مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تبیین نقش گردشگری کشاورزی در آمایش محیطی مناطق روستایی (مورد مطالعه: شهرستان رودسر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
2 استاد مدعو، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران- استاد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،
چکیده
مقدمه:  امروزه کشاورزی در اکثر کشورهای در حال توسعه به تنهایی نمی‌تواند فرصت‌های اشتغال و منابع درآمدی کافی برای رفع تمامی نیازهای مناطق روستایی را تأمین نماید، از این رو، گردشگری به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی و بازساخت روستاها است. در این راستا از آنجایی که شغل غالب جمعیت روستایی محدوده مورد مطالعه کشاورزی می‌باشد شکل‌گیری و توسعه فعالیت‌های گردشگری کشاورزی، بهره‌برداری و استفاده درست از منابع و توان‌های انسانی ومحیطی، مدیریت خردمندانه محیط و کاربری صحیح منابع می‌تواند راهبرد مناسبی برای ارتقاء کیفیت محیط و پایداری محیطی باشد.
هدف:  هدف این مقاله تبیین نقش گردشگری کشاورزی در آمایش محیطی مناطق روستایی شهرستان رودسر است.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش انجام تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد. جامعه آماری سه گروه شامل گردشگران، مدیران محلی روستاها و کارشناسان متخصص بودند. 16 روستا از 382 روستای دارای سکنه شهرستان رودسر با شیوه هدفمند و قضاوتی انتخاب شدند. داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و توزیع تصادفی بین 384 نفر مورد تجزیه و تحلیل گردید و با استفاده از روش‌های آمار ی از جمله نرم‌افزار SPSS و مدل TOPSIS، مؤلفه‌های کیفیت‌بخش محیط در محدوده مطالعاتی ارائه و در راستای آمایش محیطی روستاها اولویت‌بندی شدند.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمروی جغرافیایی تحقیق حاضر مناطق روستایی شهرستان رودسر است.
یافته ها و بحث: یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که در ارزیابی مؤلفه‌های کیفیت‌بخش محیط روستاها برای رونق گردشگری کشاورزی، با استفاده از مدل کمّی تاپسیس، مؤلفه‌های زیبایی‌شناختی با کسب امتیاز 9637/0 = *C در رتبه اول، مؤلفه‌های عملکردی ـ ساختاری و فعالیتی با کسب امتیاز 5760/0 = *C در رتبه دوم و مؤلفه‌های زیست‌محیطی با کسب امتیاز 4251/0 = *C در رتبه سوم قرار گرفتند. و همچنین با توجه به امتیاز ریزمولفه‌ها روستاهای دارای پتانسیل گردشگری کشاورزی به ترتیب اولویت‌بندی شدند.
نتیجه ­گیری: نتایج نهایی تحقیق نشان می‌دهد روستاهایی که دارای کیفیت محیطی مطلوب هستند، شرایط مناسب و لازم برای اجرای موفق گردشگری کشاورزی و در نهایت توان‌های لازم برای توسعه گردشگری روستایی را با حفظ ابعاد پایداری محیط برخودارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اکبریان رونیزی، سعیدرضا و شیخ بیگلو، رعنا (1394)، سنجش کیفیت محیط روستاهای گردشگری مطالعة موردی: بخش آسارا - شهرستان کرج ، پژوهش‌های روستایی، دورة ۶، شمارة ۲ (تابستان) صص 457-433.
امیری، صبا؛ احسانی‌فر، تهمینه؛ نادری، نادر و رستمی، فرحناز (1395)، ارائه یک مدل مفهومی به منظور بررسی تأثیر گردشگری کشاورزی بر توسعه کارآفرینی روستایی، نشریه کارآفرینی در کشاورزی جلد سوم، شماره اول.
بهزادفر، مصطفی و خدادادی، ندا (1392)، بررسی نقش گردشگری کشاورزی در دستیابی به توسعه پایدار مناطق شهری و مهمترین راهبردهای بهره‌گیری از آن (نمونه موردی: شهر رباط کریم محل انتشار: اولین کنفرانس معماری و فضاهای شهری پایدار.
پور اصغر، فرزام و ویسی، رضا (1390)، آمایش سرزمین مبنایی برای توسعه صنعت گردشگری پایدار فصلنامه اقتصاد مالی و توسعه، مقاله 8، دوره 5، شماره 14، بهار.
جمعه‌پور، محمود (1392)، برنامه‌ریزی محیطی و پایداری شهری و منطقه‌ای (اصول، روش‌ها و شاخص‌های محیطی پایداری سرزمین)، تهران، انتشارات سمت.
جوان، فرهاد، نعیم­آبادی، نازنین و حجت شمامی، سیروس. (1400). واکاوی اثرات گردشگری کشاورزی بر توسعه اقتصاد محلی مبتنی بر مزارع زعفران( مطالعه موردی: دهستان دربقاضی شهرستان نیشابور). پژوهش های زعفران, 9(2), 194-213.
ﺣﺒﯿﺒﯽ، ﻣﺤﺴﻦ و دﯾﮕﺮان (1389)، ﻃﺮاﺣﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ، ﻣﺸﺎرﮐﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻣﺴﮑﻦ و ﻣﺤﯿﻂ روﺳﺘﺎ، ﺷﻤﺎره 132.
