مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

سنجش توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان کردستان (با تأکید بر بخش‌های کشاورزی، بهداشت، آموزش و حمل و نقل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
10.22034/jget.2023.306530.1361
چکیده
مقدمه: کاهش محرومیت و نابرابری به دلیل پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی امری مهم و در خور توجه به شمار می­رود. از این‌رو یکی از نیازهای اساسی و چالش‌های برنامه‌ریزان توسعه و اقتصاددانان برای رهایی از تله­های فقر و انحرافات اجتماعی که از جمله پدیده­هایی هستند که ارتباط تنگاتنگی با هم دارند، شناسایی وضعیت و تنگناهای توسعه­ی هر منطقه با استفاده از شاخص­های زمینه­ی مورد بررسی است، تا ضمن شناسایی این تفاوت­ها بتوان منابع را به صورت بهینه، و در سطح توسعه­ی هر یک از مناطق تخصیص داد و برنامه‌ریزی درست برای رسیدگی به مشکلات، کاهش و نابودی نابرابری­ها و نواقص و اجرای راهبردهای توسعه در مناطق کمتر توسعه­یافته است.
 هدف: هدف از انجام این پژوهش، مطالعه­ی توسعه­یافتگی کشاورزی، بهداشت، آموزش و پرورش و حمل و نقل در استان­ کردستان و رتبه‌بندی این شهرها با توجه به شاخص‌های توسعه بخش­های مورد بررسی و تعیین برخوردارترین و محروم­ترین شهرستان­ها و نشان دادن اولویت­های توسعه کشاورزی، بهداشت، آموزش و پرورش و حمل و نقل در استان است.
روش­شناسی پژوهش: در این تحقیق با استفاده از بررسی منابع 93 شاخص در چهار بخش گردآوری گردید: کشاورزی، بهداشت، آموزش و حمل و نقل، سپس وزن­دهی شاخص­ها با استفاده از روش مک گراناهان انجام شد و در نهایت رتبه­بندی شهرها با روش TOPSIS تعیین و با استفاده از روش موریس مقایسه مقادیر انجام شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: استان کردستان به مرکزیت سنندج در غرب کشور در بین رشته کوه­های زاگرس واقع شده است. استان کردستان دارای 10 شهرستان، 29 شهر، 31 بخش، 86 دهستان و 1677 روستای دارای سکنه می­باشد.
یافته ­ها و بحث: بر اساس یافته­ های تحقیق درجه­ی توسعه ­یافتگی شهرستان­ های استان کردستان از لحاظ برخورداری از شاخص‌های توسعه کشاورزی، بهداشت، آموزش و حمل و نقل متوازن نبوده است.
 نتیجه­ گیری: بر اساس یافته­ ها تفاوت محسوسی بین درجه توسعه­ یافتگی شهرستان ­های استان کردستان وجود دارد که می­بایت مورد توجه برنامه­ریزان قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessing the development of counties in Kurdistan province (emphasis on agriculture, health, education and transportation)

نویسندگان English

Ayatollah Karami 1
Jalileh Karimi 2
1 Associate Professor, Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 PhD Student in Agricultural Development, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
چکیده English

Inequality is an important feature of Third World countries. The dimensions of inequality in various economic, social, political and cultural spheres are debatable. Therefore, reducing deprivation and inequality due to economic, social, cultural and political consequences is important and noteworthy. Hence, one of the basic needs and challenges of development planners and economists to get rid of poverty traps and social deviations, which are among the phenomena that are closely related to each other, is to identify the situation and development.The purpose of this study is to study the development of agriculture, health, education and transportation in Kurdistan province and the ranking of these cities according to the development indicators of the studied sectors and determining the most privileged and deprived Most cities and show the priorities of agricultural development, health, education and transportation in the province. In this study, 93 indicators were collected in four sections using a review of sources: agriculture, health, education and transportation, then the weighting of the indicators was done using the McGranahan method and finally the counties were ranked using the TOPSIS method was determined and values were compared using Morris method. The results of TOPSIS showed that there is a significant difference between the degree of development of the cities of Kurdistan province and Sanandaj city is in the first rank and Sarvabad city is in the last rank.

کلیدواژه‌ها English

Development
Development Inequality
Development Indicators
Topsis
Kurdistan Province
اسفندیاری، علی­اصغر؛ مقدس­حسین­زاده، سمیره؛ دلاوری، مجید. (1387). ارزیابی عملکرد مناطق آزاد تجاری ایران و تأثیر آن در توسعه­ی اقتصادی این مناطق. پژوهشنامه اقتصادی. دوره 1 شماره 8،146-119.
احمدی، حسن و اسماعیل­زاده، یعقوب. (1393). ارزیابی سطح توسعه­یافتگی شهرستان­های استان تهران. چشم­انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی. دوره 27 شماره 9، 95-79.
پاپلی­یزدی، محمدحسین و رجبی­سناجردی، حسین. (1382). نظریه­های شهر و پیرامون. انتشارات سمت، تهران.
بهرامی، رحمت؛ عطار، خلیل. (1390). تحلیلی بر درجه توسعه­یافتگی شهرستان­های استان آذربایجان غربی. نشریه مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی (چشم­انداز جغرافیایی). دوره 16 شماره 6، 14-1.
پوراصغرسنگاچین، فرزام؛ صالحی، ا؛ دیناروندی، مرتضی. (1392). مقایسه­ی روش­های سنجش توسعه پایدار منطقه­ای با استفاده از شاخص­های ترکیبی (مطالعه­ی موردی: استان­های کشور ایران). فصلنامه پژوهش­های محیط زیست. دوره 7 شماره 4، 58-45.
خدادادی، راحله؛ زیاری، یوسفعلی، رومینا، ابراهیم؛ مهدوی­حاجیلویی، مسعود. (1395). بررسی میزان برخورداری نواحی سه گانه شهرداری سمنان از زیرساختها و شاخص­های فاوا به منظور تحقق شهر هوشمند. فصلنامه آمایش محیط شماره 42، 69-43.
زنگنه، یعقوب؛ سمیعی­پور، داود و حمیدیان، علیرضا. (1392). تبدیل روستا به شهر و نقش آن در توسعه منطقه­ای و تحولات نظام شهری (مطالعه­ی موردی: استان خراسان رضوی). مجله مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. دوره 13 شماره 4،  36-17.
سازمان مدیریت و برنامه­ریزی استان کردستان. (1399). گزارش اقتصادی و اجتماعی استان کردستان. معاونت توسعه و برنامه­ریزی. 270 صفحه. 
ساعی، احد.، حاجیلو، مهدی و کوچکی، محمد. (1396). سنجش توسعه­یافتگی شهرهای شهرستان سقز با تأکید بر نیروی بازار کار در بازه­ی زمانی 1345 تا 1385. دو فصلنامه پژوهش­های بوم­شناسی شهری. دوره 2 شماره 8، 47-37.
شکور، علی. (1386). توسعه­یافتگی نواحی روستایی داراب با تأکید بر مدل موریس. فصلنامه اطلاعات جغرافیایی. 63(16)، 52-43.
شیخ­بیگلو، رعنا؛ تقوایی، مسعود. (1392). ارزیابی سطح توسعه­یافتگی شهرستان­های کشور با استفاده از روش­های تصمیم­گیری چند شاخصه. فصلنامه جغرافیا. دوره 39 شماره 11، 157-138.
صیدی، مهدی. (1399). رتبه­بندی استان­ها در حوزه امنیت اقتصادی با استفاده از تکنیک تاپسیس. فصلنامه علمی امنیت ملی. دوره 38 شماره 10،، 444-415.
ضرابی، اصغر و تبریزی، نازنین. (1389). تعیین سطح توسعه­یافتگی شهرستان­های استان مازندران- رویکرد تحلیل عاملی. فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط شماره 12، 80-63.
عبدلی، اصغر؛ صارمی، حمیدرضا؛ فتحی، بیرانوند. (1393). بررسی سطح توسعه­یافتگی شهرستان­های استان لرستان به تفکیک بخش­های آموزشی و بهداشتی- درمانی طی برنامه­ی چهارم توسعه. مجله مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای. شماره 23: 162-145.
