مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

راهبردهای توسعه گردشگری شهری مراغه با تأکید بر نمادها و نشانه‌های شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.
2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.
چکیده
مقدمه:  امروزه در بازار رقابت گردشگری در جهان، نمادسازی در شهرها عامل موفقی در جذب گردشگر به حساب می‌آید و می‌توان بارزترین نقش نمادها و سمبل‌های شهری را در تقویت گردشگری شهری دانست. بخشی از بزرگترین و مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری در شهرهای معروف دنیا، بناها و نمادهای باستانی، ملی و مذهبی آنهاست. تمام شهرهای بزرگ و معروف دنیا با یک نماد خاصی شناخته می‌شوند و این موضوع جهان شمول می‌باشد.
هدف:  هدف این تحقیق بررسی نقش نمادها و المان‌های ‌شهری در توسعه ‌گردشگری و جذب بیشتر گردشگر برای شهر مراغه می‌باشد.
روش شناسی:  تحقیق از منظر هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت روش توصیفی ـ تحلیلی بوده و گردآوری داده‌های مورد نیاز با استفاده روش اسنادی و میدانی بدست آمده است. در این راستا با استفاده از ابزار پرسشنامه، با روش ‌نمونه‌گیری تصادفی ‌ساده از گردشگران و بازدیدکنندگان برای گردآوری ‌اطلاعات استفاده شده است. تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم­افزار آماری SPSS و آزمون‌ها و روش‌های آماری نظیر فراوانی، میانگین، آزمون فریدمن، رگرسیون گام به گام و نرمال‌سازی انجام شده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  شهر مراغه در استان آذربایجان شرقی است.
یافته ­ها و بحث: یافته‌های کلی پژوهش حاکی از تایید جایگاه شاخص‌های مورد نظر در رونق و توسعه گردشگری شهری دارد. به‌گونه ای که نتیجه آزمون معناداری فریدمن کمتر از 5 صدم (00/0) بوده و همچنین تمام شاخص‌های تحقیق بوسیله این آزمون مورد سنجش قرار و مقایسه شدند،‌ تحلیل‌ها‌ نشان‌ می‌دهدکه بین مولفه‌های انتخابی برای ‌المان‌ها و جذب‌گردشگر رابطه معناداری‌ وجود دارد.
نتیجه­ گیری: در بحث برندسازی گردشگری شهری، رصدخانه و گنبد سرخ به عنوان نمادهای گردشگری شهر مراغه معرفی شده و برای توسعه صنعت گردشگری شهر مراغه می توان از این دو اثر تاریخی ارزشمند بهره‌مند شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی، مازیار. (1396). نقش نمادهای شهری در توسعه گردشگری شهری (مطالعه موردی: هتل قدیم نماد شهر گردشگری رامسر)، دومین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی معاصر، دبی، دانشگاه ناپل ایتالیا - دانشگاه EMU قبرس.
انوری­آریا، مینا و نساج، مینا. (1386). بررسی و تبیین نقش صنعت گردشگری در توسعه فضاهای شهری، همایش منطقه­ای جغرافیا، گردشگری و توسعه پایدار، اسلامشهر.
بهرامیان، سمیه و مولود عبدالهی. (1392). نقش المان‌های شهری در توسعه گردشگری شهری، همایش ملی عناصر زیباسازی شهری، ۱۷ مهر ۱۳۹۲، شهرداری شیراز.
پاپلی­یزدی، محمد حسین، سقایی، مهدی. (1389). گردشگری(ماهیت و مفاهیم)، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
تقوایی، مسعود؛ صفرآبادی، اعظم. (1390). نقش مدیریت شهری در دستیابی به توسعه پایدار گردشگری مطالعه موردی شهر کرمانشاه، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک ، سال اول، شماره4.
جوان، فرهاد و برزگر، صادق. (1403). تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر تحقق‌پذیری گردشگری جامعه‌محور در توسعه روستاهای پیراشهری کلانشهر رشت. توسعه فضاهای پیراشهری، 6(4)، 37-54.
