مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تبیین نقش گردشگری کشاورزی در آمایش محیطی مناطق روستایی (مورد مطالعه: شهرستان رودسر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
2 استاد مدعو، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران- استاد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،
چکیده
مقدمه:  امروزه کشاورزی در اکثر کشورهای در حال توسعه به تنهایی نمی‌تواند فرصت‌های اشتغال و منابع درآمدی کافی برای رفع تمامی نیازهای مناطق روستایی را تأمین نماید، از این رو، گردشگری به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی و بازساخت روستاها است. در این راستا از آنجایی که شغل غالب جمعیت روستایی محدوده مورد مطالعه کشاورزی می‌باشد شکل‌گیری و توسعه فعالیت‌های گردشگری کشاورزی، بهره‌برداری و استفاده درست از منابع و توان‌های انسانی ومحیطی، مدیریت خردمندانه محیط و کاربری صحیح منابع می‌تواند راهبرد مناسبی برای ارتقاء کیفیت محیط و پایداری محیطی باشد.
هدف:  هدف این مقاله تبیین نقش گردشگری کشاورزی در آمایش محیطی مناطق روستایی شهرستان رودسر است.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش انجام تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد. جامعه آماری سه گروه شامل گردشگران، مدیران محلی روستاها و کارشناسان متخصص بودند. 16 روستا از 382 روستای دارای سکنه شهرستان رودسر با شیوه هدفمند و قضاوتی انتخاب شدند. داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و توزیع تصادفی بین 384 نفر مورد تجزیه و تحلیل گردید و با استفاده از روش‌های آمار ی از جمله نرم‌افزار SPSS و مدل TOPSIS، مؤلفه‌های کیفیت‌بخش محیط در محدوده مطالعاتی ارائه و در راستای آمایش محیطی روستاها اولویت‌بندی شدند.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمروی جغرافیایی تحقیق حاضر مناطق روستایی شهرستان رودسر است.
یافته ها و بحث: یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که در ارزیابی مؤلفه‌های کیفیت‌بخش محیط روستاها برای رونق گردشگری کشاورزی، با استفاده از مدل کمّی تاپسیس، مؤلفه‌های زیبایی‌شناختی با کسب امتیاز 9637/0 = *C در رتبه اول، مؤلفه‌های عملکردی ـ ساختاری و فعالیتی با کسب امتیاز 5760/0 = *C در رتبه دوم و مؤلفه‌های زیست‌محیطی با کسب امتیاز 4251/0 = *C در رتبه سوم قرار گرفتند. و همچنین با توجه به امتیاز ریزمولفه‌ها روستاهای دارای پتانسیل گردشگری کشاورزی به ترتیب اولویت‌بندی شدند.
نتیجه ­گیری: نتایج نهایی تحقیق نشان می‌دهد روستاهایی که دارای کیفیت محیطی مطلوب هستند، شرایط مناسب و لازم برای اجرای موفق گردشگری کشاورزی و در نهایت توان‌های لازم برای توسعه گردشگری روستایی را با حفظ ابعاد پایداری محیط برخودارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of agricultural tourism in environmental planning of rural areas (Case study: Rudsar County)

نویسندگان English

sepideh Ashofteh pour 1
Mohammadbaset ghoreyshi 1
seyyed hasan motiee Langroudi 2
Teymour Amar Hajishirkia 1
1 Phd Student, Department of Geography and Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran.
2 Invited Professor, Department of Geography and Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran- Professor Geography and Rural Planning, University Of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Introduction: Today, agriculture cannot provide enough employment opportunities and income sources to meet all the needs of rural areas in most developing countries, hence, tourism is a strategy for rural development and reconstruction of villages. In this regard, since the dominant occupation of the rural population in the study area is agriculture, the formation and development of agricultural tourism activities is a must. Through this development, villagers can obtain the proper exploitation and use of human and environmental resources and capabilities, the efficient management of the environment and the correct use of resources.
Objectives: The purpose of this article is to explain the role of agricultural tourism in the environmental improvement of rural areas of Rudsar County.
Methodology: The current research is a descriptive-analytical study. The statistical population of three groups included tourists, local managers of villages and experts. 16 villages out of 382 inhabited villages of Rudsar city were selected non-randomly.  The required data were analyzed using a researcher-made questionnaire and randomly distributed among 384 people. According to statistical methods such as SPSS software and TOPSIS model, the environmental quality components were presented in the study area and prioritized in line with the environmental goals of the villages.
Geographical Context: The geographical territory of the current research is the rural areas of Rudsar County.
Results and Discussion: The findings show that the aesthetic component with a score of *C = 0.9637 ranks first, the functional-structural and activity component with a score of 5760 *C = 0.0 ranks second and environmental component is ranked third with a score of *C = 0.4251 among components of development of agricultural tourism. Also, according to the score of sub-components, the villages with agricultural tourism potential were prioritized.
Conclusion: The final results of the research show that the villages with favorable environmental quality have the necessary conditions for the successful implementation of agricultural tourism. Therefore, the area has the necessary capabilities for the development of rural tourism while maintaining the dimensions of environmental sustainability.

