بررسی نقش برخی پارامترهای مؤثر بر ساختمان خاک‌ها در جلوگیری از تشدید سیل و خسارات ناشی ازآن به اراضی کشاورزی و سکونت گاه های نواحی روستایی (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان خدا آفرین استان آذربایجان شرقی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، عضو هیات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (معاونت پژوهش و فناوری)

چکیده

میزان نفوذ آب به خاک، نقش مهمی در کنترل سیل ایفا می‌کند؛ اگر میزان نفوذپذیری خاک کاهش و ساختمان آن به دلایل تغییر کاربری اراضی، چرای بیش از حد و ... تغییر یابد، این امر منجر به افزایش روان‌آب و تشدید سیل در اراضی کشاورزی نواحی روستایی شده، و خسارت‌های سنگینی برای روستاییان و کشاورزان به بار می‌آورد. هدف اصلی این مطالعه، بررسی پارامترهای مؤثر بر میزان نفوذپذیری خاک و عوامل تأثیرگزار بر ایجاد روان‌آب‌ها و تشدید سیل در اراضی کشاورزی , سکونت گاه های نواحی روستایی می‌باشد. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه، استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و روش تحلیل لکه-های داغ (هات اسپات) است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: در این پژوهش 88 نقطه از اراضی مورد مطالعه و نمونه‌برداری شده است. بر اساس نتایج تحقیق دو پارامتر درصد ماده آلی و تخلخل خاک، بر افزایش سرعت نفوذ آب در خاک ارزیابی شد و سایر پارامترها فاقـد الگوی خود همبستگی فضایی مشخص به لحاظ آمـاری بود. این موضوع بیان‌گر این واقعیت است که خاک‌های سبک و غنی از مواد آلی و همچنین خاک‌هایی که دارای تخلخل (فضای خالی بین خاک) هستند، از نفوذپذیری بالایی برخوردار بوده، آب بیشتری را نسبت به سایر خاک‌ها جذب می‌کنند. نفوذپذیری آب در خاک نقش مهمی درجلوگیری از تشدید سیل داشته و موجب کاهش خسارت‌های ناشی از آن در اراضی کشاورزی و سکونت گاه های نواحی روستایی خواهند شد و در نهایت به توسعه پایدار کشاورزی و همچنین توسعه پایدار همه جانبه روستایی کمک مؤثری خواهند کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات