مقدمه : شرایط کنونی دریاچه ارومیه پیامد توسعه نامتوازن و ناپایدار در حوضه آبریز آن و برداشت بی رویه از منابع آب تجدیدپذیر حوضه به ویژه در دو دهه اخیر می باشد. مجموعه عوامل انسانی و طبیعی مختلف به مانند اجرای طرح های متعدد توسعه منابع آب، چنین شرایطی را برای پهناورترین دریاچه داخلی ایران به همراه داشته است. هدف: این مقاله به دنبال تحلیل ساختاری – کارکردی از وضعیت موجود خشک شدن بزرگترین دریاچه شور جهان بر اساس نظریه داده بنیاد است.

روش‌شناسی و قلمرو جغرافیایی:. گردآوری داده‌ها بصورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه‌ای انجام شد. جامعه آماری تحقیق به تعداد 60 نفر با نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از نظریه داده بنیاد، آزمون تک نمونه‌ایt و مدل تحلیل مسیر با نرم‌افزار SPSS استفاده شد.

یافته‌ها : براساس یافته‌های تحقیق در مقوله‌های اصلی، «حفر 10000 حلقه چاه غیرمجاز» با ضریب 206/5؛ در عوامل زمینه‌ای «تغییر کاربری اراضی کشاورزی به صنعتی و مسکونی» با ضریب 836/2؛ در عوامل مداخله‌گر «تراکم بالای جمعیت در منطقه» با ضریب 199/2؛ و در عوامل علّی «احداث پل شهید کلانتری» با ضریب 372/7 بیشترین امتیاز را کسب کرده اند. همچنین، عوامل علّی با ضریب(704/0) بیشترین تاثیر را بر خشک شدن دریاچه ارومیه دارد.

نتیجه‌گیری: بدین ترتیب، بمنظور احیاء دریاچه ارومیه، تعیین الگوی کشت؛ توقف سدسازی؛ استفاده مجدد از آب خاکستری(فاضلاب ها)؛ و اعمال مدیریت یکپارچه، جهت حفظ و افزایش منابع آبی ضروری به نظر می رسد..

. . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . .