مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

شناسایی شرایط و امکانات ایجاد شبکه تلویزیون روستایی در روستاهای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استاد گروه علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
مقدمه: اگر فرض گرفته شود که دسترسی به رسانه­ها و شبکه­های دیداری و مصرف آنها، یکی از علل اصلی دگرگونی اجتماعی و حرکت در مسیر پیشرفت و تحقق اهداف توسعه پایدار به معنای عام آن است، مسأله اساسی این است که وضعیت مصرف رسانه­ای در مناطق روستایی ایران، خواه رسانه­های سنتی و جمعی و خواه رسانه­های نوین، به چه نحو است؟ و یا برآورد شرایط و امکانات ایجاد شبکه تلویزیون روستایی در روستاهای ایران چگونه است؟
هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی شرایط و امکانات ایجاد شبکه تلویزیون روستایی در روستاهای ایران، انجام شده است.
روش ­شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و با رویکرد کیفی؛ دارای ماهیت ژرفانگر و اکتشافی است. بر این اساس، به منظور شناسایی شرایط و امکانات ایجاد و توسعه شبکه تلویزیون روستایی در کشور، از مدل نظریه زمینه­ای (گراندد تئوری)، و روش دلفی استفاده شده است.
قلمرو جغرافیایی:  قلمرو پژوهش کل روستاهای ایران را شامل شده است.
یافته‌ها: یافته‌های حاصل از مصاحبه با متخصصان، مجموعه عوامل و شرایط موثر بر ایجاد شبکه تلویزیونی روستایی را مشخص کرد. این عوامل به پنج دسته اصلی تقسیم می‌شوند: (1) شرایط و امکانات علّی که شامل مطالعات جامع درباره نیازهای روستاهای ایران، آگاهی‌رسانی و آموزش برای بهره‌برداری بهینه از تلویزیون در روستاها، و تأمین منابع مالی لازم است. (2) شرایط و امکانات زمینه‌ای که شامل شناخت اهمیت توسعه روستایی از طریق رسانه، مشارکت جوامع محلی، مدیریت یکپارچه، نوآوری در رویکردها، توسعه زیرساخت‌های فنی و ساماندهی مناطق روستایی است. (3) دسته شرایط مداخله‌گر که شامل رویکردهای غیرمتمرکز، ارزیابی مستمر، برنامه‌ریزی جامع، بهره‌گیری از تجربیات جهانی، همکاری جوانان روستایی و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های محلی است. (4) تدوین چشم‌انداز روشن برای روستاهای مجهز به تلویزیون، تقویت مدیریت یکپارچه، رفع موانع توسعه، و افزایش فعالیت‌های سازمان‌های مردم‌نهاد از جمله راهبردهای پیشنهادی است. (5) پیامدها که حاکی از آنست که ایجاد شبکه تلویزیونی روستایی می‌تواند به توسعه اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی روستاها و همچنین تقویت حاکمیت خوب در مناطق روستایی کمک کند. (6) موانع اصلی که شامل محدودیت‌های ساختاری و نهادی، مشکلات اقتصادی و اجتماعی در روستاها، ساختار سیاسی کشور، چالش‌های دیجیتالی و برخی محدودیت‌های داخلی سازمان صدا و سیما است.
نتیجه ­گیری: پیاده­سازی شبکه تلویزیون روستایی در روستاهای کشور ممکن نمی­شود، مگر با اجرای سیاست­های خاصی مانند دگرگون­سازی، این عبارت به این معناست که نیازهای روستاییان باید در جایگاه نخست قرار بگیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ازکیا، مصطفی و ایمانی، علی. (1394). توسعه پایدار روستایی. اطلاعات، تهران، چاپ دوم.
امیر انتخابی، شهرام، جوان، فرهاد و جاوید، لقمان. (1397). تحلیل جایگاه سکونتگاه‌های روستایی در برنامه‌های کلان توسعه کشور مورد مطالعه: برنامه‌های توسعه اقتصادی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی (95-1368). راهبرد اجتماعی فرهنگی، 7(4)، 35-72.
