مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

ارزیابی تأثیر همه‌گیری کووید-19 بر تفاوت رفتاری شهروندان در دوره پسا کرونا (مطالعه موردی: شهر قزوین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه شهرسازی، واحد قزوین ، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
2 گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
3 گروه معماری، واحد کرج ، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
چکیده
مقدمه: فضای­شهری باز­تولیدی از فرآیندهای اجتماعی و اقتصادی است، بنابراین شیوع کووید-19 بر رفتار شهروندان تاثیر­می­گذارد.
 هدف: هدف مقاله حاضر، بررسی تأثیر همه­گیری بیماری کووید-19 بر رفتار شهروندان در گروه­های سنی و جنسیتی مختلف است که در فضاهای­شهری پس از اتمام این بیماری حضور می­یابند و نظریه مشهور یان گل در دسته بندی فعالیت­ها ملاک ارزیابی می­باشد.
روش ­شناسی: از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع توصیفی-تحلیلی است.  برای این منظور پس­از بررسی اسناد و منابع مختلف، با تنظیم یک پرسشنامه، میزان اثرگذاری همه­گیری در جامعه­هدف مورد­ارزیابی قرار می­گیرد. پرسشنامه در قالب طیف لیکرت می­باشد و تحلیل داده­ها با کمک نرم­افزار SPSS25 و با استفاده از آزمون T.Student انجام شده­است. روش نمونه­گیری به روش تصادفی ساده بود. در این پژوهش، روایی سوالات پرسشنامه به روش نسبت روایی محتوایی و پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ مورد ارزیابی قرار گرفت.
 قلمرو جغرافیایی: شهر قزوین بنا به شرایط تاریخی و جغرافیایی دارای انواع مختلفی از فضاهای شهری و عمومی است. ابتدا انواع فضاهای شهری و عمومی موجود در این شهر، در هفت دسته طبقه­بندی و سپس در نظرسنجی از شهروندان مورد ارزیابی قرار گرفته­اند.
 یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان­داد، پس از پایان این همه­گیری الگوهای رفتاری شهروندان بسته به رده سنی و جنسیتی که دارند، دارای تفاوت­هایی خواهد بود. سالمندان کمترین تمایل را برای حضور در فضاهای شهری در دوره پسا کرونا دارند، ازسوی دیگر تمایل شهروندان همچون گذشته به فضاهای شهری در بافت تاریخی شهر نمی­باشد. البته بانوان تمایل بیشتری نسبت به مردان برای استفاده از انواع فضاهای شهری دارند.
 نتیجه‌گیری: با وجود الزام شهروندان به انجام بخش زیادی از فعالیت­ها از طریق فضای مجازی در زمان قرنطینه، اما با پایان یافتن محدودیت­ها، بررسی­ها نشان داد فضای مجازی تنها می­تواند بستر مناسبی برای انجام فعالیت­های ضروری باشد و در مورد سایر فعالیت­های انتخابی یا اجتماعی، تمایل غالب جامعه، حتی نسل نوجوان و جوان بر حضور فیزیکی در فضاهای شهری است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اردلان، داریوش؛ داودپور، زهره و زیاری، کرامت­اله. (1399). تحلیل ساختار تاب­آوری نهادی برای گذار از مدیریت بحران به مدیریت شهری تاب­آور در برابر زلزله (مطالعه موردی: شهر قزوین)، مطالعات شهری، 9(36)، 84-69.
اردلان، داریوش؛ داودپور، زهره و زیاری، کرامت­اله. (1399). مقایسه دو نظریه حکمروایی شهری و تاب­آوری نهادی در نظام مدیریت شهری با روش تحلیل محتوا و ارائه مدل ارتقا یافته (نمونه موردی: شهر قزوین)، برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 15(1)، 150-133.
پاکزاد، جهانشاه. (1386). سیر اندیشه­ها در شهرسازی (1) از آرمان تا واقعیت، چاپ اول، انتشارات آرمانشهر، تهران، ایران.
چاره­جو، فرزین، احمدی، عاطفه و جوان، فرهاد. (1399). تحلیل و ارزیابی رابطه حکمروایی خوب شهری و کیفیت زندگی (مورد: محلات شهر سنندج). فصلنامه جغرافیا (برنامه ­ریزی منطقه ­ای)، 10(38)، 171-184.
حبیب، فرح، نادری، سیدمجید، جهانشاهلو، لعلا، و فروزان گهر، حمیده. (1391). سنجش چارچوب ارزیابی سرمایه اجتماعی در ساختار شهر با تاکید بر نقش فضاهای عمومی (مطالعه موردی: شهر تهران). هویت شهر، 6(12)، 5-14.
