مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تحلیل تحولات کالبدی سکونتگاه های روستایی در یک دهه اخیر با تاکید بر نقش گردشگری (مطالعه موردی : روستاهای ساحلی شهرستان رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،واحد رشت،دانشگاه آزاد اسلامی،رشت، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت ، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
4 استادیارگروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت ، ایران
10.22034/jget.2023.178350
چکیده
مقدمه:  روستاهایی که کارکرد تفریحی و فراغتی هستند واجد اثرات کالبدی زیادی است و سبب تاثیرات مختلف از جمله تغییرات کالبدی در این روستاها می­شود.
هدف:  هدف این پژوهش بررسی تحلیل تحولات کالبدی سکونتگاه های روستایی در یک دهه اخیر با تاکید بر نقش گردشگری است.
روش شناسی:  روش تحقیق در این مطالعه توصیفی- تحلیلی است که بخش عمده‌ای از داده­های آن بر اساس مطالعات میدانی صورت گرفته است. جامعه آماری 11 روستای واقع در محدوده ساحلی شهرستان رشت است روش گردآوری بصورت میدانی و کتابخانه­ای بوده است و روش تجزیه و تحلیل بصورت توصیفی – تحلیلی بوده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شامل روستاهای ساحلی شهرستان رشت می‌باشد‌.
یافته ­ها و بحث:  یافته­ها نشان می‌دهد که دهه اخیر گردشگری در زمینه کالبدی ـ فضایی دارای اثرات و پیامدهای همچون ساخت خانه­های دوم که از پیامد آنها در روستا می­توان به نوسازی ساختمان­های روستائیان و بهبود کالبد روستا، استفاده از مصالح پردوام در ساخت و ساز، بهبود تاسیسات و تجهیزات روستاها می­باشد که چهره آنها را  متفاوت از گذشته نموده است. همچنین از دیگر اثرات کالبدی تغییر و تخریب اراضی کشاورزی، تغییر کاربری اراضی، تغییر الگوی مسکن و... را به همراه داشته است.
نتیجه ­گیری: نتایج نهایی تحقیق نشان­دهنده اثرات کالبدی مثبت و منفی زیادی در منطقه مورد مطالعه است، که با توجه به این اثرات می­توان پیشنهاد داد تا با تدوبن برنامه راهبردی برنامه­ریزی فضایی گردشگری ساحلی (کاربری زمین و منظر و جایابی) در چارچوب طرح سالم­سازی؛ نظارت پایدار می­تواند به کاهش اثرات منفی کالبدی و افزایش اثرات کالبدی مثبت کمک نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of Physical Developments in Rural Settlements in the Recent Decade with Emphasis on the Role of Tourism (Case Study: Coastal Villages of Rasht)

نویسندگان English

mohammad ali vishkaie, 1
taymor amar 2
eisa pourramzan 3
mohammad baset ghoryshi 4
1 Ph.D. student in Geography and Rural Planning , Rasht Branch ,Islamic Azad University,Rasht, Iran.
2 Associate Professor Department of Geography, Rasht Branch ,Islamic Azad University, Rasht ,Iran
3 Asisstant Profesor, Geography & Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
4 assistant Professor Department of Geography, Rasht Branch ,Islamic Azad University, Rasht ,Iran
چکیده English

Villages that have recreational and leisure functions have many physical effects and cause various effects, including physical changes in these villages. The purpose of this study is to analyze the physical developments of rural settlements in the last decade with emphasis on the role of tourism. The research method in this study is descriptive-analytical that most of the data is based on field studies. The statistical population is 11 villages located in the coastal area of ​​Rasht city. The method of collection was field and library and the method of analysis was descriptive-analytical. The results show that the last decade of tourism in the field of spatial physics has effects and consequences such as the construction of second homes, the consequences of which can be the renovation of rural buildings and improving the body of the village, the use of durable materials in construction, improving facilities and equipment It is the villages that have made their faces different from the past. It has also had other physical effects of changing and destroying agricultural lands, changing land use, and changing the pattern of housing, and so on.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Analysis of physical-spatial developments
rural settlements
tourism
coastal villages of Rasht city
احمدیان، رضا، محمدی، حمید، 1390، بافت­شناسی روستایی کشور، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ایران، چاپ اول.
امیرانتخابی، شهرام،  1394، تحول کالبدی  فضایی روستاهای ساحلی گیلان( مطالعه موردی: حوزه زیباکنار) فصلنامه برنامه­ریزی کالبدی - فضایی، سال دوم، شماره 4.
آمار، تیمور 1394، تحلیل تحولات کالبدی سکونتگاه­های روستایی استان گیلان به منظور تدوین الگوی توسعه کالبدی، فصلنامه برنامه­ریزی کالبدی، دوره دوم، شماره 4.
آمار ، تیمور ، 1385، بررسی و تحلیل گسترش خانه­های دوم در نواحی روستایی مطالعه موردی: بخش خورگام شهرستان رودبار، مطالعه سکونتگاه­های انسانی، دوره 1، شماره .1
آمار، تیمور، 1388، تحلیل جغرافیایی گسترش خانه‌‌های دوم در نواحی روستایی شهرستان بندر انزلی بعد از انقلاب اسلامی، مجله مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه‌‌های روستایی، دوره4، شماره 9 .
رکن الدین افتخاری، عبدالرضا و اسماعیل قادری.، 1381، نقش گردشگری روستایی در توسعه روستایی: نقد و تحلیل چهارچوب­های نظریه­های، فصلنامه مدرس - علوم انسانی، دوره 6، شماره 2.
رضوانی، محمدرضا، 1382، بررسی روند ایجاد و گسترش خانه‌‌های دوم در نواحی روستای شمال تهران، پژوهش‌‌های جغرافیایی، شماره45.
رضوانی، محمدرضا، 1387، توسعه گردشگری روستایی با رویکرد گردشگری پایدار، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران؛
عنابستانی، علی­اکبر، 1389، فرآیند شکل­گیری خانه‌‌های دوم روستایی و عوامل موثر برآن، مطالعه موردی: روستاهای ییلاقی غرب مشهد، پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، شماره 107.
علیقلی­زاده فیروز­جانی، ناصر و قدمی، مصطفی و رمضان­زاده، مهدی، 1389، نگرش و گرایش جامعه میزبان به توسعه گردشگری در نواحی روستایی، مطالعه موردی: دهستان کلیجان، شهرستان تنکابن، پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، شماره71.
بدری سیدعلی، رحمانی خلیل، سجاسی­قیداری مجید حسن پور امید، 1390، راهبردهای توسعه اکوتوریسم در شهرستان مریوان، فصلنامه پژوهش­های روستایی, تابستان 1390, دوره 2, شماره 2 (پیاپی 6).
تجلی، سید آیت الله، ۱۳۸۱، مروری بر برنامه های توسعه ، سیمای اقتصادی ، شماره 176.
دیری معصوم، مجتبی نجفی کانی علی اکبر ، 1382، برنامه­های توسعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تاثیر آنها بر نواحی روستایی، پژوهش­های جغرافیایی، دوره  35، شماره  44. 
زیاری، کرامت ا... ، 1387، جایگاه و نظام برنامه­ریزی منطقه­ای در روند برنامه­ریزی، انتشارات سمت.
سیدی مهسا خواجه شاهکوهی علیرضا، بزی خدارحم 1397، موانع و محدودیت­های توسعه پایدار گردشگری در شهر ساحلی تنکابن، آمایش جغرافیایی فضا،  دوره  8،  شماره  27. 
شریف زده، ا، مراد نژاد، 1381 ، توسعه پایدار و گردشگری روستایی. ماهنامه جهاد، سال 23 شماره159.
ظاهری،محمد، 1391، ارزیابی سیاست­های کلان مسکن در برنامه­های قبل و پس از انقلاب اسلامی ایران، مسکن و محیط روستا، دوره  29،  شماره132. 
جعفری، حمید، سیده محدثه حاتمی شاه خالی، 1395، نقش گردشگری در تحولات کالبدی کارکردی سکونتگاه­های روستایی (مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان لاهیجان)، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، سال 6، شمارۀ پیاپی 23.
عظیمی، جلال و قنبری ، 1395، آسیب­شناسی توسعه گردشگری با رویکرد آمایش سرزمینی در شهر ساحلی سرخرود، فصلنامه جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای، دوره 22 ، شماره 1.
علیزاده، کتایون. 1382 . اثرات حضور گردشگران بر منابع زیست محیطی(بخش طرقبه در شهرستان، مشهد)، مجله پژوهش­های جغرافیایی، شماره 11.
عنابستانی، علی­اکبر و وزیری، سعید، 1390، تحلیل آثار اجتماعی و کالبدی ICT در توسعه نواحی روستایی ( مطالعه موردی: شهرستان گرگان ) پژوهش­های روستایی 2.
عنابستانی، علی اکبر و حسن اکبری، 1391، ارزیابی هادی و نقش آن در توسعه کالبدی روستا از دیدگاه روستائیان، مورد  مطالعه شهرستان جهرم، مجله پژوهش­های جغرافیای انسانی.
فیروزنیا، قدیر، افتخاری، عبدالرضا و بدری، سید علی،1389 ، چشم­انداز و نظام مدیریت برنامه­ریزی توسعة کالبدی نواحی روستایی ایران، انتشارات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، چاپ اول، تهران.
قدیری معصوم، مجتبی، مهدی چراغی و محمد رضا رضوانی، 1394، اثرات روابط اقتصادی شهر و روستا بر، امنیت غذایی خانوارهای روستایی(مورد: شهرستان زنجان)، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 4.
کاظمی، مهرداد، (1385)، مدیریت گردشگری، انتشارات سمت، تهران.
محلاتی ، صدر الدین، (1380). درآمدی بر جهانگردی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
مهدوی ، داود، (1382)، نقش توریسم در توسعه نواحی روستایی پیرامون شهرها و ارائه مدل استراتژیک (نمونه، موردی: دهستان لواسان کوچک )،  به راهنمایی دکتر افتخاری.
مهدوی، مسعود، 1382، جغرافیای روستای ایران ، انتشارات سمت.

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 18 مهر 1401
  • تاریخ پذیرش 28 دی 1400
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1402