهدی شهر رشت)، مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، 13، (1)، 123-105.
کریمی، فروغ (1396). ایجاد پیاده راه برای ارتقاء نشــاط و سرزندگی در فضاهای شهری، نمونه موردی: خیابان ملت شهرکرد حدفاصل میدان 12 محرم تا چهار راه بازار، برنامه ریزی فضائی7 (1)، 99-81 .
کیاسی، شروین ‌و کریمی آذری، امیررضا (1402). بررسی مؤلفه‌های کالبدی پایداری اجتماعی در فضاهای مسکونی و تبیین راهکارهای طراحی با تاکید بر پیاده‌مداری(مطالعه موردی: مجتمع الکانشهر رشت)، 7 (3)، 568-555.
لطفی، صدیقه‌ و فلکیان، شیما (1401). بررسی وضعیت امنیت و ایمنی پیاده‌روهای مجاور مراکز خرید با تاکید بر پیاده مداری بر اساس نظر شهروندان (نمونه موردی:شهر رامسر)، مهندسی‌جغرافیایی‌سرزمین، دوره6، شماره1(پیاپی 11)،1401، 84-69.
معینی، سید مهدی (1392). شهرهای پیاده مدار، انتشارات آذرخش، چاپ 3. تهران.
نصری، المیرا (1394). فرایند ارزیابی طرح های پیاده راه سازی خیابان ها، مجله صفه، سال 25، (70)، 142-129.
Buehler, R. & Pucher, J. (2023) Overview of Walking Rates, Walking Safety, and Government Policies to Encourage More and Safer Walking in Europe and North America, Sustainability, 15(7), 5719; https://doi.org/10.3390/su15075719
Conticelli, E., Maimaris, A., Papageorgiou, G. & Tondelli, S. (2018). Planning and designing walkable cities: A smart approach, Smart Planning: Sustainability and Mobility in the Age of Change pp 251-269.
Jamei, E., Ahmadi, K., Wah Chau, C., Seyedmahmoudian, M., Horan, B.  & Stojcevski A. (2021) Urban Design and Walkability: Lessons Learnt from Iranian Traditional Cities, Sustainability, 13(10), 5731; https://doi.org/10.3390/su13105731
Jeong, Ilho., Choi, Minj., Kwak, J., Ku, D., &, Lee, Seungjae (2023) A comprehensive walkability evaluation system for promoting environmental benefits, Scientific Repots
Knapskog, M., Hagen, O. H., Tennøy, A., & Rynning, M. K. (2019). Exploring ways of measuring walkability. Transportation research procedia, 41, 264-282.
Marika, G., Beatrice, M., & Francesca, A. (2021). Adaptive reuse and sustainability protocols in Italy: Relationship with ehtcircular economy. Sustainability, 13(14), 8077.
McAslan, D (2017).Walking and Transit Use Behavior in Walkable Urban Neighborhoods, Michigan Journal of Sustainability, 5 (1), 51-71.
Nichani, V., Koohsari, M.J., Oka, K., Nakaya, T., Shibata, A., Ishii, K, Yasunaga, A., Turley, L., McCormack, Gavin, R. (2021). Associations between the traditional and novel neighborhood-built environment metrics and weight status among Canadian men and women, Canadian Journal of Public Health, 112, 166–174.
Park, S., Deakin. E., & Lee, J. D. (2014), Developing perception- based walkability index to test impact of micro-level walkability on sustainable mode choice- decisions, Journal of the Transportation Research Board, 2464(-1):126-134.
Patel, F. U. (2022). Assessing the Walkability Index in the City of Vadodara, Gujarat. the study of factors affecting walkability in the urban context. International Journal of Scientific & Engineering Research, 13(10), 1-7.
Pekin Timur, U., Özden, F., Erzin, P. E., & Timur, Ö. B. (2021). Investigation of Çankiri City Railway in Scope of Greenway. Sustainability, 13(6), 3055.
Riza, D. (2017). Waikability as a culture practice. Civil Engineering and Architecture, 5(2), 61-65.
Saghapour, T., Moridpour, S., & Thompson, Russell. G. (2019), Estimating, walking, access. Levels, incorporating, distance thresholds of built, environment, features, International Journal of Sustainable Transportation, 13, 14-1.
Salvado, N., De Rivear, I., & Lorenzo, D. (2017). Public space regeneration strategies. The case of Salou, International Journal of Sustainable Development and Planing,2(5),933-945.
Steiner, R., Bond, A., Miller, D., & Sand, P. (2004). Future Directions for Multimodal Areawide Level of Service Handbook: Research and Development. The Florida Department of Transportation, Office of Systems Planning, Contract BC-345, 78.
Thakur. S. & Biswas, S. (2019). Assessment of pedestrian-vehicle interaction on urban roads: a critical review, Archives of Transport, 51(3), 49-63.
Urrohmah, A., Ellisa, E., & Fuad, A. H. (2023). The Concept of Permeability on The Neighbourhood Scale. CSID Journal of Infrastructure Development, 6(1), 57-68.  https://doi.org/10.7454/jid.v6.i1.1076
Wang, H & Yang, Y. (2019) Neighborhood walkability: A review and bibliometric analysis, Cities, 93, 43-61.
Wei, Yehua Dennis., Xiao, Weiye., Wen, Ming. & Wei, Ran. (2016) Walkability, Land Use and Physical Activity, Sustainability, 8(1), 65; https://doi.org/10.3390/su8010065.
Zhou, H. He, S. Cai, Y. Wang, M. & Su, S. (2019). Social inequalities in neighborhood visual walkability: Using Street view imagery and deep learning technologies to facilitate healthy city planning. Sustainable Cities and Society.

  • تاریخ دریافت 14 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 02 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404