قادرزاده، حامد؛ باقری، کیوان؛ امین­پور، داوود. (1396). سنجش سطح توسعه­نیافتگی شهرستان­های استان کردستان با استفاده از شاخص­های عمده بخش کشاورزی. مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه. دوره 97 شماره 25،23-1.
کرمی، آیت­اله؛ مرتضی نوری؛ نعمت­الله موسوی. (1395). ارزیابی و رتبه­بندی توسعه­ی کشاورزی شهرستان­های استان کهگیلویه و بویر احمد، نشریه اقتصاد کشاورزی. دوره 10 شماره 4،138-119.
کرمی، آیت­اله؛ خسروجردی، مدینه؛ رستگاری، حمید. (1398). سطح­بندی توسعه­ی کشاورزی در شهرستان­های استان فارس با ترکیب شبکه­ی عصبی مصنوعی و GIS. جغرافیا و توسعه شماره 56، 214-195.
مالکی، رسول. (1394). تحلیلی بر عملکرد ترویج و آموزش کشاورزی در استان­های کشور با استفاده از مدل موریس. فصلنامه روستا و توسعه. دوره 3 شماره 18، 150-131.
محمدی، جمال؛ عبدلی، اصغر فتحی­بیرانوند، محمد. (1391). بررسی سطح توسعه­یافتگی شهرستان­های استان لرستان به تفکیک بخش­های مسکن و خدمات رفاهی- زیربنایی، کشاورزی و صنعت. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. دوره 25 شماره 12، 150-127.
نسترن، مهین؛ ابوالحسنی، فرحناز؛ بختیاری، نرجس. (1394). پراکنش فضایی شاخص­های توسعه در شهرستان­های ایران با  استفاده از رتبه­بندی ترکیبی. فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، دوره 17 شماره 5، 14-1.
نظم­فر، حسین؛ علی­بخشی، آمنه. (1395). سنجش نابرابری فضایی توسعه­یافتگی شهرستان­های استان خوزستان با تأکید بر توسعه­ی پایدار. فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا. دوره 6 شماره 22، 24-1.
Dupont, V., (2007). Do Geographical Agglomeration, Growth and Equity Conflict?, Regional Science, 9(86).
Jena, D., (2014). Agricultural Development Disparities in Odisha. A Statistical Study. American Review of Mathematics and Statistics, 2(1), 45-53.
Van wissen, Leo.,(2005), Positive dynamic system with entropy operator: Application to labor market modeling. European journal of operation Research, 164:811- 828.
Patil, B. D., (2013). Regional Disparities in Levels  of Agricultural Development in Dhule and  Nandurbar Districts, India. Research Journal of Agriculture and Forestry Sciences, 1(5). 9-12.
Pumian, D. (2003). Scaling lows and urban systems, 22-25.
Riddell, Rebecca, (2011), Cultural development and city neighborhoods. City, Culture and Society, 1(2), 9-15.
Sharama, B. 2004. Regional disparities in agricultural labor productivity in the Brahmaputra Valley, Assam, India. Department of Geography, Gauhati University.
Venkatesh, B. S. 2000. Problems and prospects of development of backward regions: a study of Karnataka State. Thesis of Doctor of Philosophy in Economics, under supervision of Hemlata Rao, Bangalore University, Bangalore.

  • تاریخ دریافت 03 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 19 فروردین 1402
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1402