امیرانتخابی، شهرام، جوان، فرهاد، نعیم آبادی، نازنین. (1396). سرمایه اجتماعی و پایداری نواحی روستایی در شهرستان کاشمر. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۶ (۲۰)، 79-96. http://dx.doi.org/10.18869/acadpub.serd.6.20.79
امیری، جهاندار؛ زابلی­زاده، اردشیر؛ طاعتی، شهریار. (1399). راهکارهای برنامه­سازی تلویزیونی در راستای توسعه­ی کشاورزی بر مبنای نظریه­ی نشر نوآوری. فصلنامه مطالعات توسعه­ی اجتماعی-فرهنگی، 9(2)، 37-66. https://magiran.com/p2357414
باقرزاده، محمدباقر؛ حسنی مهر، صدیقه؛ شهماری، رفعت؛ اصغری، حسین. (1401). تحلیلی بر اثرگذاری رسانه ملی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رودسر). دوفصلنامه نشریه علمی مهندسی جغرافیای سرزمین، 5(9)، 212-225. https://www.jget.ir/article_131090.html
حاجی­نژاد، علی؛ پایدار، ابوذر؛ االالدین وندی، آیدا. (1395). تبیین جایگاه برنامه­های تلویزیونی در ارتقای سطح توسعه فرهنگی زنان روستایی (دهستان کیار غربی، شهرستان کیار). برنامه ریزی فضایی جغرافیا، 6(1 پیایی 20)، 58-39. https://doi.org/10.22108/sppl.2016.21626
حیدری ساربان، وکیل؛ باختر، سهیلا. (1399). بررسی آثار فناوری اطلاعات و ارتباطات بر ارتقاء شاخص­-های محیط زیستی در مناطق روستایی (مورد مطالعه: دهستان حسن­آباد-شهرستان اسلام آباد غرب)، پژوهش­های محیط زیست، 11(21)، 273-286. https://www.iraneiap.ir/article_125581.html
خواجه شاهکوهی، علیرضا. (1392). تحلیل نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت زندگی روستاییان مطالعه موردی: روستاهای قرن­آباد و اصفهان کلاته شهر گرگان. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 3(7)، 103-120. https://gps.gu.ac.ir/article_5386.html
دراستیکل؛، فیلیپ ون. (1382). ارزیابی مشارکتی ارتباطات روستایی، رهیافتی جدید در تحقیقات و طراحی ارتباطات برای برنامه­ها و راهبردهای توسعه. ترجمه ابراهیم مردانی بلداچی، تهران: وزارت جهاد سازندگی.
رحمانی فضلی، عبدالرضا؛ بوذری، سیما. (1388). دستیابی به توسعه­ی پایدار روستا با نأکید بر نقش محوری رسانه­های جمعی مطالعه موردی: روستاهای استان قزوین. جغرافیا و توسعه، 14(7)،101-120. https://doi.org/10.22111/gdij.2009.1219
رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ محمودی، سمیرا؛ غفاری، غلامرضا؛ پورطاهری، مهدی. (1394). تبیین الگوی فضایی سرمایه­ای اجتماعی در توسعه پایدار روستایی، مورد: روستا­های استان خراسان رضوی. فصلنامه­ی اقتصاد فضا و توسعه روستایی دانشگاه خوارزمی، 4(1)، 107-87. http://dx.doi.org/10.18869/acadpub.serd.4.11.87
ریاحی وفا، عباس؛ و هدایتی، محمدرضا. (1385). رتبه‌بندی و اولویت‌دهی روستاهای استان تهران برای تبدیل دفاتر پستی روستایی به دفاتر فناوری اطلاعات و ارتباطات با هدف توسعه روستایی و با استفاده از روش طبقه‌بندی تاکسونومی عددی. فصلنامه روستا و توسعه، 9(4)، 1-36.
سورانی، فاطمه؛ کلانتری، خلیل؛ اسدی، علی. (1391). بررسی عوامل مؤثر بر استفاده روستاییان از خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات، مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان نجف‌آباد. فصلنامه پژوهش های روستایی، 3(2)، 21 -49
شیخی، داود؛ پازکی، معصومه؛ ماسوری، مژگان. (1400). شناسایی و رتبه­بندی عوامل موثر در افزایش کارایی دفاتر فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی. فصلنامه سیاست­نامه علم و فناوری، 1(3)، 44-60. https://dorl.net/dor/20.1001.1.24767220.1400.11.3.3.5
صفری، مرتضی؛ جعفری، مصطفی. (1400). رسانه­های محلی و توسعه: مطالعه موردی: استان زنجان. دوفصلنامه جامعه­شناسی اقتصادی و توسعه، 10(1)، 131-159. https://doi.org/10.22034/jeds.2021.42435.1469
فرهنگی، علی‌اکبر؛ روشندل اربطانی، طاهر. (1383). نگرشی بر بنیان‌های نظری مدیریت سازمان‌های رسانه‌ای. فصلنامه دانش مدیریت، 66(2)، 342- 313. https://journals.ut.ac.ir/article_11576.html
گلشنی، علیرضا؛ جدیدی، علی؛ اسکندری، صالح. (1391). نقش رسانه در توسعه سیاسی و اجتماعی با تاکید بر جامعه معناگرای ایران. پژوهش­های سیاسی، 2(1)، 5-28.
ملکی، سعید. (1390). سنجش توسعه پایدار در نواحی شهری با استفاده از تکنیک­های برنامه­ریزی، جغرافیا و توسعه، 9(21). https://gdij.usb.ac.ir/article_584.html
یاسوری، مجید، جوان، فرهاد. (1394). تحلیل محدودیت‌های تنوع‌بخشی اقتصاد روستایی مورد: دهستان اشکور علیا. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۴ (۱۳)، 19-37. https://dorl.net/dor10.18869/acadpub.serd.4.13.19
Arayesh, B., Sharifi, M., & Porsaied, A. (2013): Study of role of Information and Communication Technology (ICT) in rural social-cultural development (A case Study, Ilam, Iran), World of Sciences Journal, 3(1), 10-16.
Bahat, S.h. (2003). Rural industrialization through small enterprises, presented at WASME 14th. international conference, September.
Borec, A., & Turk, J. (2009). Sustainable Rural Development– Eu Agricalture Perspective, Revija za geografijo. Journal for Geography, 4(1), 37-52. https://ff.um.si/wp-content/uploads/041-04_borec.pdf
Chigbu, U.E. (2012). Village Renewal as an Instrument of Rural Development: Evidence from Weyarn, Germany. Community Development, 43(2), 209-224. https://doi.org/10.1080/15575330.2011.575231
Gelb, E.M. (1999). Adoption of IT by farmers-does reflect the potential benefit. Second European conference of the European federation for information technology in agriculture, food and the environment, Bonn.
Gouvea, R., Kapelianis, D., & Kassicieh, S. (2018). Assessing the nexus of sustainability and information & communications technology. Technological Forecasting and Social Change, 1 (3), 39-44. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2017.07.023
Gunasekaran, A. (2007). Performance Measures and Metrics in Logistics and Supply Chain Management: A Review of Recent Literature (1995-2004) for Research and Applications. International Journal of Production Research, 45(1), 2819-2840. https://doi.org/10.1080/00207540600806513
Hollifield, A., & Donnermeye, J.F. (2003). Creating demand: influencing information technology. Government information Quarterly, 20(4), 135-150.
Khan, N., Naseem Siddiqui, B., Khan, N & Ahmad, Z., Ismail, S., Hassan Javed, H., Ali, S., Kazim, R.,  Azam, T & Khan Kasi, Awais. (2020). Mass Media Role in Agricultural and Rural Development. International Journal of Advanced Research in Biological Sciences, 7(4), 199-209. http://dx.doi.org/10.22192/ijarbs.2020.07.04.025
Knaap, G. and Chakraborty, A, (2007). Comprehensive Planning for Sustainable Rural Development, University of Maryland – USA, Special Issue on Rural Development Policy - No 37, pp.18-20. https://doi.org/10.22004/ag.econ.132972
Leng, C., Ma, W., Tang, J. and Zhu, Z. (2020). ICT adoption and income diversification among rural households in China. Applied Economics, 52(33), 3614-3628. https://doi.org/10.1080/00036846.2020.1715338
Liu, Y., Qian, W., & Zheng, L. (2023). Effect of Internet Use to Obtain News on Rural Residents’ Satisfaction with the Social Environment: Evidence from China. Int J Environ Res Public Health, 20(3), 1844-1853. https://doi.org/10.3390/ijerph20031844
Maleki, E.J. (2003). Digital development in rural areas: potentials and pitfalls. Journal of Rural Studies, 19(1), 201–214.
Mathur, A., & Ambani, D. (2005). ICT and rural societies: Opportunities for growth. The International Information & Library Review, 37(4), 345–351. https://doi.org/10.1016/j.iilr.2005.09.004
Meena, K., &  Yadav, R. (2021). Impact of Media on Rural Development: Analyzing the Transformation in Sirohi District in the 21st Century. Mass Communication & Journalism India, 2(1), 137-146. https://ssrn.com/abstract=3841938
Neogi, S. (2019). Position control of nano-positioning scanning stage: design and implementation of hysteresis compensation scheme with real time implementation. Technische Universiteit Eindhoven.
Nikade, A., Omego, C.U. and Ochonogor, C. (2019). Mass Media Coverage of Development News in Rural and Urban Areas of Bayelsa State, Nigeria. Journal of Humanities and Social Science, 17(4), 112-172. https://www.hummingbirdpubng.com/wp-content/uploads/2020/07/Mass-Media-Coverage-of-Development-News-in-Rural-and-Urban-Areas.pdf
Ofer, A. (1999). The rural business network in the UK. Second European conference of the European federation for information technology in agriculture, food and the environment, Boon
Rao, N.H. (2007). A framework for implementing information and communication technologies in agricultural development in India. Journal of Technological Forecasting & Social Change, 74(4), 491-518. https://doi.org/10.1016/J.TECHFORE.2006.02.002
Ruth, M. (2001). Women and sustainable development. Non-Governmental Liaison Service. Retrieved from www.un-ngls.org
SARDF (South African Rural Development Framework). (2005). “Report”: available on http://cbdd.wsu.edu/kew/content/cdoutput/tr501/page 58.htm.
Sheng, J., & Lu, Q. (2020). The influence of information communication technology on farmers’ sales channels in environmentally affected areas of China. Environmental Science and Pollution Research, 27(24), 42513-42529. https://doi.org/10.1007/s11356-020-10203-6
Shri, S.K & Halliyavar, N. (2016). The role of media in rural development: a study of dharawad rural distirct (KARNATAKA). Journal of Emerging Technologies and Innovative Research (JETIR), 6(2), 1- 41.
UNDP (2006). Human Development Report 2006. Economica, Paris, 251. https://www.jetir.org/papers/JETIR1902600.pdf
Varga, E. (2008). The Challenges of Sustainable Rural Development towards Engineering Education. University of Faculty of Engineering/ Department of Pedology, Pecs, Hungary. https://www.ineer.org/Events/ICEE2008/full_papers/full_paper285.pdf
Ward, N., & Brown, D. L. (2009). Placing the Rural in Regional Development. Regional Studies, 43(2), 1237–1244. https://doi.org/10.1080/00343400903234696
Zeller, M. (2006).  Rural development theory and policy. Germany: University of Hohenheim. 23.

  • تاریخ دریافت 03 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 29 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 30 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404