مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

پیوندهای روستا-شهری و نقش آن در تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی پیراشهری شهر قیدار (شهرستان خدابنده- استان زنجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، دانشکده علوم انسانی، زنجان، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، دانشکده علوم انسانی، زنجان، ایران
چکیده
از منظر برنامه‌ریزی‌های توسعه، سکونتگاه‌های انسانی به عنوان سیستم‌های پویا، پیچیده و به هم وابسته‌ای مطرح هستند که در این فرآیند روابط و پیوندهای اقتصادی بین سکونتگاه‌های شهری و روستایی در زمینه‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی می‌تواند تاثیر به‌سزایی در توسعه در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فیزیکی و نهادی بویژه برای سکونتگاه‌های روستایی ایفا کند که در نتیجه می‌تواند به بهبود و ارتقای شاخص‌های تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در برابر مخاطرات و سوانح طبیعی منجر شود. هدف تحقیق حاضر شناسایی پیوندهای اقتصادی روستا- شهری بین روستاهای پیرامونی واقع در فاصله 5 کیلومتری شهر قیدار و بررسی نقش این پیوندها در توسعه و به تبع آن کاهش زمینه‌های آسیب‌پذیری و در نهایت بهبود و ارتقای شاخص‌های تاب‌آوری روستاهای نمونه است. پژوهش از نوع کاربردی است که از روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر تکمیل پرسشنامه بسته و مشاهده بهره می‌برد. برای تکمیل پرسشنامه در روستاهای پیراشهری شهر قیدار از توزیع تصادفی ساده استفاده شده است. داده‌های پرسشنامه‌ای گردآوری شده با استفاده از آزمون‌های آماری از قبیل t تک‌نمونه‌ای، همبستگی اسپیرمن و رگرسیون چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. محدوده مورد مطالعه در تحقیق حاضر دربرگیرنده روستاهای پیرامونی شهر قیدار (شهرستان خدابنده- استان زنجان) در شمال غرب ایران است. نتایج تحلیل کمی داده‌های پرسشنامه‌ای نشان داد که روستاهای پیراشهری در شاخص‌های‌ "تامین مالی و سرمایه‌گذاری در روستا" با میانگین عددی (57/3) و "دسترسی به بازار و بازاریابی تولیدات محلی" با میانگین عددی (52/3) بیشترین تاثیر مثبت را از پیوندهای اقتصادی با شهر قیدار پذیرفته‌اند. همچنین، نتایج حاصل از اثرگذاری پیوندهای اقتصادی روستا- شهری در تاب‌آوری در برابر سوانح طبیعی با توجه به چهار بعد زیرساختی، اقتصادی، اجتماعی و نهادی- سازمانی در سکونتگاه‌های روستایی پیراشهری قیدار نشان داد که به ترتیب به ابعاد تاب-آوری در بعد زیرساختی با (35/3) و بعد اقتصادی با (35/3) بیشترین تاثیر را از پیوندهای روستا-شهری داشته‌اند. علاوه بر این، پیوندهای اقتصادی بین روستاهای پیراشهری و شهر قیدار در متغیرهای تامین مالی و سرمایه‌گذاری و بهبود فرصت‌های شغلی و درآمدی به ترتیب با میزان 368/0 و 507/0 بیشترین تاثیر را در بهبود و ارتقای تاب‌آوری در برابر سوانح طبیعی ایفا کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت 11 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 09 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 17 اردیبهشت 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1405