مقدمه: ضعف نظام برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در مقیاس منطقه‌ کلان‌شهری از یک ‌سو و رویکردهای بخشی در مدیریت از سوی دیگر به عدم تعادلهای منطقه ای خصوصاً در منطقه‌ کلان‌شهری تهران انجامیده است.

هدف پژوهش: پژوهش به دنبال سازوکار مطلوب برنامه ریزی برای تحقق توسعه پایدار در منطقه کلان‌شهر تهران است..

روش شناسی: شیوه‌ انجام پژوهش، مطالعه‌ موردی و روش جمع‌آوری داده‌ها تشکیل پنل خبرگان و انجام مصاحبه‌ ساختارمند است. مصاحبه با خبرگان بر اساس تعیین ذینفعان در منطقه کلانشهری تهران انجام شد. با توجه به کثرت و گستردگی ذینفعان و با هدف صرفه‌جویی در زمان و هزینه، تحلیل ذینفعان کلیدی مورد توجه قرار گرفت. در تحلیل ذینفعان کلیدی از ماتریس سه ‌بعدی قدرت، مشروعیت و فوریت استفاده شد. با توجه به رویکرد کیفی پژوهش، نمونه‌گیری به صورت هدفمند (29 نفر) انجام و مصاحبه‌‌ها با نرم‌افزار MAXQDA تحلیل مضمون انجام شد.

قلمرو جغرافیایی پژوهش: منطقه کلانشهری تهران متشکل از 16 شهرستان تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر، بهارستان، پاکدشت، پردیس، پیشوا، دماوند، رباط کریم، شهریار، فیروزکوه، قدس، قرچک، ملارد و ورامین است. همچنین این منطقه کلانشهری شامل 49 شهر و 73 دهستان است.

نتایج و بحث: تحلیل مضمون مصاحبه‌ها نشان داد کنش‌های ارتباطی بر تحقق اهداف مجموعه‌ شهری تهران اثرگذار هستند. در تحلیل مضمون متن مصاحبه‌ها، اشتراک واحدهای معنایی در شاخص‌های برنامه‌ریزی ارتباطی مانند «شبکه‌های عمودی پیوندمبنا» و «شبکه‌های افقی پیوندمبنا» از یک سو و «منطق گفتگویی» و «پیوند منافع بازیگران» از سوی دیگر بر اهمیت این کنش‌های ارتباطی در به ثمر رسیدن راهکارهای مدنظر خبرگان تاکید دارد. بنابراین تغییر در سیستم‌های برنامه‌ریزی با مشارکت ذینفعان کلیدی در راستای برنامه‌ریزی ارتباطی می‌تواند شبکه‌سازی روابط مجموعه را درونی و روند تغییر را به سمت تحقق توسعه پایدار، هدایت کند.

نتیجه‌گیری: رویکرد برنامه‌ریزی ارتباطی با مشارکت ذینفعان اصلی در منطقه‌ کلان‌شهری تهران ضروری‌ترین و مهم‌ترین گام از نگاه پژوهش‌های انجام‌شده و خبرگانی که در این پژوهش مصاحبه شده‌اند است تا کنش ارتباطی در روابط عمودی و افقی شبکه بازیگران را ماندگار و بلندمدت نماید.