مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تحلیل شاخص های تاب آوری شهری در برابر مخاطره طوفان شن و گردوغبار با رویکرد آینده پژوهی (مورد مطالعه: شهر اهواز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jget.2025.444175.1544
چکیده
مقدمه: یک گام مهم در توسعه سیاست‌های کاهش تأثیر و سازگاری، به دست آوردن تصویر واضحی از تاب‌آوری در برابر طوفان‌های شن و گردوغبار و توانایی جامعه برای مقابله/انطباق با تأثیرات خطرناک است. آینده‌پژوهی تاب‌آوری در برابر طوفان‌های شن و گردوغبار، چنین تصویری از افراد/منطقه/اکوسیستم آسیب‌پذیر را با شناسایی پیشران‌های کلیدی ارائه می‌دهد.

هدف: هدف این پژوهش تحلیل شاخص‌های تاب‌آوری شهر اهواز در برابر مخاطره طوفان شن و گردوغبار با رویکرد آینده‌پژوهی است.

روش‌شناسی: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش به‌صورت توصیفی – تحلیلی با رویکرد آینده‌پژوهی است. داده‌ها و اطلاعات از منابع پیمایشی، کتابخانه‌ای و اسنادی جمع‌آوری گردید و با داده‌های مصاحبه‌های کارشناسان و متخصصان در حوزه برنامه‌ریزی شهری تلفیق شد. در این مقاله اعضای خبرگان از طریق نمونه‌گیری غیر احتمالی هدفمند انتخاب گردیدند که در آن 30 نفر از افراد دارای تخصص کافی در موضوع تحقیق انتخاب شدند.

یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که متغیرهای ساختار نهادی شهر و قابلیت اداره و مدیریت آن، فناوری‌های جدید زیرساختی، حمل‌ونقل عمومی سبز و هماهنگی بین جامعه محلی و مسئولان دولتی بالاترین رتبه‌های تأثیرگذاری و متغیرهای خدمات شهری، هزینه‌های بهداشتی، مهاجرت، امنیت شهری و گردشگری شهری بالاترین رتبه‌های تأثیرپذیری کلی را دارند. در خصوص ابعاد پنج‌گانه تحقیق نیز رتبه‌های تأثیرگذاری به ترتیب به ابعاد کالبدی-زیرساختی، نهادی، اقتصادی اجتماعی و زیست‌محیطی تعلق دارد. در حالت کلی از میان 42 متغیر بررسی‌شده این پژوهش، 16 متغیر به‌عنوان متغیرهای کلیدی مؤثر بر تاب‌آوری شهری در برابر مخاطره طوفان شن و گردوغبار انتخاب شده‌اند.

نتیجه‌گیری: بنابراین در هر نوع برنامه‌ریزی جهت تاب‌آور نمودن شهر اهواز باید به نقش عوامل کلیدی ذکر شده توجه نمود. این عوامل در تاب‌آور نمودن شهر اهواز دارای تأثیرگذاری بالا و تأثیرپذیری هستند و جهت تاب‌آور نمودن شهر اهواز در برابر طوفان‌های شن و گردوغبار در اولوبت اول قرار دارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت 27 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 19 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 21 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1405