مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

واکاوی مبتنی بر اصول نوشهرسازی در محلات شهری با استفاده از تکنیک رتبه‌بندی براساس تشابه به حل ایده‌آل(مطالعه موردی: کلانشهر رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری ،واحد اردبیل ،دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل ،ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران (نویسنده مسئول)
3 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران
چکیده
مقدمه:  یکی از مسائل اصلی در شهرهای امروز، افول کیفیت محیطی در محله‌های شهری است.  در پاسخ به این مسئله در سال 1980، جنبش نوشهرگرایی مطرح شد.  این جنبش بسیار سریع در بسیاری از کشورها مورد بررسی و در برنامه‌ریزی شهری، مورد استفاده قرار گرفت.
هدف:  هدف اصلی از انجام این پژوهش بررسی میزان انطباق محله‌های شهر رشت با اصول نوشهرگرایی بود.
روش شناسی:  در این زمینه 15 شاخص انتخاب شد.  برای گردآوری اطلاعات نیز از نقشه کاربری زمین و همچنین تکنیک پرسشنامه استفاده شد.  تحلیل اطلاعات نیز با استفاده از مدل تاپسیس انجام شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  محلات شهری کلانشهر رشت می­باشد.
یافته­ها و بحث:  منطقه شماره 2 که در واقع بافت تاریخی و محله‌های درونی شهر رشت را شامل می‌شوند با نمره میانگین 466/0 نسبت به سایر مناطق از انطباق بیشتری با اصول نوشهرگرایی برخوردار هستند. منطقه سه و در واقع مناطق دربرگیرنده نواحی و محلات شرقی شهر رشت، با نمره میانگین 345/0 در رتبه دوم قرار گرفت. نهایتاً مناطق چهار، یک و پنج به ترتیب در رتبه های سوم تا پنجم قرار گرفتند.
نتیجه­ گیری:  نمره میانگین نهایی برای شهر رشت نیز برابر با 342/0 برآورد شد. از آنجا که امتیازات مدل تاپسیس بین صفر تا 1 است، می توان گفت به طور کلی محلات شهر رشت از انطباق بسیار پایینی با اصول نوشهرگرایی دارند. در پایان پژوهش نیز پیشنهاداتی همچون جلوگیری از افزایش تراکم ساختمانی در محدوده ساختمان های با ارزش و تاریخی، تقویت حمل و نقل عمومی، حفظ و تقویت فضاهای باز عمومی و سبز، افزایش تراکم ساختمانی بهینه در ساخت و سازهای نوین، افزایش کیفیت پیاده روها و افزایش ایمنی و امنیت عابران پیاده برای بهبود وضعیت محله‌های شهر رشت براساس اصول نوشهرگرایی ارائه شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


باغبان، اسماعیل و کرکه‌آبادی، زینب (1398)، نوشهرگرایی و راهکارهای بهبود ظرفیت‌های عملکردی و سکونتی بافت‌های فرسوده شهری (مطالعه موردی بافت فرسوده شهر سمنان)، فصلنامه علمی تخصصی دانش انتظامی سمنان، سال 9، شماره 31، ص 27-48.
بصیرت، میثم (1386)، نوشهرسازی چه می گوید؟ درآمدی بر اصول و مبانی نظری نوشهرسازی، فصلنامه آبادی، سال 17، شماره 22 (پیاپی 57)، ص 110 – 115.
پورمحمدی، محمدرضا، قاسمی، معصومه و سالکی ملکی، محمدعلی (1393)، مطالعه و ارزیابی بافت های مختلف شهری با رویکرد منشور نوشهر گرایی (نمونه موردی: شهر تبریز )، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه ای، سال 6، شماره 21، ص 21-42.
حاجی پور، خلیل، حسین پور، محمد و کتابچی، عماد (1391)، شهرسازی نوین راهی به سوی ایجاد محلات پایدار، ماهنامه منظر، شماره 18، ص 80-87.
حسین زاده دلیر، کریم و آذر، علی (1387)، ساماندهی و بهسازی محلات سنتی با استفاده از رویکرد شهرسازی جدید (نمونه موردی محله سرخاب تبریز)، جغرافیا و توسعه ناحیه ای، سال 7، شماره 11، ص 117-146.
درودی، محمدرضا، جهانشاهلو، لعلا و شهریاری، سیدکمال‌الدین (1393)، سنجش میزان رضایت مندی ساکنین مسکن مهر با رویکرد مدیریت شهری (مطالعه موردی: مجتمع بوستان شهر جدید هشتگرد)، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، سال 3، شماره 9، ص 141-125.
رفیعیان، مجتبی، امین صالحی، فرزین و تقوایی، علی اکبر (1389). سنجش کیفیت محیط سکونت در شهرک اکباتان تهران، برنامه ریزی و آمایش فضا، سال 14، شماره 4، ص 85-63.
رهنما، محمد رحیم، روشنی، پریسا و افشاری، مهرنوش (1392)، ارتقاء کیفی محلات مدرن شهری با به کارگیری رهیافت نوشهرگرایی (نمونه موردی: آزاد شهر مشهد)، جغرافیا و توسعه فضای شهری، سال 2، شماره 3، ص  27-45.
شیعه، اسماعیل، سعیده زرآبادی، زهره السادات و یزدان پناهی، ملیسا (1392)، بررسی و تبیین مفهوم محله سالم در محلات سنتی ایران؛ مطالعه موردی: محله امام زاده یحیی تهران، مطالعات و پژوهش های شهری و منطقه ای، سال 5، شماره 17، ص 20-1.
شکری فیروزجاه، پری (1393)، بررسی مؤلفه های تأثیرگذار بر میزان رضایتمندی شهروندان از کیفیت محیط مسکونی (نمونه موردی: مناطق 1 و 8 شهر تبریز)، فصلنامه فضای جغرافیایی، سال 14، شماره 47، ص 82-67.
طبی­مسرور، ابوالقاسم و رضایی موید، صادق (1394)، ارزیابی میزان رضایت شهروندی از کیفیت های سکونتی در مجتمع های مسکونی (مورد پژوهی: مجتمع های مسکونی شهر همدان)، مدیریت شهری، شماره 40، ص 80-61.
قربی، میترا و محمدی، حمید (1396)، کاربست نظریه نوشهرگرایی در شهرسازی: موافقان و مخالفان، دانش شهرسازی، سال 1، شماره 1، ص 101-117.
محمدی، محمود، بیدرام، رسول و ایزدی، آروز (1394). سنجش محیط های مسکونی مطلوب شهر اصفهان از دید مدیران ارشد شهرسازی، فضای جغرافیایی، سال 15، شماره 50، ص 164-141.
معصومی، سلمان (1388)، احیای محلات شهری پاسخی به نیازهای اجتماعی شهر تهران، مجله منظر، نهاد توسعه نهران، ویژه نامه شماره 5، ص 43-2.
محمدی دوست، سلیمان، خانی زاده، محمد علی و زیلایی، شهباز (1395)، امکان سنجی بکارگیری اصول نوشهرگرایی در بازآفرینی پایدار محلات ناکارآمد و مسأله دار شهری با تأکید بر رشد هوشمند (مورد پژوهی: بخش مرکزی شهر اهواز)، فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، سال 6، شماره 24، ص 215-230.
 معصومی، محمدتقی (1390)، آنالیز زمانی - مکانی گسترش فیزیکی و رشد اسپرال شهری با استفاده از داده های چندزمانه سنجش از دور و مدل های آماری (مطالعه موردی: شهر اردبیل)، دانشنامه جغرافیا، شماره 82، ص 89-106.
 
