سنجش فقر در مناطق شهری و روستایی (مطالعه موردی: آذربایجان غربی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پسادکتری، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام‌نور، صندوق پستی 4697- 19395، تهران، ایران

2 استاد، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام‌نور، صندوق پستی 4697- 19395، تهران، ایران

3 استادیار، گروه اقتصاد، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

10.22034/jget.2023.160266

چکیده

مقدمه:  بدون شک فقر و نابرابری یکی از پدیده­های نامطلوب زندگی اجتماعی است و تمامی جوامع بشری کاهش و نهایتاً حذف آن را در رأس اهداف خود قرار داده­اند.
هدف: هدف پؤوهش پیش‌رو، سنجش فقر در مناطق شهری و روستایی استان آذربایجان غربی می‌باشد.
روش شناسی:  در این پژوهش به دلیل نوع داده‌های مورد مطالعه از روش داده‌های سری زمانی استفاده شده و مدل تحقیق با استفاده از روش خودتوضیخ برداری با وقفه‌های گسترده برآورد می‌شود. شایان ذکر است در این پژوهش ابتدا پایایی متغیرهای موجود را توسط آزمون دیکی فولر تعمیم یافته مورد بررسی قرار داده و سپس به کمک مدل خود توضیح برداری با وقفه­های گسترده (ARDL)، الگوی تصحیح خطا (ECM) در دو مدل مجزا برای شهر و روستا طی دوره (1399-1372) بررسی شده و همچنین با بکارگیری آزمون جوهانسن جوسیلیوس بردارهای همگرایی را تعیین و سپس اثر تکانه­ها و شوک‌های وارده بر بردارهای هم‌انباشتگی، مورد بحث و تجزیه و تحلیل قرار می‏گیرد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی مورد مطالعه در این پژوهش استان آذربایجان غربی می‌باشد.
یافته­ ها و بحث: نتایج حاصل از تخمین مدل فقر شهری بیانگر این موضوع می‌باشد که شکاف فقر شهری با نرخ بیکاری، نرخ ارز و شاخص قیمت مصرف کننده رابطه مثبت و با ارزش افزوده شهری و درآمد کل استان رابطة منفی دارند. همچنین نتایج حاصل از تخمین مدل فقر روستایی بیانگر این است که شکاف فقر روستایی با نرخ بیکاری و ارزش افزوده روستایی رابطه مثبت و با شاخص قیمت مصرف کننده، نرخ ارز و درآمد کل استان رابطة منفی دارند.
نتیجه ­گیری:  در مجموع می­توان بیان نمود که متغیرهای ارزش افزودة شهری و روستایی، نرخ ارز، نرخ بیکاری، درآمد کل استان و شاخص قیمت مصرف کننده بر شکاف فقر شهری و روستایی تاثیر معنادار دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابوالفتحی‌قمی، ابوالفضل. (1377). درآمدی بر شناخت شاخص‌های نابرابری درآمدی و فقر. تهران: سازمان برنامه و بودجه مرکز آمار ایران.
پژویان، جمشید. (1375). فقر، خط فقر و کاهش فقر. نشریه علمی برنامه‌ریزی و بودجه. 1(2)، 23- 5.
پیرایی، خسرو و شفیعی، شهریار. (1380). اندازه‌گیری فقر با تأکید بر خانوارهای شهری استان مازندران طی سال‌های 1375-1369. پژوهش‌های اقتصادی. 1(1)، 49- 35.
سوری، داود. (1377). فقر و سیاست‌های کلان اقتصادی (1375-1367). نشریه علمی برنامه‌ریزی و بودجه. 3(10 و 11)، 189- 155.
عرب‌مازار، عباس و حسینی‌نژاد، مرتضی. (1383). عوامل موثر بر فقر خانوارهای شاغل روستایی در ایران. جستارهای اقتصادی. 1(1)، 94- 67.
فلاحی، محمدعلی؛ احمدی‌شادمهری، محمدطاهر و گریوانی، فاطمه. (1393). بررسی عوامل مؤثر بر فقر خانوارهای شهری استان خراسان شمالی با استفاده از الگوی توبیت. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. 5(20)، 202- 183.
ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد. (1400). استان آذربایجان‌غربی، https://fa.wikipedia.org/wiki/.
یوسفی، علی؛ مهدیان، شکیبا و خلج، سکینه. (1394). شناسایی عوامل تعیین کنندة فقر چندبعدی در مناطق روستایی ایران. پژوهش‌های روستایی. 6(4)، 721- 699.
Ahmad, K. & Riaz, A. (2011). An Econometric Model of Poverty in Pakistan: ARDL Approach to Co-integration. Asian- journal of business and management sciences. 1(3), 8-75.
Asogwa, B., Ume, J. & Okwoche, V. (2012). Estimating the Determinants of Poverty Depth among the Peri-Urban Farmers in Nigeria. Journal of social Science. 4(3), 201- 206.
Atkinson, A. (1987). On the Measurement of Poverty. Econometrica. 55(4), 749- 764.
Beck, T., Deminraguc- kunf, A. & Levin, R. (2007). Finance and Inquality and the Poor. Jouraul of Economic Growth,12(1), 27- 49.
Foster, J. E., Greer, J. & Thorbeck, E. (1984). A class of decomposable poverty measure. Econometrica. 52(3), 761-766.
Kakawani, N. (1980). Income Inequality and Poverty: Methods of Esitimation and Policy Applications. New York: Oxford University Press.
Mandel, F, K. & Bittencourt, M. (2006). Financial Development and Inequality: Brazil 1985-99. Working Papers 26, ECINEQ, Society for the Study of Economic Inequality.
Meo, M. S., Khan, V. J., Ibrahim, T. O., Khan, S., Ali, S. & Noor, K. (2018). Asymmetric impact of inflation and unemployment on poverty in Pakistan: new evidence from asymmetric ARDL cointegration. Asia Pacific Journal of Social Work and Development. 28(4), 295-310.
Pesaran, M. H. & Shin, Y. (1995). An Autoregressive Distributed Lag Modeling Approach to Cointegration Analysis. Cambridge Working Papers in Economics. No. 9514.
Ravallion, M. (1998). Issues in Measuring and Modelling Poverty. The Economic Journal. 106(438),1328-1343.
Rowntree, B. S. (2001). Poverty: A study of town life. centennialedn, Bristol: Policy Press.
Townsend, P. (1985). A Sociological Approach to Measurement of Poverty: A Rejoinder to Professor Amartya Sen. Oxford Economic Papers.
World Bank. (1990). Absolute and relative Poverty Rate.