غلامی، حمیده، پناهی، علی، و احمدزاده، حسن. (1401). تحلیل اثرات مخاطرات محیطی بیولوژیکال بر فضاهای شهری با تأکید بر پاندمی کرونا (مطالعه موردی: شهر تبریز). جغرافیا و مطالعات محیطی، 11(41 )، 143-154.
قائدرحمتی، صفر، رضاعلی، منصور، هاشمی­زهی، سودابه و جوان، فرهاد. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر ارتقای تعاملات اجتماعی در پارک‌های شهری (مطالعۀ موردی: شهر زابل). پژوهش­های جغرافیای انسانی، 49(4)، 901-915.
کوهی، خدیجه. (1399). الگوی جنسیتی شدن معکوس فضاهای شهری در تعارض با حقوق و حضور زنان در نظام حقوقی ایران، ششمین کنفرانس بین­المللی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران، دانشگاه تهران.
گل، یان. (1387). زندگی در فضای میان ساختمان­ها ترجمه شیما شصتی، تهران، ایران.
لفافچی، مینو، دهباشی شریف، مزین، و اعتصام، ایرج. (1399). شناسایی و اولویت­بندی شاخص­های معماری و فرهنگ با تکیه بر کاربرد تکنولوژی در عصر جهانی شدن (مورد مطالعه: شهر تهران). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 20(59 )، 253-267.
وبسایت خبرگزاری انتخاب. (1400). فوتی کرونایی در شبانه‌روز گذشته ]اخبار[. بازیابی­شده در 3 خرداد 1401، از https://www.entekhab.ir/fa/news/660780
وبسایت سازمان ثبت احوال کشور. (1400). آمار حیاتی- فوت. بازیابی­شده در 1 خرداد 1400، از https://www.sabteahval.ir/Home
Aaditya, Bh., Rahul, T.M. (2021). Psychological impacts of COVID-19 pandemic on the mode choice behaviour: A hybrid choice modelling approach, Transport Policy Journal, 108: 47-58.( doi.org/10.1016/j.tranpol.2021.05.003)
Bavel, J.J.V., et al., (2020). Using social and behavioural science to support COVID-19 pandemic response. Nature Human Behaviour 4 (5), 460–471. (https://doi.org/ 10.1038/s41562-020-0884-z).
Brooks, S.K., et al., 2020. ‘The Psychological Impact of Quarantine and How to Reduce it: Rapid Review of the Evidence’, the Lancet. Lancet Publishing Group, pp. 912–920. (https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30460-8).
De Vos, J., et al., 2013. Travel and subjective well-being: a focus on findings, methods and future research needs. Transport Rev. 33 (4), 421–442. (https://doi.org/ 10.1080/01441647.2013.815665).
Funk, S., Salath´e, M., Jansen, V.A.A., 2010. Modelling the influence of human behaviour on the spread of infectious diseases: a review. Journal of the Royal Society Interface. Royal Society 1247–1256. (https://doi.org/10.1098/rsif.2010.0142).
Havantova, V., Hájnik, A., Kalašová, A., Figlus, T. (2022). The Effect of the COVID-19 Pandemic on Traffic Flow Characteristics, Emissions Production and Fuel Consumption at a Selected Intersection in Slovakia, Energies, 15 (6): 1-21.
Honey-Roses, J., Anguelovski, I., Bohigas, J., Chireh, V., Daher, C., Konijnendijk, C., Nieuwenhuijsen, M. (2020, April 21). The Impact of COVID-19 on Public Space: A Review of the Emerging Questions. (https://doi.org/10.31219/osf.io/rf7xa).
https://www.theguardian.com/artanddesign/2020/apr/13/smart-lifts-lonely workers-no-towers-architecture-after-covid-19- coronavirus (Accessed 18 April 2020).
Mouratidis, K., Yiannakou, A. (2022). COVID-19 and urban planning: Built environment, health, and well-being in Greek cities before and during the pandemic, Cities Journal, 121 (103491):1-17. (https://doi.org/10.1016/j.cities.2021.103491)
Sharifi, A., & Khavarian-Garmsir, A. R. (2020). The COVID-19 pandemic: Impacts on cities and major lessons for urban planning, design, and management. Science of the Total Environment, 749, 1-14,( https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.142391).

  • تاریخ دریافت 20 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 06 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 07 دی 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404