مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

ارزیابی توان اکولوژیک استان کردستان به منظور برنامه ریزی و توسعه اکوتوریسم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی شهرسازی برنامه ریزی منطقه ای، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استاد گروه جغرافیا، واحدرشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
چکیده
مقدمه:  افزایش جمعیت شهرنشینی، صنعتی شدن، تغییر خصوصیات رفتاری مردم باعث شده است که استفاده از تفریح و تفرج به شکل جدیدی مورد توجه قرار گیرد.
هدف:  تعیین و ارزیابی توان اکولوژیک گردشگری استان کردستان است. جهت ارزیابی توان اکولوژیکی استان کردستان از مدل مخدوم استفاده شد.
روش شناسی:  پژوهش حاضر یک تحقیق توصیفی ـ پیمایشی و میدانی می­باشد. گردآوری اطلاعات شامل تهیه نقشه‌ توپوگرافی، نقشه زمین‌شناسی، داده‌های هواشناسی تهیه شده از اداره هواشناسی استان کردستان، خاک و پوشش گیاهی تهیه شده ازسازمان حفاظت محیط زیست استان کردستان از طریق مراجعه به ارگان­های مربوطه اطلاعات جمع­آوری شد. همچنین اطلاعات آماری از طریق مرکز آمار کشور تهیه شد. جهت ارزیابی توان اکولوژیک از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمروی جغرافیایی تحقیق حاضر استان کردستان است.
یافته ها و بحث:  یافته­ها نشان داد استان کردستان توان بالایی برای استقرار کاربری گردشگری متمرکز طبقه اول با مساحت 55/06/14819 کیلومتر مربع که 570/51 درصد از مساحت منطقه مورد مطالعه را به خود اختصاص داده است. از طرف دیگر با توجه به اینکه برای ارزیابی توان تفرج گسترده، عوامل مؤثر در ارزیابی کمتر بوده و محدودیت بیشتری برای مناطق ایجاد می­کنند، پتانسیل کمتری برای این نوع تفرج در منطقه مطالعه وجود دارد. طبقه نامناسب با مساحت 928/23277کیلومترمربع و 87/80 درصد بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است.
نتیجه ­گیری:  با توجه به اطلاعات بدست آمده، استان کردستان توان بالایی برای استقرار کاربری گردشگری متمرکز طبقه اول با مساحت 55/06/14819 کیلومتر مربع که 570/51 درصد از مساحت منطقه مورد مطالعه را به خود اختصاص داده است، را دارد. در بررسی اولیـه از مدل مخدوم استفاده شد و در بررسی نهایی عـلاوه بـر پارامترهـای مـدل مخدوم، عوامل دسترسی به جاده، منابع آب و کاربری اراضی به عنوان عوامل اقتصادی و اجتماعی تأثیرگذار بر ارزیابی توان تفرجـی منطقـه مـورد مطالعه استفاده گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