Azadeh, R. , Mohammadi, J. , & Doost, H. T. N. (2019). THE RELATIONSHIP BETWEEN URBAN ENVIRONMENTAL QUALITY AND MENTAL HEALTH (DEPRESSION SCALE): EVIDENCE FROM IRAN. Journal of Urban and Environmental Engineering, 13(2): 285-293.
Cysek-Pawlak, M. M. , & Krzysztofik, S. (2018). The New Urbanism Principle of Quality Architecture and Urban Design versus Place Identity. A Case Study of Val D’Europe and the Manufaktura Complex. European Spatial Research and Policy, 25(2): 99-115.
Cohen, B. (2003). Urban Growth in Developing Countries: A Review of Current Trends and a Caution Regarding Existing Forecasts. World Development, 32(1): 23–51.
Cohen, B. (2006). Urbanization in developing countries: Current trends, future projections, and key challenges for sustainability. Technology in Society, 28: 63-80.
Deitrick, S. , & Ellis, C. (2004). New urbanism in the inner city: a case study of Pittsburgh. Journal of the American Planning Association, 70(4): 426-442.
Elshater, A. (2012). New Urbanism Principles versus Urban Design Dimensions towards Behavior Performance Efficiency in Egyptian Neighbourhood Unit. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 68:826-843.
Elshater, A. (2018). Towards a refined new concept of new urbanism in Egypt. Asian Journal of Environment-Behaviour Studies, 3(8): 205-220.
Falconer, R. , Newman, P. , & Giles-Corti, B. (2010). Is practice aligned with the principles? Implementing new urbanism in Perth, Western Australia. Transport Policy, 17(5): 287-294.
Hikichi, L. (2003). New urbanism and transportation. University of Wisconsin-Milwaukee, 1-28.
Hipp, J. R. (2009). Specifying the Determinants of Neighborhood Satisfaction: A Robust Assessment in 24 Metropolitan Areas. Social Forces, 88 (1): 395–424.
Kim, J. , & Larsen, K. (2017). Can new urbanism infill development contribute to social sustainability? The case of Orlando, Florida. Urban Studies54(16): 3843-3862.
Łucka, D. (2018). How to build a community. New Urbanism and its critics. Urban Development Issues59(1): 17-26.
Park, Y. , Huang, S. K. , & Newman, G. D. (2016). A statistical meta-analysis of the design components of new urbanism on housing prices. Journal of Planning Literature, 31(4): 435-451.
Talen, E. (2002). The social goals of new urbanism. Housing policy debate, 13(1): 165-188.
Xu, J. L. (2017). Is New Urbanism changing the suburban development pattern? A case study of the Toronto region. Journal of Urban Design, 22(6): 812-832.

  • تاریخ دریافت 12 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری 26 اردیبهشت 1400
  • تاریخ پذیرش 28 اردیبهشت 1400
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401