مقدمه:

هر سازه یا عملیات ساختمانی که بدون دریافت اجازه‌نامه کتبی از شهرداری یا مغایر با آن صورت پذیرد، به‌عنوان تخلف ساختمانی شناخته می‌شود.افزایش میزان ساختمان‌های احداث‌شده به‌صورت خارج از دستور یا مغایر با ضوابط شهرسازی در شهرداری قم سبب شده تا مدیریت برساخت‌وسازهای شهری به‌صورت خلاف قائدِ و به‌دوراز استانداردهای ساخت‌وساز شکل بگیرد که این مسئله دارای آثار منفی اجتماعی،اقتصادی و زیست‌محیطی است.

هدف:

آگاهی و اطلاع از اینکه کدام‌یک از نواحی شهری دارای بیشترین و کمترین رخداد تخلف ساختمانی است موضوعی است که در این پژوهش به آن پرداخته‌شده است.

روش‌شناسی:

روش تحقیق از نوع توصیفی است و داده‌های این پژوهش مربوط به تخلف ساختمانی رخ‌داده طی چهار سال اخیر(1401-1398) که به کمیسیون ماده 100 ارجاع شده ست موردبررسی قرارگرفته است. و استفاده از نرم‌افزار Arc GIS به‌عنوان ابزار تحلیلی پژوهش زمینه لازم برای بررسی اهداف پژوهش را فراهم نمود.تکنیک تحلیل تراکم کرنل،استفاده‌شده است.

قلمرو جغرافیایی:

محدوده جغرافیایی این پژوهش مناطق هشتگانه شهرداری قم است که به‌عنوان محدوده قانونی و خدماتی شهر محسوب می‌شود و ازلحاظ تقسیمات کشوری مرکز استان قم محسوب می‌شود. . شهر قم با مساحتی در حدود ۲۲۶ کیلومترمربع و جمعیتی بالغ‌بر یک‌میلیون و سیصد هزار نفر یکی از کلان‌شهرهای مهم ایران محسوب می‌شود.

یافته‌ها:

یافته‌های پژوهش نشان‌دهنده آن است که چهار تخلف ساختمانی پرتکرار شهر قم 1-تجاوز به شارع،2-تقسیم غیرمجاز عرصه،3-مازاد تراکم،4-کسر پارکینگ است که کد تخلفی تجاوز به شارع در مناطق شهر به‌طور پراکنده است و تقسیم غیرمجاز عرصه در منطقه دو و شش بیشتر مشاهده شد و مازاد تراکم بیشتر در مراکز شهری مثل مناطق هفت و چهار است و کد تخلفی کسر پارکینگ دو،سه،پنج،شش،هفت، مشاهده می‌شود.

نتیجه‌گیری:

استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS به‌عنوان ابزاری کارآمد در بررسی تخلف ساختمانی است.که به‌واسطه آن می‌توان در سطح کلان‌شهر محل تراکم فضایی تخلفات ساختمانی را شناسایی نموده و مؤثرترین راهبردها و سیاست‌های مواجهه با آن را تنظیم نمود.