تحلیل مؤلفه‌های شهر خلاق در شهر اهواز (مطالعه موردی: محلات منطقه چهار شهرداری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجوی کارشناسی ارشد، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

در دهه‌های اخیر توجه به مطلوبیت فضاهای شهری باعث جذب طبقات خلاق می‌شود؛ که برای تبدیل فضاهای شهری باکیفیت و مطلوبیت بالا به فضاهای شهری، عنصر خلاقیت و ابتکار نقش بسزایی دارد شهرهای خلاق مکانی برای کار کردن وزندگی شهروندان خود به‌خصوص برای نسل جوان، مکانی جذاب برای گردشگران در شکوفایی بخش‌های مختلف اقتصادی نوظهور (خوشه‌ها و مراکز تحقیقاتی به‌ویژه در زمینه فناوری برتر) هستند. هدف این مقاله بررسی و ارزیابی مؤلفه‌های شهر خلاق در منطقه چهار شهر اهواز در راستای حرکت به‌سوی ایجاد منطقه خلاق می‌باشد. با توجه به اهداف تحقیق و مؤلفه‌های موردبررسی، نوع تحقیق کاربردی و روش بررسی آن توصیفی- تحلیلی است جامعه آماری منطقه چهار شهر اهواز می‌باشد و حجم نمونه پژوهش حاضر با توجه به این‌که آمار دقیقی از متخصصین این حوزه مشخص نبود، به‌صورت تصادفی یازده نفر از کارشناسان دانشگاهی انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی می‌باشد که پس از مطالعات کتابخانه‌ایی، مؤلفه‌های شهر خلاق گردآوری شد و جایگذاری آن‌ها در یک پرسش‌نامه بسته بین یازده نفر از متخصصین دانشگاهی توزیع شد روش آنالیز تحقیق بر اساس مدل‌های کمی بوده که از میان تکنیک‌های تصمیم‌گیری چند معیاره از مدل AHP استفاده‌شده است سپس میزان برخورداری هریک از محلات منطقه چهار از مؤلفه‌های شهر خلاق به‌صورت مشاهده وزن دهی شده‌اند. پس از جمع‌آوری پرسش‌نامه جهت تحلیل نهایی از نرم‌افزار Expert choiceاستفاده‌شده است نتایج تحقیق نشان می‌دهد در قلمرو موردمطالعه محلات گلستان، منازل منابع طبیعی، سعدی، کوی اساتید، بهارستان، بوستان؛ معین زاده، فرهنگ شهر، کوی سیلو، منازل شهرداری، شهرک دانشگاه، مجتمع مسکونی، شهرک برق، شهرک پیام، لشکرآباد، کوی بیست‌ودو بهمن، پردیس یک، پردیس سه پردیس دو، شهرک الهایی، چنیبیه علیا، کوی مجاهد، رفش آباد و سایر محلات ترتیب برخورداری از مؤلفه‌های شهر خلاق می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


اکبری مطلق، مصطفی (1392). بررسی ابعاد نظریه شهر خلاق و تأثیر آن بر توسعه شهری پایدار با تأکید بر تجارب جهانی، همایش ملی معماری پایدار و توسعه شهری، بوکان، شرکت سازه کویر.
ایران‌دوست، کیومرث؛ غلامی زارچی، مصطفی (1394). ارتقای فرصت حضور و مشارکت مردم با استفاده از معرفی گونه‌های فضای عمومی شهر خلاق (نمونه موردی شهر یزد)، هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 20(2)، 58-47.
خان سفید، مهدی (1391). مدیریت شهری و شهر خلاق. منظر، 19، ،92-95.
ربانی خوراسگانی، علی؛ ربانی، رسول؛ ادیبی سده، مهدی؛ مؤذنی، احمد (1390). بررسی نقش تنوع اجتماعی در ایجاد شهرهای خلاق و نوآور، مطالعه موردی: شهر اصفهان. جغرافیا و توسعه، 21، 180- 159.
رضائیان قراگزلو، قادر؛ میر عباسی، علی؛ اسماعیل، رمضان (1391). برنامه‌ریزی شهر خلاق. تهران: انتشارات آذرخش.
سرور، رحیم، اکبری، مجید، امانی، مریم، طالشی انبوهی، مرضیه (1395). تحلیل کارایی محلات شهری ازلحاظ شاخص‌های شهر خلاق، مطالعه موردی: شهر بناب، جغرافیا، دوره جدید 48، 351-322.
شهابیان، پویان؛ رهگذر، عرفانه (1391). پیوند محیط خلاق با شهر. منظر، 19، 41-34.
صارمی، حمیدرضا، صارمی، مسعود (1390). تحلیل جایگاه شهر و زیبایی در هنر اسلامی. مطالعات شهر ایرانی، 1 (4)، 111-101.
