مقدمه: امواج گرم و سرد یکی از مخاطرات طبیعی با بیشترین اثر در پهنه کره زمین برحسب مرگ‌ومیر و ضررهای اقتصادی است که اثراتش روز به روز بیشتر و شدیدتر می‌شود. در دو دهه آخر قرن 20ام و اوایل قرن 21ام افزایش دمای جهانی باعث افزایش رخداد پدیده‌های حد از جمله سیلاب‌ها، خشکسالی‌ها، بارش‌های شدید و امواج گرم و سرد شده است.

هدف: در این پژوهش اقدام به شناسایی امواج گرم (HWs) و سرد (CWs)، طبقه‌بندی و تغییرپذیری مکانی-زمانی آن در گستره استان گیلان شده است.

روش‌شناسی: برای این کار داده‌های دمای حداکثر و حداقل از سایت مرکز اروپایی پیش‌بینی میان‌مدت جو (ECMWF) تحت نسخه ERA5 با تفکیک مکانی 〖0.25〗^°×〖0.25〗^° بمدت 40 سال (1980 تا 2020) دریافت شد. سپس با استفاده از تحلیل خوشه‌ای (CL) به روش فاصله اقلیدوسی و تحلیل پایگانی وارد، اقدام به گروه‌ بندی امواج از بعد مکانی و زمانی شد.

قلمرو جغرافیایی: استان گیلان

یافته‌ها: نتایج نشان داد که فراوانی امواج گرم و سرد از طول موج 3 روزه به سمت طول موج‌های بالاتر تا 30 روزه کاهش می‌یابد. این مهم در تحلیل خوشه‌ای فراوانی امواج از بعد مکانی و زمانی نیز مشاهده شد، بطوریکه تعداد خوشه‌های شناسایی شده با افزایش طول موج‌ها کاهش پیدا کرده و پهنه استان به یک واحد همگن تبدیل می‌گردد. بعبارت دیگر گستره استان در طول‌ موج‌های کوتاه‌تر نسبتا ناهمگن بوده و از واحدهای مستقل و متفاوت بیشتری تشکیل شده است.

نتیجه گیری: رابطه بین مدت امواج گرم و سرد با تعداد نواحی آن در استان گیلان، از نوع معکوس بدست آمد.