مقدمه: شهر بوکان، واقع در شمال‌غرب ایران، به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم جغرافیایی منطقه، با موقعیت استراتژیک در نزدیکی بازارهای مرزی، دسترسی به مسیرهای تجاری بین‌المللی و همجواری با مناطق صنعتی و کشاورزی، دارای ظرفیت‌های متنوع و چشمگیری برای توسعه پایدار است.

هدف: هدف این پژوهش، شناسایی فرصت‌ها و محدودیت‌های توسعه شهری بوکان، تحلیل دقیق عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی، و ارائه راهکارهای عملیاتی و سیاستی مبتنی بر اصول توسعه پایدار است

روش‌شناسی: روش‌شناسی تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و کمی بوده و داده‌ها از طریق مطالعات میدانی، پیمایش جامعه آماری شهروندان، پرسشنامه محقق‌ساخته و تحلیل شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و کالبدی جمع‌آوری شده و با استفاده از آمار توصیفی، آزمون‌های تحلیل واریانس، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل عاملی تأییدی بررسی شده است

قلمرو جغرافیایی: قلمرو جغرافیایی مطالعه شامل کل شهر بوکان و مناطق پیرامونی آن است که با توجه به منابع طبیعی شامل آب‌های سطحی و زیرزمینی، زمین‌های حاصل‌خیز، منابع معدنی محدود، ظرفیت‌های گردشگری طبیعی و میراث فرهنگی، و همچنین جمعیت جوان، تحصیل‌کرده و متنوع از لحاظ قومی و فرهنگی، شرایط مناسبی برای توسعه اقتصادی، سرمایه انسانی و گردشگری فرهنگی فراهم کرده است

یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود این فرصت‌ها، چالش‌های ساختاری و مدیریتی از جمله ضعف زیرساخت‌های شهری در حوزه حمل‌ونقل، تأمین انرژی و شبکه فاضلاب، محدودیت منابع مالی، نبود صنایع مادر و بهره‌برداری ناکارآمد از منابع طبیعی، مسائل زیست‌محیطی ناشی از مدیریت ناکافی پسماند و آلودگی آب‌های سطحی، فقدان هماهنگی میان نهادهای اجرایی، نبود برنامه‌های جامع توسعه و چشم‌انداز بلندمدت، و کمبود مشارکت شهروندان، روند توسعه پایدار بوکان را محدود و ناپایدار کرده است.

نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اتخاذ رویکرد یکپارچه، برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد و مدیریت مشارکتی، بهره‌برداری بهینه از منابع طبیعی و فرهنگی، توسعه صنایع خلاق و گردشگری، و تدوین استراتژی‌های کلان توسعه می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، تقویت سرمایه اجتماعی، کاهش نابرابری‌های فضایی و اقتصادی، تثبیت جایگاه بوکان به‌عنوان محور توسعه منطقه‌ای و هدایت سیاست‌های عمومی به سمت توسعه متوازن و پایدار باشد.