مقدمه: نواحی ساحلی-دریایی کشور از پتانسیل بالایی برای توسعه فعالیت‌های گردشگری و اکوتوریسم برخوردار می‌باشند که ‏رسالت ‏‏اصلی ‏این ‏نواحی حفظ محیط زیست و توسعه اکوتوریسم پایدار مبتنی بر اهداف حفاظتی و توسعه‌ای می‌باشد. ‏‏سواحل ‏به‌عنوان ‏فضایی مطلوب برای ‏گردشگری، از سده‌های پیش مورد توجه گردشگران بوده است و یکی از ‏بخش‌های صنعت ‏جهانی ‏گردشگری ‏در حال رشد و توسعه به‌شمار می‌رود. ‏

هدف‎ ‎پژوهش: در مطالعه حاضر، با هدف توسعه اکوتوریسم در ‏مناطق ساحلی-‏دریایی ایران به ‏برنامه‌ریزی راهبردی و اولویت‌بندی ‏راهبردهای ‏توسعه اکوتوریسم پایدار در این نواحی پرداخته شد.‏

روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، ‏تحلیلی-اکتشافی است. گردآوری اطلاعات براساس ‏‏مطالعات ‏‏نظری و ‏سوابق موجود ‏انجام شد. جامعه آماری 25 نفر بوده که ‏مطابق با ‏جدول مورگان ‏هماهنگ ‏و متناسب است. ‏ از ‏کارشناسان و متخصصان ‏خواسته شد تا با توجه به اهمیت عوامل راهبردی در قالب طیف لیکرت، به هر یک ‏امتیازی ‏بین 1 تا 5 (با درجه ‏اهمیت خیلی ‏زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم) اختصاص دهند. روایی پرسشنامه‌ها ‏به روش صوری ‏ مورد بررسی قرار گرفت و پایایی آن نیز با ‏آزمون-بازآزمون بر روی مشارکت‌کنندگان ‏در ‏تکمیل ‏پرسشنامه‌ها انجام ‏شد.‏ همچنین به‌منظور برنامه‌یزی راهبردی و ارائه راهبردهای مدیریتی در این مناطق، با ‏استفاده از مدل ‏‏SWOT-PESTLE‏ ‏ به تهیه ماتریس ‏ارزیابی درونی و بیرونی پرداخته شد. ‏

قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو پژوهش شامل مناطق ساحلی-‏دریایی ایران می‌باشد.‏

نتایج و بحث: عوامل درونی ‏‏(قوت‌ها و ضعف‌ها) ‏دارای ‏امتیاز بیشتری نسبت به عوامل ‏بیرونی (فرصت‌ها ‏و تهدیدها) می‌باشند. از این رو موقعیت راهبردی ‏نواحی ‏ساحلی-دریایی با توجه ‏به ‏درصد اختصاص یافته به هر یک از راهبردها، ‏معادل با ‏راهبرد " توسعه ‏مشارکتی ‏اکوتوریسم ‏‏(‏WO‏)‏" است. در ‏تدوین راهبردها، به‌منظور توسعه و بهبود در زیرساخت‌ها و تسهیلات ‏‏گردشگری، توسعه ‏برنامه‌های ‏راهبردی و ‏اجرایی مناسب، ‏‏افزایش هماهنگی و مشارکت و همچنین افزایش همکاری در ‏بین سازمان‌های ذیربط در ‏‏‏توسعه اکوتوریسم، می‌توان از این راهبرد‏ ‏بهره گرفت. ‏

نتیجه‌گیری: برنامه‌ریزان و مدیران باید به بهبود و ارتقاء فرصت‌ها و ‏‏جبران ضعف‌ها بپردازند و ‏‏همچنین توسعه ‏‏اکوتوریسم در این نواحی در چارچوب اهداف ‏حفاظتی و توسعه‌ای، در محور ‏توجه ‏ قرار گیرد. ‏

‏