مقدمه: امروزه زمین‌اسطوره ‌شناسی به عنوان یکی از علمی‌ترین و جذاب‌ترین اشکال مختلف گردشگری می تواند پتانسیل‌‎‏های بالایی را در راستای برنامه ریزی برای گردشگری پایدار عرضه کند. سایت‌های زمین‌اسطوره‌شناسی یا ژئومیتولوژی مکان‌هایی نادر و شگفت‌انگیز هستند که نمایانگر رابطه انسان و محیط طبیعی در دل تاریخ می‌باشند.

هدف: هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل ژئومیتوسایت‌های شهرستان سبزوار و نواحی تابعه آن از لحاظ ویژگی‌های منحصر به فرد زمین‌شناسی و ژئومورفولوژیکی آن‌ها می‌باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش بر اساس مدل فاسیلاس به بررسی پتانسیل یابی مناطق مستعد پرداخته شد. چرا که این مدل ابزاری قوی برای شناسایی مناطق ژئوتوریستی می باشد.

روش‌شناسی: ارزشهای مورد استفاده در مدل فاسیلاس شامل، ارزشهای‌علمی، اکولوژیکی و حفاظتی، فرهنگی،زیبایی شناختی، اقتصادی و پتانسیل استفاده می‌باشد. برای رسیدن به اهداف تحقیق و به منظور شناسایی و پیدا کردن نمونه های موردی و آگاهی یافتن از داستان‌ها، افسانه‌ها و اسطوره‌های موجود در رابطه با موضوع به شیوه پیمایشی و از طریق کارهای میدانی، مصاحبه و ارتباطات شخصی با جامعه ی آماری که شامل ریش‌سفیدان و کهن‌سالان بومی است صورت گرفت.

قلمرو جغرافیایی: شهرستان سبزوار، با داشتن تاریخچه غنی زمین‌شناختی و وجود منابع معدنی متنوع، می تواند نقش مهمی در توسعه پایدار گردشگری در منطقه ایفا نماید.

یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که ژئوسایتهای منطقه از نظر شاخصهای پتانسیل استفاده، ارزش علمی و اقتصادی در شرایط پایداری قراردارند و برای حفظ این پایداری نیازمند برنامه‌ریزی در زمینه‌های اقتصادی هستند. و از نظر شاخصی مانند ارزش اکولوژیکی نیاز به توجه بیشتری دارند. همچنین باید گفت بر اساس مدل بکاربرده شده از میان 11 ژئومیتوسایت، بالاترین ارزش به لحاظ گردشگری از بین ژئومیتو سایت‌های شناسایی شده مربوط به دل دل جنبذ و دره ارواح می باشند. و می توانند به عنوان مناسب ترین ژئومیتوسایت های انتخاب گردند.

نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج بدست آمده و ارزش بالای این میراث‌های زمین‌شناسی، بایدگفت که این تحقیق می‌تواند به عنوان یک منبع معتبر برای تصمیم‌گیرندگان و برنامه‌ریزان درحوزه ژئومیتولوژی در شهرستان سبزوار عمل کند.