مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تبیین اثرات گردشگری در پایداری نواحی روستایی (مطالعه موردی: شهرستان آستانه اشرفیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
چکیده
مقدمه: رونق گردشگری و پایداری آن در نواحی روستایی از جنبه­­های مختلف از جمله اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی بسیار حائز اهمیت است. زیرا تعامل سازنده بین جامعه گردشگری و جامعه میزبان از جنبه­های مختلف گردشگری می­تواند متضمن پایداری این صنعت در روستا باشد و  باعث افزایش اشتغال و درآمد، کاهش فقر و مهاجرت  و ... شود.
هدف:  بدین منظور، هدف این پژوهش نیز تعیین اثرات گردشگری در پایداری نواحی روستایی شهرستان آستانه است.
روش شناسی:  اطلاعات مورد نیاز از طریق مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه اخذ گردید. مقدار پایایی گویه­ها برابر با 643/0 و از دو روش تحلیل عاملی و ضریب همبستگی پیرسون برای تعیین مولفه­ها و معنی­داری رابطه آنها استفاده شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  این پژوهش در روستاهای گردشگری شهرستان آستانه اشرفیه واقع در استان گیلان انجام شده است.
یافته­ ها و بحث:  نتایج نشان داد که 6 مولفه: "کالبدی-اقتصادی-اجتماعی"، "اجتماعی-اقتصادی"، "کالبدی-اقتصادی"، "اجتماعی-زیست محیطی"، "اجتماعی" و "زیست-محیطی" به ترتیب 44/20، 28/20، 71/15، 2/11، 92/10 و 9/8 درصد واریانس و در مجموع 45/87 کل واریانس داده­ها را تبیین کرده­اند. همچنین رابطه بین بهبود زندگی روستائیان در اثر رونق گردشگری با افزایش تعامل اجتماعی (**78/)0، اشتغال با افزایش تعامل اجتماعی، افزایش درآمد و خریداری تولیدات کشاورزی (*62/0، *7/0 و **85/0)، اشتغال غیرمستقیم با اشتغال در روستا (*67/0)، افزایش قیمت زمین و مسکن با اشتغال و اشتغال غیرمستقیم (*58/0 و *61/0)، تغییر کاربری اراضی با افزایش اشتغال و افزایش قیمت زمین و مسکن (*59/0 و *67/0)، تغییر کاربری (ویلاسازی) با کاهش جرائم، افزایش قیمت زمین و مسکن و تغییر کاربری زمین­ها (*61/0-، *62/0 و *71/0)، کمیت معابر با اشتغال غیرمستقیم و تغییر کاربری زمین­ها (**71/0-، *58/0-) و کیفیت معابر با اشتغال غیرمستقیم (*67/0-) در سطح معنی­داری  و  اثبات شد.
نتیجه­ گیری: بنابراین با افزایش اثرات مثبت گردشگری و کاهش اثرات زیست­محیطی آن می­توان به پایداری نواحی روستایی این شهرستان کمک کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Explaining The Effects Of Tourism On The Sustainability Of Rural Areas (Case Study: Astaneh Ashrafieh City)

نویسندگان English

Ameneh Hassan Kazemi 1
Mohammad Basit Qureshi 2
Timur Amar 3
1 PhD student of Geography and Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
2 Assistant Professor of Geography Department, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
3 Associate Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
چکیده English

thatwith theflourishing in tourism, therehas been a change in land use for construction and consequently an increase in land prices in rural areas.The effects of tourism development on improving the quality of life of the peoplehave been proven and as a result, the level of interactionand participation of the villagers will also increase. Tourism also directly and indirectly employs local people in economic activities and prevents people from migrating to look for work inneighboring areas or evenother provinces. Finally, it should be saidthat ensuring the sustainability oftourism requires programs written at the localcity, provincial and national scales inorder tocontinue anddevelop this important. Considering the proof of the effectiveness of tourismdevelopment in the rural economy of this area and consequently its social, physical and environmental effectsattention to this issue in order to increase the per capita income of local people and ultimately the stability of rural areasshould be a priority in the executive programs of eachCounty.

