مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

ساماندهی امنیت محلات شهری با رویکرد شناسایی کانون های جرم زا(مطالعه موردی: منطقه 4 شهر رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
مقدمه:  در طی سال­های اخیر در مجامع علمی جهان علاقه و توجه وافری به تحلیل رابطه مکان و بزهکاری و مطالعه تاثیر متقابل انسان و محیط و شرایط و زمینه ها در شکل گیری الگوهای مکانی بزهکاری به وجود آمده است. این نگرش نو سبب شده است تا اقدامات پلیسی و اعمال قانون برای مقابله با بزهکاری بر این پایه استوار شود.
هدف:  هدف این پژوهش آگاهی از نقاط جرم­زای کانونی و نحوه اشاعه فضایی کانون­های جرم­زا و نیز پی بردن به علل اصلی و تاثیر گذار در کمیت نوع جرائم در محلات با توجه به شکل منطقه مورد بررسی بوده است.
روش شناسی:  این تحقیق از نظر ماهیت و نوع، کاربردی است و با روش توصیفی- تحلیلی به انجام رسیده است.  برای جمع آوری اطلاعات از مطالعات اسنادی و میدانی در قالب اصلاح نقشه پایه استفاده شده است. در این نوع تحقیقات، مدل تحقیق براساس تعریف متغیرهای تحقیق و نوع ارتباط بین آنها طراحی می شود و سپس با جانمایی داده های واقعی در آن، نتایج لازم به دست می­آید. مدل ریاضی مورد استفاده در این تحقیق مدل نزدیک ترین همسایه در نرم افزار Spss بوده و برای ترسیم پراکندگی وقوع جرم از GIS  استفاده شده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  پژوهش منطقه4 شهر رشت را به صورت نمونه انتخاب کرده و به بررسی ویژگی­های کالبدی و جغرافیایی آن که می­تواند زمینه­ساز وقوع جرم باشد پرداخته است.
یافته ها و بحث:  یافته های مطالعه نشان می­دهد که برخلاف فرضیه تحقیق، کانون­های جرم­زا از مرکز منطقه به پیرامون اشاعه نیافته است و در حاشیه­های منطقه به طور مستقل کانون­هایی مستعد برای بزهکاری شکل می­گیرد که با منطق نزدیکترین همسایه در تحلیل مکانی، تاثیرات آن چنان بر مرکز منطقه ندارد.
نتیجه­ گیری:  تحلیل­ها نشان داد که برخی مکان­های حاشیه­ای منطقه به دلیل ساختار کالبدی خاص و همچنین ویژگی­های اجتماعی و اقتصادی ساکنان آن، امکان و فرصت بیشتری برای وقوع جرم دارند. در نقطه مقابل برخی مکان­ها مانع و بازدارنده فرصت­های مجرمانه هستند. همین امر موجب می شود تا بزهکاران در انتخاب محل بزهکاری خود به دنبال کم خطرترین و مناسب­ترین فرصت­ها و شرایط مکانی برای ارتکاب عمل مجرمانه باشند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ارندت، رندل. (۱۳۸۷). منشور نوشهرگرایی، تهران: نشر شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری.

    اشتراوس، لئو. (1383). فلسفه سیاسی چیست؟، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

    افصح، مسعود و حسینی، فاطمه سادات. (1388). دستیابی به امنیت شهری پایدار در محلات ناامن شهری، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، تهران، دانشگاه شهید بهشتی.

    پاپلی یزدی، محمد حسین و رجبی سناجردی، حسین. (1392).  نظریه‌های شهر و پیرامون، تهران: انتشارات سمت.

    جیکوبز، جین. (1385). مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی، ترجمه آرزو ابراهیمی و حمید رضا چارسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

    حقیقت، عبدالرفیع. (1376). فرهنگ تاریخی و جغرافیایی شهرستانهای ایران، تهران: انتشارات کومش.

    دانش، علیرضا. (1391). مقایسه تطبیقی توسعه یافتگی مناطق شهری رشت به منظور ساماندهی آن، پایان نامه کارشتاسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد واحد رشت.

    رحمت، محمدرضا. (1388). نقش معماری و شهرسازی در پیشگیری از جرم، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق (ع).

    رضویان، محمدتقی. (1381). برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ اول، تهران: انتشارات منشی.

    زیاری، یوسفعلی و باباییان، رضا. (1392). شناسایی و الویت بندی عوامل موثر بر وقوع جرم در محلات شهر سمنان، فصلنامه دانش انتظامی، دوره دوم، شماره 8، صص 29-9.

    سعیدنیا، احمد. (1378). کتاب سبز شهرداری‌ها، جلد ششم، تهران: انتشارات شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

    سعیدنیا، احمد. (1379). کتاب سبز راهنمای شهرداریها: مدیریت شهری، تهران: انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور.

    شامبیاتی، هوشنگ. (1384). حقوق جزای عمومی. جلد اول، چاپ دوازدهم، تهران، نشر ژوبین.

    شکویی، حسین. ( 1374). دیدگاه های نو در جغرافیای شهری، جلد اول، چاپ دوم، تهران: انتشارات سمت.

    شکویی، حسین. (1388). فلسفه های محیطی و مکتب های جغرافیایی، تهران: انتشارات گیتا شناسی.

    عباسی، الهام. (1387). تحلیل فضایی کانون های جرم خیز، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت معلم.

    عقیلی، سید حسام الدین. (1385). مدیریت شهری، اولین همایش ملی عمران شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج.

    علی اکبری، اسماعیل. (1383). توسعه شهری و آسیب شناسی اجنماعی در ایران، فصلنامه  پژوهش های جغرافیایی ، شماره 48، صص 69-49.

    کلانتری، محسن و توکلی، مهدی. (1389). شناسایی کانونهای جرم خیز شهری، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، سال دوم، شماره 2، صص 100-75.

    کلانتری، محسن. (1380). بررسی جغرافیایی جرم و جنایت در مناطق شهر تهران، پایان نامه دوره دکترا رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری به راهنمایی دکتر محمد تقی رهنمایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

    مافی، عزت الله. (1376). تحلیل توزیع مکانی جرم و جنایت در شهر وین، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.

    محمودی جانکی، فیروز و قورچی بیگی، مجید. (1388). نقش طراحی محیطی در پیشگیری از جرم، فصلنامه حقوق، شماره 2، صص 367-345.

    مولایی، نصراله و افشین، فرحناز. (1392).  روشهای آماری در جغرافیا، رشت:  انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت.

    1. Crowe، T. (2000). Crime Prevention Through Environmental Design: Applications of Architectural Design and Space Management Concepts، Butterworth، Heinemann، Oxford

    Sassen, S. (1991). The Global City, Princeton, NJ: Princeton University Press.

    Weber, Max. (1966). The City, NY: The Free Press.

    Gottdiener, M. (1994). The Social Production of Urban Space, Amazon, 2nd Edition.

  • تاریخ دریافت 18 مهر 1399
  • تاریخ بازنگری 30 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش 03 اردیبهشت 1400
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401