جوان، فرهاد و پورقریب، بهزاد . (1403). شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری ادبی در ایران. برنامه­ریزی فضایی، 14(1)، 117-136.
جوان، فرهاد، حجت­شمامی، سیروس و سیفی­زاده، محمد. (1400). واکاوی پیشران­های مؤثر بر توسعه گردشگری کلانشهر رشت مبتنی بر رویکرد آینده­پژوهی. پژوهش­های برنامه و توسعه، 2(2)، 161-186.
حاجی‌زاده، کریم؛ نعمتی، ولی؛ پورکریمی، پروی. (1393). واکاوی نقش المان‌های شهری در توسعه گردشگری شهری مطالعه موردی: شهر اردبیل، کنفرانس بین المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش­ها با محوریت کشاورزی ، منابع طبیعی، محیط­زیست و گردشگری، تبریز.
حسینی­باغ، فرزانه و مضطرزاده، حامد. (1393). تبیین جایگاه المان شهری در ارتقای خوانایی شهرها، مجله کتاب ماه هنر، شماره  189.
دهقان­پیشه، شهرام؛ شمس­الدینی، علی. (1394). نماد، المان و نشانه های شهری و نقش آن در توسعه فضای گردشگری شیراز (نمونه موردی: بافت تاریخی فرهنگی شیراز)، همایش ملی معماری و شهرسازی بومی ایران، یزد، موسسه معماری و شهرسازی سفیران مهرازی، دانشگاه علم و هنر یزد.
رجایی پور، نرگس؛ صادقی، سیده­ندا. (1392). تبیین نقش طراحی مجموعه یادمانی در ارتقاء حس مکان: مقبره الشعرای تبریز، کنفرانس بین المللی معماری مهندسی عمران و توسعه پایدار شهری، تبریز.
رضوانی، علی­اصغر. (1374). روابط متقابل شهر و روستا با تاکید بر ایران، چاپ اول،تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
رمضانی، زینب؛ رئیس سمیعی، محمد مهدی. (1397). نقش نشانه‌ها و نمادهای شهری در معماری وتاثیر آن بر خاطره جمعی شهروندان، دومین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری با تاکید بر اشتغال­زایی در صنعت ساختمان، تهران.
رهنمایی، محمدتقی. (1387). درسنامه شهر و توریسم (دوره دکتری)، تهران، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
سپهروند، مجید. (1381). مراغه در سیر تاریخ، چاپ اول، تبریز: انتشارات احرار تبریز.
سرور، هوشنگ؛ خیری‌زاده آروق، منصور. (1395). طرح پژوهشی امکان‌سنجی توسعه فیزیکی بهینه شهر مراغه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GISدانشگاه مراغه.
 سرور، هوشنگ؛ کاشانی اصل، امیر؛ صلاحی، وحید، اسلامی، مهدی. (1393). بررسی تاثیر نمادها و نشانه­های شهری در توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهر تبریز)، فصلنامه علمی پژوهشی برنامه­ریزی و توسعه گردشگری دانشگاه مازندران، سال سوم، شماره11، صفحات 118-140.
سرور، هوشنگ؛ کاشانی­اصل، امیر؛ صلاحی، وحید، اسلامی، مهدی. (1393). نقش نمادها و المان‌های شهری در زیباسازی شهرها (نمونه موردی شهر تبریز)، همایش ملی عمران، معماری و توسعه نوین شهری، تبریز، صفحه3.
شرفی، حجت الله؛ جعفری، مرضیه؛ شیخ علی­پور، بهزاد. (1394). جایگاه المان­ها و نمادهای شهری و نقش آن در تقویت گردشگری شهری (مطالعه موردی: شهر تبریز)، کنفرانس بین­المللی انسان، معماری، عمران و شهر، تبریز، مرکز مطالعات راهبردی معماری و شهرسازی.
