مقدمه: جدایی‌گزینی اکولوژیک یکی از موضوعات مهم شهری محسوب می‌شود که از گذشته تاکنون، بسیاری از پژوهشگران به این بحث پرداخته‌اند. چونکه رابطه نزدیکی بین آن با توزیع عادلانه ثروت و امکانات در فضا وجود داشته و باعث تمرکز شدید فقر و پیدایش طبقات بسیار پایین می‌شود.

هدف: هدف این پژوهش بررسی جدایی‌گزینی فضایی براساس دو شاخص جمعیت و تحصیل در شهر تالش است.

روش‌شناسی: برای این کار، از داده‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395 مرکز آمار ایران استفاده گردید. براساس این سرشماری، شهر تالش به 52 زیرحوضه و 489 بلوک تقسیم و 113 زیرشاخص برای هر بلوک استخراج گردید که این پژوهش 8 زیرشاخص جمعیتی و 4 زیرشاخص تحصیلی را شامل می‌شود.

قلمرو جغرافیایی: محدوده این پژوهش شهر تالش است.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که الگوی فضایی زیرشاخص‌های جمعیتی و تحصیلی شهر تالش از دو الگوی خوشه‌ای HH و LL تبعیت می‌کنند. بطوریکه خوشه HH در بلوک‌های نیمه جنوبی و الگوی LL در بلوک‌های واقع در جنوب، شمال و حاشیه رود کرگانرود مشاهده می‌شوند. اما الگوی غالب در زیرشاخص تراکم جمعیت، الگوی LL بوده و از نیمه جنوبی رود کرگانرود تا شمال شهر تالش و بخش جنوبی آن را در بر می‌گیرد. علاوه بر این، الگوی زیرشاخص نسبت جنسی از نوع HH بوده و محدود به بخش جنوبی، مرکزی و حاشیه رود کرگانرود بصورت هسته‌های مجزا است. الگوی LL نسبت جنسی فقط محدود به چند بلوک واقع در شمال شهر است. همچنین زیرشاخص‌های تحصیلی دارای الگوی مشابه بوده و فقط زیرشاخص نسبت باسوادی نشان‌دهنده الگوی خوشه‌ای HH در بخش مرکزی و جنوب این شهر بوده و نشان از نسبت باسوادی بالای آن نسبت به سایر مناطق شهر دارد. همچنین نتایج آزمون χ^2 نشان داد که شاخص تراکم خانوار در شهر تالش از تفاوت کمتری نسبت به سایر شاخص‌های جمعیتی برخوردار است اما در مجموع معنی‌داری تفاوت بین فراوانی مشاهده شده و مورد انتظار آن تایید گردید.

نتیجه‌گیری: در نتیجه جدایی‌گزینی در دو شاخص مورد بررسی امری حتمی بوده و از ابتدای پیدایش شهر تاکنون روند فوق تشدید شده است.