کلیدواژه‌ها English

Agricultural tourism
environmental quality
environmental improvement
rural areas
Rudsar County
اکبریان رونیزی، سعیدرضا و شیخ بیگلو، رعنا (1394)، سنجش کیفیت محیط روستاهای گردشگری مطالعة موردی: بخش آسارا - شهرستان کرج ، پژوهش‌های روستایی، دورة ۶، شمارة ۲ (تابستان) صص 457-433.
امیری، صبا؛ احسانی‌فر، تهمینه؛ نادری، نادر و رستمی، فرحناز (1395)، ارائه یک مدل مفهومی به منظور بررسی تأثیر گردشگری کشاورزی بر توسعه کارآفرینی روستایی، نشریه کارآفرینی در کشاورزی جلد سوم، شماره اول.
بهزادفر، مصطفی و خدادادی، ندا (1392)، بررسی نقش گردشگری کشاورزی در دستیابی به توسعه پایدار مناطق شهری و مهمترین راهبردهای بهره‌گیری از آن (نمونه موردی: شهر رباط کریم محل انتشار: اولین کنفرانس معماری و فضاهای شهری پایدار.
پور اصغر، فرزام و ویسی، رضا (1390)، آمایش سرزمین مبنایی برای توسعه صنعت گردشگری پایدار فصلنامه اقتصاد مالی و توسعه، مقاله 8، دوره 5، شماره 14، بهار.
جمعه‌پور، محمود (1392)، برنامه‌ریزی محیطی و پایداری شهری و منطقه‌ای (اصول، روش‌ها و شاخص‌های محیطی پایداری سرزمین)، تهران، انتشارات سمت.
جوان، فرهاد، نعیم­آبادی، نازنین و حجت شمامی، سیروس. (1400). واکاوی اثرات گردشگری کشاورزی بر توسعه اقتصاد محلی مبتنی بر مزارع زعفران( مطالعه موردی: دهستان دربقاضی شهرستان نیشابور). پژوهش های زعفران, 9(2), 194-213.
ﺣﺒﯿﺒﯽ، ﻣﺤﺴﻦ و دﯾﮕﺮان (1389)، ﻃﺮاﺣﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ، ﻣﺸﺎرﮐﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻣﺴﮑﻦ و ﻣﺤﯿﻂ روﺳﺘﺎ، ﺷﻤﺎره 132.
رحمانی، محمود (1386)، آمایش سرزمین و توسعه پایدار روستایی با رویکرد گردشگری، فصلنامه جمعیت، شماره 61 و 62.
رحیمی، حمزه؛ برقی، حمید؛ بسحاق، محمدرضا و نوریه، محمد (1393)، ارزیابی کیفیت محیط زندگی درنواحی روستایی از دیدگاه ساکنان (مطالعۀ موردی: دهستان میاندة شهرستان فسا)، پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، سال 3، شمارة 8 (زمستان).
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان، 1392،سالنامه آماری
سجاسی، حمدالله؛ صادقلو، طاهره و مهدوی، داود (1394)، تبیین نقش کیفیت محیطی مقصدهای گردشگری روستایی در تصویر ذهنی گردشگران، مطالعه موردی روستاهای مقصد گردشگری بخش رودبار قصران، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره نوزدهم، ش 2 (تابستان).
سویزی، امیر؛ غفاری، مرضیه و مجیدی، مصطفی (۱۳۹۳)، ارزیابی کیفیت محیط شهری و نقش آن در ارتقاء میزان رضایت شهروندان (نمونه موردی: منطقه 10 شهر اصفهان)، اولین کنگره تخصصی مدیریت شهری و شوراهای شهر، ساری، مرکز همایش‌های توسعه ایران.
ﻋﻠﯽ اﻟﺤﺴﺎﺑﯽ، ﻣﻬﺮان (1387)، ﮐﻨﺪوﮐﺎوی در ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻃﺮاﺣﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ آﺑﺎدی، ﺷﻤﺎره 60، 6-11.
کاکاوند، الهام؛ براتی، ناصر و امین‌زاده، بهرام (1392)، سنجش تطبیقی تصویر ذهنی شهروند و شهرساز به مفهوم کیفیت محیط شهری مطالعه موردی بافت فرسوده شهر قزوین فصلنامه باغ نظر س 10 ش 25 تابستان، صص101-112.