پاپلی یزدی، محمد حسین؛ سقایی، مهدی.(1393)، گردشگری (ماهیت و مفاهیم)، انتشارات سمت، چاپ نهم.
جوزی، فرشته؛ دلپسند، سحر.(1393)، بررسی بهترین مدل اکولوژیکی اکوتوریسم در منطقه حفاظت شده باغ شادی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیای(GIS)، نخستین همایس ملی کاربرد مدل­های پیشرفته تحلیل فضایی( سنجش از دور و GIS) در آمایش سرزمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد و شهرداری یزد.
خالدی، شهریار؛ صالحین بادی، سعید؛ صیدالی، محسن.(1391)، جایگاه اکوتوریسم بیابانی در توسعه سکونتگاه­های روستایی (مطالعه موردی: اقامتگاه گردشگری متین آباد، بادرود)، فصلنامه علمی -پژوهش برنامه-ریزی منطقه­ای، دوره 2، شماره 8، 103- 93.
رخشانی­نسب، حمیدرضا؛ ضرابی اصغر، حمیدرضا.( 1388)، چالش­ها و فرصت­های توسعه اکو توریسم در ایران، فضای جغرافیایی،دوره 9، شماره 28، 55-41.
شمسی­پور، علی اکبر؛ رضوانی، محمدرضا؛ حسین­پور، سمیرا.(1392)، ارزیابی و تحلیل توان اکولوژیک در جهت توسعه­ی گردشگری با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه­ای (ANP) (مطالعه­ی موردی: ناحیه­ی غرب فارس)، فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، دوره 2، شماره 4، 201- 181.
صفرپور، فرشاد.(1389)، مدل اکولوژیکی پهنه­بندی مراتع استان کردستان با تأکید بر دما و بارش، دانشگاه یزد، دانشکده علوم انسانی، دانشکده جغرافیا.
ضیایی، محمود؛ بنی کمال، سهند؛ شریفی­کیا، محمد.(1390)، ارزیابی توان اکولوژیکی و اولویت بندی پهنه­های مستعد اکوتوریسم (مطالعه موردی: شهرستان مینو دشت)، مجلهانسان ومحیط­ زیست، دوره پانزدهم، شماره چهارم، 128 – 109.
عابدیان، ناصر؛ برنا، بهروز؛ جان­نثاری، محمدرضا؛ فرهادیان، محمدباقر.(1389)، شناسایی سنگ­ها و کانی­های قیمتی و نیمه قیمی در استان کردستان، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور- معاونت اکتشافات- مدیریت امور اکتشافات.
عبدالهی، هدی.(1388)، ارزیابی توان محیط­زیستی منطقه سردشت دزفول با تأکید بر جاذبه­های اکوتوریستی، پایان­نامه کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات اهواز.
کریم­پناه، رفیق.(1384)، تحلیل اکوتوریسم و نقش آن در توسعه منطقه­ای استان کردستان، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا.
کریمی، آزاده؛ مخدوم، مجید. (1388)، مکانیابی اکوتوریسم در مناطق ساحلی شرق استان گیلان با استفاده از  GIS، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، جلد شانزدهم، ویژهنامه 1 -ب، 503-493.
کیانی سلمی، صدیقه؛ موسوی، سید حجت.(1396)، برنامه­ریزی مکانی و امکان­سنجی نواحی مستعد طبیعتگردی با نگرش آمایش سرزمین مطالعه موردی: استان چهارمحال و بختیاری، فصلنامه علمی - پژوهشی اطالعات جغرافیایی ، دوره26 ، شماره 102 ، 228- 217.
مافی غلامی، داوود؛ یارعلی و نبی­اله.(1391)، ارزیابی توان زیست­محیطی جهت تعیین نواحی مناسب توسعه طبیعت گردی در استان چهارمحال و بختیار، مجله تحقیقات منابع طبیعی تجدید شونده، پیاپی هشتم، سال سوم، شماره دوم، 40-31.
مخدوم فرخنده، مجید.(1391)، شالوده آمایش سرزمین، تهران، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سیزدهم.
مرادی، محمود؛ اسماعیلنژاد، مرتضی.(1389)، ژئوتوریسم بیابان­های ایران، اولین همایش ملی کویر، فرصت­ها و تهدیدات و تأثیر آن بر امنیت پایدار، دانشگاه بیرجند، 16 و 17.
موسوی،سید حجت؛ عباسیان، آسیه، زورمند، پریناز.(1396)، ارزیابی توان اکولوژیکی توسعۀ تفرج متمرکز و گسترده اکوتوریسم در شهرضا، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی سال هفدهم، شماره 64 ، 138-119.
Bunruamkaew, K., & Murayama, Y.(2012): Land Use and Natural Resources Planning for Sustainable Ecotourism Using GIS in Surat Thani, Thailand, Sustainability, 4(3), 412-429.
Cichowska, J., & Klimek, A. (2011). The Role of Agrotourism in The Development and Conversion of Rural Areas, Infrastructure and Ecology of Rural Areas, 11(3), 97–107.
Fennell, D.A. (2008). Ecotourism and the myth of indigenous stewardship, Journal of Sustainable Tourism,16 (2), 129–149.
Ikonen, H. ( 2012) Perception of Ecotourism in Finland, ROVANIEMI University of Applied Sciences, P. 69.
Jeong, J.S. (2016). A GIS-Supported Approach with AHP & OWA for Site Suitability Evaluation of Sustainable Rural Housings towards Ecotourism, INTERNATIONAL JOURNAL OF FUZZY SYSTEMS and ADVANCED APPLICATIONS, 3, 54- 61.
Jing, Y., & Fucai, H. (2011). Research in management of ecotourism based on economic models, Energy procedia, 5, 1563-1567.
Kazi Masel, U,. & Hafiz, R. (2014). Finding suitable locations for ecotourism development in Cox's Bazar using GIS and AHP, Geocarto International , 29(3) , 256- 267.
Liu,J., Jing,Y., Wang, Y., Shu-xia, Y.(2010). Environmental Impact Assessment of Land use Planning in Wuhan City Based on Ecological Suitability Analysis, procedia Environmental Sciences, 2, 185- 191
Stankov, U., Stojanović, V., Pavluković, V., & Arsenovic, D. (2011), Ecotourism–An Alternative to Mass Tourism in Nature Park Stara Planina, Journal of Geographical Institute Jovan Cvijic, 61(1), 12-25.

  • تاریخ دریافت 05 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری 26 بهمن 1399
  • تاریخ پذیرش 26 بهمن 1399
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401