کلیدواژه‌ها English

Tourism
Rural
Baseline component analysis
Employment and income increase
Rural sustainability
  1. اروجی. حسن، علیزاده. محمد، ابیانه. ویدا و صفوی. سید راشد، (1397). تبیین و ارائه مدل ارزیابی اقتصاد گردشگری روستایی در ایران، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8 (29)، 107 تا 132.

    آریانپور. آزاد.، (1392)، ساماندهی جاذبه­های ژئوتوریستی (مطالعه موردی غار قوری قلعه)، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه­ریزی توریسم، استاد راهنما: مسعود تقوایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه­ریزی، دانشگاه اصفهان.

    اعظمی، موسی؛ جلیلیان، سارا؛ و هاشمی امین، ناهید، (1394). تحلیل آثار اجتماعی، اقتصادی و محیطی گردشگری پایدار (مطالعه موردی: روستای نوره). مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 4 (14)، 154 تا 174.

    اکبری سامانی. ناهید، بدری. سید علی و سلمانی. محمد، (1392). ارزیابی گردشگری پایدار روستایی موردشناسی: بخش سامان-شهرستان شهر کرد، جغرافیا و آمایش شهری-منطقه­ای، 9، 29 تا 48.

    ایمانی. بهرام، ناصری منش. علی و مهدی. علی، (1397). بررسی و تحلیلی بر نقش و جایگاه آئین­های بومی و سنتی در توسعه پایدار گردشگری روستایی (مورد مطالعه: منطقه سواد کوه در استان مازندران)، فصلنامه علمی-پژوهشی نگرش­های نو در جغرافیایی انسانی، 10 (2)، 87 تا 105.

    بساک. سعید و دین پرست. ساجده، (1399). بررسی نقش گردشگری روستایی در توسعه اقتصادی روستاهای هدف گردشگران (مطالعه موردی: روستاهای دهستان مدرس، شهرستان شوشتر)، جغرافیا و روابط انسانی، 3 (1)، 269 تا 286.

    تولایی. سیمین.، ریاحی. وحید.، افراخته. حسن.، و شعبانی. احمد.، (1392). بررسی توانمندی­ها و راهکارهای توسعه گردشگری روستایی در بخش کهک استان قم، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 45 ، شماره 4، صص: 118-103.

    جوان، فرهاد، افراخته، حسن و ریاحی، وحید. (1398). تحلیل فضایی اثرات گردشگری بر تحولات کالبدی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان رضوا‌ن‌شهر. برنامه­ریزی توسعه کالبدی، 6(1)، 57-70.

    جوان، فرهاد، افراخته، حسن و ریاحی، وحید. (1399). توسعه پایدار، در گرو رعایت قوانین مهندسی جغرافیایی‌ فضا ( مطالعه موردی: روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رضوانشهر). مهندسی جغرافیایی سرزمین، 4(1)، 13-1.

    جوان، فرهاد، حسنوند، علی و عارف­نژاد، محسن. (1403). شناسایی تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین عوامل توسعه گردشگری روستایی در راستای اقتصاد پایدار. پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 5(15)، 84-98.

    حجت­شمامی، سیروس و جوان، فرهاد. (1401). اکوتوریسم و پایداری محیط­زیست روستایی در شهرستان رودبار. مطالعات مدیریت توسعه سبز، 1(2)، 59-72.

    خشنود. عفت، مهدوی حاجیلویی. مسعود و قادری. اسماعیل، (1398). تاثیر گسترش گردشگری خانه­های دوم در پایداری و توسعه روستایی با تاکید بر شاخص­های توسعه انسانی، مطالعه موردی روستاهای شهرستان دماوند، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 62، 117 تا 131.