رحمانی، محمود (1386)، آمایش سرزمین و توسعه پایدار روستایی با رویکرد گردشگری، فصلنامه جمعیت، شماره 61 و 62.
رحیمی، حمزه؛ برقی، حمید؛ بسحاق، محمدرضا و نوریه، محمد (1393)، ارزیابی کیفیت محیط زندگی درنواحی روستایی از دیدگاه ساکنان (مطالعۀ موردی: دهستان میاندة شهرستان فسا)، پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، سال 3، شمارة 8 (زمستان).
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان، 1392،سالنامه آماری
سجاسی، حمدالله؛ صادقلو، طاهره و مهدوی، داود (1394)، تبیین نقش کیفیت محیطی مقصدهای گردشگری روستایی در تصویر ذهنی گردشگران، مطالعه موردی روستاهای مقصد گردشگری بخش رودبار قصران، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره نوزدهم، ش 2 (تابستان).
سویزی، امیر؛ غفاری، مرضیه و مجیدی، مصطفی (۱۳۹۳)، ارزیابی کیفیت محیط شهری و نقش آن در ارتقاء میزان رضایت شهروندان (نمونه موردی: منطقه 10 شهر اصفهان)، اولین کنگره تخصصی مدیریت شهری و شوراهای شهر، ساری، مرکز همایش‌های توسعه ایران.
ﻋﻠﯽ اﻟﺤﺴﺎﺑﯽ، ﻣﻬﺮان (1387)، ﮐﻨﺪوﮐﺎوی در ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻃﺮاﺣﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ آﺑﺎدی، ﺷﻤﺎره 60، 6-11.
کاکاوند، الهام؛ براتی، ناصر و امین‌زاده، بهرام (1392)، سنجش تطبیقی تصویر ذهنی شهروند و شهرساز به مفهوم کیفیت محیط شهری مطالعه موردی بافت فرسوده شهر قزوین فصلنامه باغ نظر س 10 ش 25 تابستان، صص101-112.
کلانتری، خلیل؛ ورمزیاری، حجت و عباس عسکری ندوشن (1392)، چشم‌انداز آیندة جمعیت روستایی و چالش‌های مدیریت توسعة پایدار روستایی در ایران، فصلنامة روستا و توسعه، ص 1-23.
مطیعی لنگرودی، سیدحسن و حیدری، زهرا (1391)، تبیین قابلیت‌های گردشگری کشاورزی بر اساس دیدگاه گردشگران (مطالعه موردی: دهستان بلده شهرستان تنکابن)، دوره 1، شماره 3 (زمستان)، صص 1-23.
ﻣﻄﯿﻌﯽ ﻟﻨﮕﺮودی، ح.، ﻧﺼﺮﺗﯽ، م (1390)، اﻣﮑﺎنﺳﻨﺠﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﻧﻮاﺣﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ از دﯾﺪﮔﺎه ﮔﺮدﺷﮕﺮان در ﺑﺨﺶ ﮐﺮﮔﺎﻧﺮود ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺗﺎﻟﺶ. ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﻣﺤﯿﻄﯽ، 84-69.
میراب‌زاده، پرستو (1375)، ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی توسعه گردشگری، فصلنامه محیط زیست ش 2.
یدقار، علی و پور روحانی، ماجده (1391)، معیارهای ارزیابی کیفیت فضاها و سکونتگاه‌های روستایی مجله مسکن و محیط روستا، دوره 31 ، شماره 139، صص 66- 51.
Amado, M. P (2014), Urban Planning: Practices, Challenges and Benefits, Nova Science Pub Inc
Carolyn Wacher (2006), The Development of Agri-tourism on Organic Farms in new EU countries, Poland, Estonia and Slovenia Report of a Winston Churchill Travelling Fellowship.
Caruntu, A.L. and Ditoiu, M.C. (2014). The perceptions of hospitality services of a tourism destination, Procedia Social and Behavioral Sciences, 109, 231-235, DOI: 10.1016/j.sbspro.2013.12.450
Doswell, R., (1997), Tourism: How Effective Management Makes Different, Butterworth and Heinemam
Gunn,cl are. (2002), A: Tourism planning, Routledge.
Olya, H., Alipour, H., Aand Dalir, S. (2014), An Entrepreneurial Tourism Project through Agro-Tourism Farm In Iran. Journal of Sustainable Development Studies, 6: 48-63.
Stavroulakis, D., Karagiannis, S., Mitoula, R., and Papagrigoriou, A. (2013), Female Entrepreneurship and Agritourism Cooperatives In The Greeκ Periphery: An Overview. American Journal of Economics and Business Administration, 5(4): 129-138.
Su, B. (2011), Rural Tourism in China. Tourism Management, 32(6):1438–41.
Sznajder, Michal, Lucyna Przezborska, Frank Scrimgeour, (2009), Agritourism, CABI international
Urry, J. (2000), The tourist gaze: Leisure and travel in contemporary societies. London: Sage Publications.
Veeck, G., Che, D. and Veeck, A. 2006. America’s Changing Farmscape: A Study of Agricultural Tourism in Michigan. Professional Geographer, 58(3): 235–48
Yang, Z., Cai, J.m and Sliuzas, R. (2010), Agro-tourism Enterprises as a Form of Multi-functional Urban Agriculture for Peri-urban Development in China Habitat International, 34(4): 374–85

  • تاریخ دریافت 29 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری 03 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش 26 دی 1400
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401