مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تبیین نقش مدیریت محلی در تحولات محیطی - فضایی روستاهای شهرستان رودسر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 استاد گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
چکیده
مقدمه: مدیریت روستایی، فرآیندی چندجانبه شامل سه رکن مردم، دولت و نهادهای عمومی است که نقش قابل توجه­ای در توسعه و تحولات نواحی روستایی داشته­اند. نقش مدیریت محلی در تحولات محیطی - فضایی سکونتگاه­های روستایی به ویژه در بخش تغییرات کاربری اراضی، ساخت و ساز، احداث و مرمت شبکه­های ارتباطی بیش از ابعاد اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی نمود داشته که در این پژوهش به آن پرداخته شده است.
هدف:  تعیین نقش مدیریت محلی در تحولات محیطی- فضایی روستاهای شهرستان رودسر هدف اصلی مقاله حاضر است.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش انجام آن توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات مورد از طریق منابع اسنادی و مطالعات میدانی بدست آمده است. جامعه آماری 187 روستای شهرستان رودسر می­باشد. حجم نمونه شامل 20 درصد از روستاهای دارای دهیاری بوده است. روش نمونه گیری تصادفی- سهمیه­ای بوده و نمونه­ها براساس نواحی جغرافیایی ساحلی، جلگه­ای، کوهپایه­ای و کوهستانی محاسبه شده و در مجموع 345 پرسشنامه در سطح 36 روستای محدوده توزیع و تکمیل شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات از طریق مستندات و با استفاده از روش­های آماری در قالب آمار توصیفی و استنباطی انجام شده است. در این پژوهش برای پردازش اطلاعات از نرم­افزار SPSS، ترسم جداول از نرم­افزار Excel و برای ترسیم نقشه از نرم­افزار Arc GIS بهره برده شده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر، روستاهای شهرستان رودسر می­باشد.
یافته­ها و بحث: نقش مدیریت محلی در تحولات محیطی- فضایی روستاهای شهرستان رودسر با استفاده از 12 مولفه مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته­ها حاکی از آن است که، وضعیت مدیریت محلی در روستای مورد بررسی از دیدگاه پاسخگویان در حد متوسط به بالا بوده که نشاندهنده رضایت ساکنین روستاها از عملکرد مدیریت محلی در بعد محیطی می­باشد. مدیریت محلی در روستاهای شهرستان بیشتر معطوف به انجام  وظایف خود بوده و در بعد محیطی روستاها بیش از سایر ابعاد توسعه روستایی موثر بوده­اند.
نتیجه­ گیری:  نتایج پژوهش نشان می­دهد که مدیریت محلی در شهرستان رودسر موجب تغییرات محیطی زیادی در سطح روستاها شده است. احداث هتل، مسافر کاشانه در بحث گردشگری، پارک­های روستایی، خانه­های ویلایی از جمله تحولات محیطی روستاهای محدوده است. به اعتقاد مردم روستا دهیاران و مدیران روستاهای شهرستان در تغییرات محیطی اعم از ساخت مسکن، بهبود وضعیت معابر و سایر قسمت­ها نقش مهمی را ایفا نموده­اند که این نقش براساس فاصله روستاها از مراکز شهری به دلیل آن که بیشتر مساحت شهرستان محدوده کوهستانی بوده، کم رنگ می­شود.
کلیدواژه‌ها

احمدیان، رضا و محمدی، حمید. (1389). بافت شناسی روستاهای کشور. تهران: انتشارات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
احمدیان، رضا؛ محمدی، حمید و موسوی، سیروس. (1387). ویژگی رسمی مناطق روستایی. مجله آبادی، شماره 54.
ازکیا، مصطفی و غفاری، غلامرضا. (1386). توسعۀ روستایی با تأکید بر جامعۀ روستایی ایران. تهران: نشر نی.
استعلاجی، علیرضا.  (1391). تدوین الگوی مطلوب مدیریت نوین توسعه روستایی ایران. گاهنامه پژوهشی دانشگاه پیام نور استان چهارمحال و بختیاری، شماره 6 ، ویژه نامه علوم انسانی.
امیر انتخابی، شهرام. (1392). تحولات کالبدی فضایی روستاهای گیلان. فصلنامه برنامه­ریزی کالبدی - فضایی، 2(4)، 122-113.
بدری، سید علی. (1390). چالشهای مدیریت روستایی در ایران وارایه سیاستهای راهبردی. فصلنامه رهنامه سیاستگذاری، 2(1)، 147-1.
بدری، سید علی؛ اکبریان رونیزی، سعید رضا و قصابی، محمد جواد. (1392). نقش مدیریت محلی درتوسعه کالبدی سکونتگاه­های روستایی (مطالعه موردی: شهرستان آران و بیدگل). فصلنامه پژوهش­های مدیریت روستایی، 4(2)، 276-249.
