تحلیل شاخص‌های رقابت‌پذیری اقتصادی شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه پیام نور

چکیده

مقدمه: شاخص‌ رقابت‌پذیری یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی در طبقه‌بندی مناطق ازلحاظ سطح توسعه‌یافتگی است و میزان رقابت و قدرت اقتصادی یک منطقه بر اساس این شاخص مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

هدف: در این راستا این پژوهش با روش توصیفی و تحلیل و هدف‌گذاری کاربردی، 20 شهرستان استان را ازلحاظ شاخص‌های رقابت‌پذیری اقتصادی در استان آذربایجان شرقی مورد بررسی قرار می‌دهد.

روش شناسی تحقیق: شاخص‌های موردمطالعه در قالب 25 شاخص در قالب 2 معیار اصلی است. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از مدل‌های آنتروپی شانون تعمیم-یافته، تحلیل رابطه خاکستری (GRA) و روش خودهمبستگی فضایی موران جهانی (Moran's I) و از نرم‌افزار ‌ Arc GIS 10.3 استفاده شده است.

قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر، شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی است.

یافته‌ها و بحث: ازنظر رقابت‌پذیری اقتصادی شهرستان تبریز با توجه به مرکزیت استان و برخورداری از امکانات و زیرساخت‌های کلان با میزان امتیاز رابطه خاکستری (432/0) در جایگاه اول و شهرستان‌های مراغه و مرند با میزان رابطه خاکستری (512/0) و (516/0) در جایگاه‌های دوم و سوم قرار گرفتند در سوی مقابل شهرستان خدا آفرین با میزان امتیاز رابطه خاکستری (661/0) در جایگاه آخر قرارگرفته است. با نگاه آماری ازنظر برخورداری از شاخص‌های موردمطالعه در سطح استان، 5 درصد شهرستان‌ها در سطح بالا (1)، 45 درصد (9) در سطح متوسط و 50 درصد (10) در سطح پایین قرار گرفتند.

نتایج: نابرابری در سطح شهرستان‌ها وجود دارد و همچنین شاخص موران در اکثر مؤلفه‌های رقابت‌پذیری اقتصادی کمتر از یک است که نشان‌ از الگوی غالب توزیع شاخص‌ها به‌صورت تصادفی (Random) و بدون برنامه‌ریزی‌ است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of Economic Competitiveness Indicators of East Azarbaijan Provinces

نویسندگان [English]

  • robab hoseinzadeh
  • esmaeil safaralizadeh
pnu university
چکیده [English]

Competitiveness index is one of the most important economic indicators in the classification of the regions in terms of the level of development and the level of competitiveness and economic power of a region evaluated based on this index. In this regard, this study, through descriptive analysis, and applied targeting, examines 20 provinces in terms of economic competitiveness indicators in East Azarbaijan province. The template has two main criteria. Generalized Shannon entropy models, Gray Relationship Analysis (GRA) and Moran's I spatial autocorrelation method and Arc GIS software were used for data analysis. The results of this study show that in terms of economic competitiveness of Tabriz city with regard to centrality of province and some facilities and large infrastructure with gray relationship score (0.432) in first place and Maragheh and Marand cities with Gray relationship scores (0.512) and (0.516) were ranked second and third respectively, while Khodaafarin city was ranked last (0.661). In terms of some of the indicators studied at the provincial level, 5% of the cities were at high level (1), 45% (9) at moderate level and 50% (10) at low level. In addition, in most of the components of economic competitiveness, the Moran index is less than one, indicating the predominant pattern of distribution of indicators is random and unplanned.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Competition
  • Strength
  • Economic Competitiveness
  • East Azarbaijan Province