    رحمانی فیروزجاه. علی، رضایی پاشا. صدیقه و مهرعلی تبار فیروزجاه. مرتضی، (1394). اثرات و پیامدهای زیست محیطی گردشگری در نواحی روستایی (نمونه مورد مطالعه: دهستان تمشکل، شهرستان تنکابن)، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، 4 (2)، 125 تا 143.

    رضوانی. محمد رضا، (1387). توسعه گردشگری روستایی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    سلیمی­سبحان. محمدرضا و حجت­شمامی. سیروس، (1398). واکاوی نقش گردشگری در پایداری اقتصادی روستایی مورد: بخش رحمت آباد و بلوکات، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 8 (3)، 189 تا 206.

    ضیائی، محمود، مجتبی جاودان و سیمین کاظمی ازغدی، (1393)، ساماندهی فضایی مقصدهای گردشگری (شهری و روستایی) در مقیاس ناحیه­ای مورد: شهرستان طرقبه شاندیز، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 3، شماره 3، صص: 110-83.

    قادر مرزی. حامد، جمینی. داود و جمشیدی. علیرضا، (1394). واکاوی اثرات گردشگری بر توسعه نواحی روستایی مورد: روستای قوری قلعه، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 14، 111 تا 127.

    قدیری معصوم. مجتبی، مطیعی لنگرودی. سیدحسن و مهرپویا. حسن.، (1392). تبیین اثرات کالبدی گردشگری بر نواحی روستایی (مورد پژوهش: دهستان بیرون بشم-بخش کلاردشت برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، سال 2، شماره 5، صص: 49-33.

    منصورفر، کریم. (1388). روش­های پیشرفته آماری همراه با برنامه­های کامپیوتری. انتشارات دانشگاه تهران. چاپ سوم. ص 254 تا 255.

    نجارزاده. محمد، بلوچی. حسین و نعمت­الهی. مجید، (1396). بررسی تاثیر نگرش مردم محلی بر پایداری مناطق روستایی در جهت توسعه گردشگری روستایی موردشناسی: منطقه قلات شیراز، جغرافیا و آمایش شهری، 24، 215 تا 232.

    Arntzen. J., Setlhogile. T., & Barnes. J., (2007). Rural livelihoods, poverty reduction, and food security in Southern Africa: Is CBNRM the answer? Washington, DC: International Resources Group.

    Crespo. M.G, Pupo. J. M.F, Ruiz. J. C, Noblecilla. M. G, & & Ortiz. L. B., (2017). Rural tourism and its sociocultural impact on the residents of Casacay, El Oro, Ecuador, Revista lnteramericana de Ambien Te y Turismo, 13 (2), 157-163.

    Ibănescu. B. C, Stoleriu. O. M, Munteanu. A, & Iatu. C, (2018). The Impact of Tourism on Sustainable Development of Rural Areas: Evidence from Romania, Sustainability, 10(10), 3529; https://doi.org/10.3390/su10103529.

    Kandel.W. A., & Brown. D. L., (2006). Population Change and Rural Society, Nederland.

    Kantar. S & Svržnjak. K., (2017). Development of sustainable rural tourism, The Central European Journal of Regional Development and Tourism, 9 (1), 26-34.

    Kataya. A., (2021). The Impact of Rural Tourism on the Development of Regional Communities, Journal of Eastern Europe Research in Business and Economics, 2021, 1-10, D01: 10.51 71/2021652463.

    Podovac. M & Tončev. M. J., (2016). The importance of sustainable rural tourism development in Serbia, International scientific conference on ict and e-business related research, Sinteza, 575-581. DOI: 10.15308/Sinteza-2016-575-581.

    1. D. V, Tran G. N, Nguyen. H. T. T, Nguyen. C. V., (2020). Factors Affecting Sustainable Tourism Development in Ba Ria-Vung Tau, Vietnam, Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7 (9), 561-572.

  • تاریخ دریافت 14 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری 01 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 05 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403