بدری، سید علی و موسوی، سید عارف.   (1388). مدیریت روستایی در ایران. تهران: انتشارات فرهنگی اشتیاق نو.
بدری، سید علی. (1390). پژوهش­های مدیریت روستایی. پیش شماره دوم، تهران، پژوهشکده علوم انسانى و اجتماعى جهاد دانشگاهى.
بدری و نعمتی سید علی. (1386). نیازسنجی آمـوزشی اعـضای شوراهای اسلامی روستایی (پژوهشی دراستان های اصفهان، همدان و لرستان). تهران:  وزارت جهاد کشاورزی.
پوررمضان، عیسی، علینقی­پور،  مریم و توفیق­جو، ابراهیم. (1395). عملکرد دهیاری­ها از دیدگاه روستاییان با بهره گیری از مدل کانو در روستاهای شهرستان رشت. فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی روستایی. 5(14)، 146-131.
پوررمضان عیسی و مولائی هشجین نصراله. (1389). امکان سنجی تجمیع تیپ روستاهای جلگه­ای به منظور توسعه پایداردر گیلان. فصلنامه برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 5(14)، 60-38.  
پورطاهری، مهدی؛ رکن­الدین افتخاری، عبدالرضا و بدری، سیدعلی. (1389). راهبردها و سیاست­های توسعةکالبدی سکونتگاه­های روستایی. تهران: انتشارات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
حسنلو، لیلا؛ عزیزپور، فرهاد و جلالیان، حمید. (1397). ارزیابی نقش مدیریت روستایی در پایداری روستاها مطالعة موردی دهستان دستجرده (شهرستان طارم). دو فصلنامه جغرافیا و توسعه، 16(52)،  174-157.
رکن­الدین افتخاری، عبدالرضا؛ سجاسی قیداری، حمدالله و عینالی جمشید. (1390). نگرشی نو به مدیریت روستایی با تأکید بر نهادهای تأثیرگذار. فصلنامه روستا و توسعه، 10(2)، 30-1.
سازمان شهرداریها و دهیاریهای وزارت کشور. (1384). معاونت آمار و اطلاعات.
علیزاده، زینب؛ پوررمضان عیسی و مولائی هشتجین، نصرالله .(1399). تبیین نقش مدیریت محلی در تحولات کالبدی - فضایی روستاهای شهرستان رودسر. فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، ۱(۳)، ۹۵-۸۱.  
عنابستانی، علی اکبر  و حاتمی­نژاد، حجت. (1391).  مدیریت نوین روستایی و نقش آن در تحول مساکن با توجه بر عملکرد دهیاران (مطالعه موردی:دهستان میش خاص- شهرستان ایلام). پژوهش­های بوم شناسی شهری، 2(2)، 140-121.
فراهانی، حسین و رستم­خانی، احمد. (1391).  نقش دهیاری­ها بر کیفیت زندگی روستاییان دهستان کرسف شهرستان خدابنده. فصلنامه مدیریت شهری، 11(30)، 206-195.
کلانتری، خلیل. (1384).  برنامه ریزی توسعه منطقه­ای.  تهران: انتشارت خوشبین.
مرکز آمار ایران. (1395). فرهنگ آبادیهای استان گیلان.
مقیمی سید محمد. (1382). اداره امور حکومت­های محلی. تهران: انتشارات سمت.
مولائی هشجین، نصرالله. (1379). مفهوم ، تعریف و ضرورت برنامه ریزی توسعه روستایی. مجله سپهر، 9(33)، 46-43.
مولائی هشجین، نصرالله. (1390). جایگاه مدیریت محلی در برنامه­ریزی کالبدی سکونتگاه­های روستایی ایران. چاپ اول، تهران: سازمان شهرداریها ودهیاریهای کشور.
فال سلیمان، محمود؛ مکانیکی، جواد و اقتداری، مهشاد. (1398).  تحلیل فضایی عملکرد مدیریت دهیاریها در فرآیند توسعه روستایی (مورد: دهستانهای شهرستان عنبرآباد در استان کرمان). فصلنامه برنامه­ریزی توسعه کالبدی، 4(2)، 34-25.
حیدری، محمد تقی؛ رحمانی, مریم؛ حضرتی، مجید و بوئینی، محمدتقی. (1399). ارزیابی نقش مدیریت محلی در توسعه و بهسازی کاربری اراضی (مورد مطالعه: سکونتگاه‌های روستایی شهرستان خرمدره). فصلنامه برنامه­ریزی توسعه کالبدی، 7(4)، 120-105.
Pourramzan, E. (2021). Analysis of socio-cultural challenges facing local managers in the process of rural development (Case study: Central District of Rasht County). Journal of Research & Rural Planning, 10(3), 97-118.

  • تاریخ دریافت 07 مهر 1399
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1399
  • تاریخ انتشار 01 دی 1401