کلانتری، خلیل؛ ورمزیاری، حجت و عباس عسکری ندوشن (1392)، چشم‌انداز آیندة جمعیت روستایی و چالش‌های مدیریت توسعة پایدار روستایی در ایران، فصلنامة روستا و توسعه، ص 1-23.
مطیعی لنگرودی، سیدحسن و حیدری، زهرا (1391)، تبیین قابلیت‌های گردشگری کشاورزی بر اساس دیدگاه گردشگران (مطالعه موردی: دهستان بلده شهرستان تنکابن)، دوره 1، شماره 3 (زمستان)، صص 1-23.
ﻣﻄﯿﻌﯽ ﻟﻨﮕﺮودی، ح.، ﻧﺼﺮﺗﯽ، م (1390)، اﻣﮑﺎنﺳﻨﺠﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﻧﻮاﺣﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ از دﯾﺪﮔﺎه ﮔﺮدﺷﮕﺮان در ﺑﺨﺶ ﮐﺮﮔﺎﻧﺮود ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺗﺎﻟﺶ. ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﻣﺤﯿﻄﯽ، 84-69.
میراب‌زاده، پرستو (1375)، ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی توسعه گردشگری، فصلنامه محیط زیست ش 2.
یدقار، علی و پور روحانی، ماجده (1391)، معیارهای ارزیابی کیفیت فضاها و سکونتگاه‌های روستایی مجله مسکن و محیط روستا، دوره 31 ، شماره 139، صص 66- 51.
Amado, M. P (2014), Urban Planning: Practices, Challenges and Benefits, Nova Science Pub Inc
Carolyn Wacher (2006), The Development of Agri-tourism on Organic Farms in new EU countries, Poland, Estonia and Slovenia Report of a Winston Churchill Travelling Fellowship.
Caruntu, A.L. and Ditoiu, M.C. (2014). The perceptions of hospitality services of a tourism destination, Procedia Social and Behavioral Sciences, 109, 231-235, DOI: 10.1016/j.sbspro.2013.12.450
Doswell, R., (1997), Tourism: How Effective Management Makes Different, Butterworth and Heinemam
Gunn,cl are. (2002), A: Tourism planning, Routledge.
Olya, H., Alipour, H., Aand Dalir, S. (2014), An Entrepreneurial Tourism Project through Agro-Tourism Farm In Iran. Journal of Sustainable Development Studies, 6: 48-63.
Stavroulakis, D., Karagiannis, S., Mitoula, R., and Papagrigoriou, A. (2013), Female Entrepreneurship and Agritourism Cooperatives In The Greeκ Periphery: An Overview. American Journal of Economics and Business Administration, 5(4): 129-138.
Su, B. (2011), Rural Tourism in China. Tourism Management, 32(6):1438–41.
Sznajder, Michal, Lucyna Przezborska, Frank Scrimgeour, (2009), Agritourism, CABI international
Urry, J. (2000), The tourist gaze: Leisure and travel in contemporary societies. London: Sage Publications.
Veeck, G., Che, D. and Veeck, A. 2006. America’s Changing Farmscape: A Study of Agricultural Tourism in Michigan. Professional Geographer, 58(3): 235–48
Yang, Z., Cai, J.m and Sliuzas, R. (2010), Agro-tourism Enterprises as a Form of Multi-functional Urban Agriculture for Peri-urban Development in China Habitat International, 34(4): 374–85

  • تاریخ دریافت 29 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری 03 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش 26 دی 1400
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401