ضرابی، اصغر، موسوی، میر نجف، باقری کشکولی، علی (1393). بررسی میزان تحقق‌پذیری شهر خلاق مقایسه تطبیقی بین شاخص‌های توسعه پایدار شهری و معیارهای ایجاد شهر خلاق، مطالعه موردی: شهرهای استان یزد. جغرافیا و توسعه فضای شهری، 1(1).
فتوحی مهربانی، باقر، کلانتری، محسن، رجایی، سید عباس (1395)،. شهر خلاق و شاخص‌های شهر خلاق ایرانی. جغرافیا، دوره جدید، 51، 118-101.
قورچی، مرتضی (1391)، شهر خلاق. منظر، 19.
کلانتری، بهرنگ، یار قلی، وحید، رحمتی، اکبر (1391). فضای جمعی و شهر خلاق، منظر، 19، 80-74.
مختاری ملک‌آبادی، رضا، سقایی، محسن، ایمان، فاطمه (1393). سطح‌بندی مناطق پانزده‌گانه شهر اصفهان ازلحاظ شاخص‌های شهر خلاق با استفاده از مدل‌های برنامه‌ریزی منطقه‌ای، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 16، 120- 105.
مختاری ملک‌آبادی، رضا، مرصوصی، نفیسه، علی‌اکبری، اسماعیل، امینی، داود (1394)، جغرافیا، دوره جدید، 47، 174-161.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395، شهر اهواز.
مشکینی، ابوالفضل، حاتمی نژاد، حسین، مهد نژاد، حافظ، پرهیز، فریاد (1393). شهر خلاق الگویی نوین برای توسعه دانش‌بنیان در حوزۀ مدیریت شهری. تهران: نشر آزاد کتاب.
مشکینی، ابوالفضل، قائد رحمتی، صفر، عسگری، علیرضا (1393). ارزیابی تطبیقی شاخص‌های شهر خلاق در کلان‌شهرهای ایران، مطالعه موردی: شهرهای تهران و اصفهان، اولین همایش ملی شهرهای خلاق و توسعه پایدار، مؤسسه شاخص پژوهش اصفهان.
ملکی، سعید (1394). الویت بندی شاخص‌های شهر خلاق با استفاده از مدل تحلیل شبکه ANP، مطالعه موردی: مناطق شهری 1 و 4 شهر زنجان. شهر پایدار، 2(1)، 98- 78.
موسوی، میر نجف (1393). رتبه‌بندی محلات شهر سردشت ازنظر حرکت به‌سوی خلاقیت ANP با تأکید بر تحقق شهر خلاق با استفاده از تاپ سیس، مطالعه موردی: شهر سردشت. جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 10، 37-19.
Deffner, A., & Vlachopoulou, C. (2011). Creative city: A new challenge of strategic urban planning? (p. 13). European Regional Science Association.
Durmaz, S. B. (2015). Analyzing the quality of place: Creative clusters in Soho and Beyoğlu. Journal of Urban Design, 20(1), pp 93-124.
Evans, G. (2009). Creative cities, creative spaces and urban policy. Urban studies, 46(5-6), pp 1003-1040.
Florida, R (2002). The economic geography of talent. Annals of the Associations of American Geographers, 92(4), pp 743–755.
Florida, R. (2005), “Cities and the Creative class”, City & Community, New York: Volume 2, Issue 1, pp 3–19, March 2005.
Hall, P. (2000). Creative cities and economic development. Urban studies, 37(4), pp 639-649.‏
Harvey, D. C., Hawkins, H., & Thomas, N. J. (2012). Thinking creative clusters beyond the city: People, places and networks. Geoforum, 43(3), pp 529-539
Landry, C (2013), Creative City index Comfortable or Captivating, An assessment of Palmerston North, Print synergy & Published by Palmerston North Ciry Council, June 2013.
Pratt, A. C., & Hutton, T. A. (2013). Reconceptualising the relationship between the creative economy and the city: Learning from the financial crisis. Cities, 33, 86-95.
Sasaki, M. (2010). Urban regeneration through cultural creativity and social inclusion: Rethinking creative city theory through a Japanese case study. Cities, 27, S3-S9, p 77.
Scott, A. J. (2006). Creative cities: Conceptual issues and policy questions. Journal of urban affairs, 28(1), pp 1-17.‏
Scott, A. J. (2014). Beyond the creative city: cognitive–cultural capitalism and the new urbanism. Regional Studies, 48(4), pp 565-578.
sre.wu.ac.at/ersa/ersaconfs/ersa11/e110830aFinal01584, 2011, p13.
Vickery, J. (2011). Beyond the Creative City-Cultural Policy in an age of scarcity. Centre for Place-making, Birmingham.
www.elsevier.com.