مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تبیین جایگاه استان البرز در کشورداری ملی با رویکرد آینده پژوهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
چکیده
مقدمه: کشورداری به معنای کارکردهای مورد انتظار از کارگزاران یک نظام سیاسی می‌باشد که در برگیرنده ابعاد سیاسی، امنیتی، اجتماعی، فرهنگی و غیره  یک جامعه است. در واقع آنچه در این مفهوم اهمیت دارد توجه به یک جامعه از رهگذر سیاستگذاری و تصمیم­گیری است.
هدف: هدف اصلی مقاله حاضر شناسایی سناریوهای فراروی مساله کشورداری در استان البرز با بهره‌گیری از تکنیک‌های آینده پژوهی است و هدف فرعی، شناسایی عوامل تاثیرگذار بر مساله کشور داری در استان البرز و انتخاب عوامل کلیدی از بین عوامل شناسایی شده است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نطر هدف کاربردی است. روش‌شناسی حاکم بر پژوهش توصیفی- تحلیلی است. ماهیت داده‌ها کمی و کیفی است. درون‌داده‌های(داده و اطلاعات) مورد نیاز پژوهش با روش کتابخانه‌ای و میدانی( مصاحبه و پرسشنامه) گردآوری و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای Micmac و Scenario Wizard مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: از آنجایی که استان البرز یکی از مناطق قابل توجه از منظر اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی می­باشد، توجه به مساله کشورداری در این استان حائز اهمیت است و به عنوان قلمرو جغرافیایی این پژوهش است.
یافته‌ها و بحث: حفاظت و ارتقای مستمر سطح قدرت ملی کشور، آمایش و حفظ تعادل فضایی و تامین عدالت جغرافیایی در استان البرز، مدیریت سیاسیِ فضای ملی و تعین مدیران سیاسی واحدهای تقسیماتی، ارتباط میان دولت و مردم در استان البرز و داوری عدالت گستر و تعیین عدالت اجتماعی و حقوقی شهروندان از پیشران‌های(عوامل) کلیدی موثر بر مساله کشورداری در استان البرز است. در راستای پیشران‌های‌ کلیدی و حالت‌های احتمالی ممکن، خروجی نرم افزار  Scenario Wizard در قالب سناریوهای قوی و محتمل نشان داد که از 23 وضعیت حاکم بر صفحه سناریو، وضعیت‌هایی که سناریوهای فراروی مساله کشورداری در استان البرز را  بحرانی بیان می‌کنند، بیشترین وضعیت‌های احتمالی ممکن را در بر می‌گیرند و 43/30 درصد از وضعیت‌های حاکم بر صفحه سناریو را به خود اختصاص داده‌اند.
نتیجه‌گیری: وضعیت فراروی مساله کشورداری در استان البرز بحرانی نمود یافت. پیش ‌بینی آینده تحولات پیونددار با مساله کشورداری در استان البرز بیان‌گر آن است که سیاستمداران باید سیاست‌های خود را بر اساس وضعیت بحرانی تنظیم کنند و  به این استان با توجه به ظرفیت­هایش توجه بیشتری داشته باشند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

احمدی پور، زهرا؛ میرشکاران، یحیی و هورکارد، برنارد، (1393). سازماندهی سیاسی فضا در ساختارهای بسیط. فصلنامه ژئوپلتیک، 10(2)،  176-199.
اسماعیل زاده، حسن؛ صالح پور، شسی و اسماعیل زاده، یعقوب،( 1395). تحلیل سطح توسعه یافتگی شهرستان‌های استان البرز، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 20(2)، 1-34. 
برزگر، ابراهیم و حسن­زاده، سعید،( 1396). الگوی کشورداری در سیاست نامه‌ها مطالعه موردی تاریخ بیهقی، پژوهش‌های راهبردی سیاست ،6(32)، 9-29.
پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1399،  گزارش طرح تحقیقاتی مساله شناسی پیشرفت و امنیت استان تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی، 230 صفحه.
اعظمی، هادی و دبیری، علی اکبر،( 1390). تحلیل عناصر تهدید سیاسی- امنیتی در نظام تقسیمات کشور ایران. برنامه ریزی و آمایش فضا، 15(4)، 63-83.
پور موسی، سید موسی؛  میرزاده کوهشاهی، مهدی و رهنما قره خانبگلو، جهانبخش،( 1387).  سازماندهی سیاسی فضا و نواحی فرهنگی و کارکردی در ایران، ژئوپلیتیک،4(13). 75-101.
حافظ نیا، محمد رضا؛ احمدی پور، زهرا و  قادری حاجت، مصطفی،( 1391). «سیاست و فضا» ، تهران: پژوهشکده امیرکبیر.
دانائی فرد، حسن،( 1399).آنچه کیفیت کشورداری را تهدید می­کند: بدتصمیمی، بی تصمیمی، تصمیم گیری تاخیری، مطالعات مدیریت دولتی ایران، 3(1)، 1-25.
دانایی فرد، حسن، (1400). نقش پژوهش در ارتقا کیفیت کشورداری، پژوهش های مدیریت منابع سازمانی، 11(3)،  195-199.
راحمی، محمد؛ مهکویی، حجت؛ خادم الحسینی، احمد و شمس الدینی، علی،( 1397)،  بررسی سازماندهی سیاسی فضا در نواحی سکونتگاهی کشور مورد مطالعه شهرستان کاشان. برنامه ریزی منطقه ای، 8(30)، 80=9-102.
رنانی، م. (1381). ماهیت و ساختار دولت در ایران، در  نقش دولت در اقتصاد :مجموعه مقالات، به کوشش سعید فراهانی فرد، تهران: مرکز نشر آثار پژوهشگاه.
غلامرضایی یوسفعلی و حسن آبادی، داوود،( 1396). بررسی و تحلیل نظام تقسیمات کشوری در ایران با تاکید بر متغیرهای علمی و جغرافیایی: مطالعه موردی استان سیستان و بلوپستان. فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، 7(29)، 277- 298.
رهنما، محمد رحیم؛  شاکرمی، کیان و  عباسی،حامد، (1397). شناسایی و تحلیل پیشران‌های موثر بر توسعه منطقه‌ای استان البرز با رویکرد برنامه‌ریزی سناریو مبنا،  آمایش سرزمین، 10(1). 139-166. 
پیله ور علی اصغر،( 1395).  اثرات تقسیمات بر نابرابری های شهری ناحیه ای در خراسان شمالی. جغرافیا و پایداری محیط،6(2)، 1-16.
گیلانی، م؛ خطیبی، م؛ داوود پور، ز؛ خستو، م.(1401)، بررسی اقدامات مدیریت شهری در برنامه ریزی بازآفرینی زیرساخت سبز(مطالعه موردی: لاهیجان). مهندسی جغرافیای سرزمین؛ 6(1)، 1-16.
ریاحی،، وحید؛  افراخته، حسن و صالح پور، شمسی،(1399). عوامل موثر بر ناکارامدی نظام تقسیمات کشوری در سطح محلی( مطالعه موردی: شهرستان ارومیه)، ژئوپلیتیک، دوره 16(59)، 147-119.
سازمان برنامه و بودجه، 1398،  سند آمایش سرزمینی استان البرز: سند راهبردی.
مرکز آمار ایران، 1395، سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
 مرکز بررسی­های استراتژیک ریاست جمهوری، 1395،  مساله شناسی راهبردی توسعه استان البرز.
موحدی، م.، 1383، «تعیین ویژگی‌های فرهنگ ملی- اسلامی»، تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، کمیسیون فرهنگی.
مولائی هشجین، نصرالله؛ صالحی بابا میری، چیا. ( 1396). مدل پیشنهادی راهبرد مهندسی جغرافیایی فضا در برنامه‌ریزی منطقه‌ای ایران، مهندسی جغرافیای سرزمین، 1(1)، 1-12.
Ansell, K and plma,G.D(2002). On resturucting territoriality europand and north America. cmbridge university pres.
Checkland, P. B, (1999), System Thinking, System Practice, John Wiley and Sons, Chichester, England
Flett, P. (2001), “The role of Quality in the Management of Projects”, PhD thesis, University of Stirling.
Gilani, S. M., Khatibi, S. M., Davoudpour, Z., & Khastou, M. (2022). Investigating Urban Management Measures in Green Infrastructure Regeneration Planning (Case Study: Lahijan). Geographical Engineering of Territory6(1), 1-16.
Kaplan, M. A. (1952). An introduction to the strategy of statecraft. World Politics4(4), 548-576.
Kingsbury, Damien, Joe Remenyi, John Mckay and Janet Hunt. (2004), Key Issues in Development, NY, USA: Palgrave.
Molaei, N; Sslehi  bbamiri, ch,(2017). Proposed model for space geographic engineering strategy in Iran’s regional planning, geographical engineering of territory, 1(1), 1-12

  • تاریخ دریافت 09 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 14 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 17 بهمن 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404