عوض‌پور، حمیده. (1396). نقش نمادها و نشانه­های شهری در توسعه گردشگری پایدار با تاکید بر هویت فرهنگی شهروندان ( مطالعه موردی: شهر یاسوج)، اولین کنفرانس بین­المللی و هشتمین کنفرانس ملی برنامه­ریزی و مدیریت شهری، مشهد- دانشگاه فردوسی مشهد- شهرداری و مرکز پژوهش­های شورای اسلامی شهر مشهد.
کازس، ژرژ؛ پوتییه، فرانسوا. (1382). جهانگردی شهری، ترجمه صلاح الدین محلاتی، چاپ اول، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
کاشانی­اصل، امیر؛ صلاحی، وحید، اسلامی، مهدی. (1393). نقش نمادها و المان‌های شهری در هویت فرهنگی شهروندان (مطالعه موردی شهر اردبیل)، کنفرانس ملی معماری و منظر شهری پایدار، مشهد، صفحه5.
کوپر کریس، جان فلچر، دیوید گیلبرت و استفان ون هیل. (1380). اصول و مبانی جهانگردی، ترجمه اکبر غمخوار، چاپ اول، تهران: انتشارات فرآماد.
لطفی، صدیقه؛ محمدی، عبدالحمید. (1391). بررسی ارتباط نمادهای شهری با هویت شهر (مطالعه ی موردی: شهرگنبدکاووس)، فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای)، سال دوم، شماره2، صص61-70.
لینچ، کوین. (1385). سیمای شهر، ترجمه منوچهر مزینی، چاپ هفتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
محلاتی، صلاح الدین. (1381). جهانگردی پایدار شهری، ماهنامه شهرداری­ها، شماره 46.
مشکینی، ابوالفضل؛ سلطان­زاده، اکبر؛ رحمتی، اکبر؛ زارعی، یوسف. (1391). فرصت­ها و معضلات توسعه صنعت گردشگری شهر مراغه، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، شماره اول.
معصومی، مسعود. (1388). درآمدی بر رویکردها در برنامه­ریزی توسعه گردشگری محلّی، شهری و منطقه‌ای، تهران: انتشارات سمیرا.
موحد، علی. (1388). گردشگری شهری، چاپ اول، اهواز: انتشارات دانشگاه شهید چمران.
موحد، علی؛ امانپور، سعید؛ نادری، کاوه. (1390). بازاریابی گردشگری شهری بر اساس برندیابی با مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی(AHP)، (مطالعه موردی؛ شهر کرمانشاه)، مجله علمی پژوهشی برنامه­ریزی فضایی، دوره 1، شماره 3.
میرمقتدایی، مهتا. (1388). معیارهای سنجش امکان شکل­گیری، ثبت و انتقات خاطرات جمعی در شهر، مطالعه موردی تهران، نشریه هنرهای زیبا، شماره 37، صفحه6.
نصر، طاهره. (1396). جایگاه نشانه­های شهری در واکاوی مؤلفه­های هویت و فرهنگ در سیمای شهر ایران(مطالعه موردی: بررسی سیمای شهر شیراز)، هویت شهر، سال 11، شماره29، صص20-21.
Avraham, E. & Ketter, E. (2008). Media strategies for Marketing Places in Crisis: Improving the Image of Cities, Countries and Tourist Destinations, Butterworth Heinemann .Oxford,United Kingdom.
Braun, E. & Zenker, S. (2010). Towards an integrated approach for place brand management. In 51th European Regional Science Association Congress, pp. 09-43.
Butler, R. W.& Nelson, J.G.& Wall, G. (1993). Tourism-an Evolutionary Perspective, In Tonrism and Sustainable Development: Monitoring, planning, managing, eds. Department of Geography, University of Waterloo, No. 1, P. 27-44.
Dinnie, K. (2011). City branding: theory and cases. Palgrave macmillan.
Mateus, A. S. (2006). Outlet city metzing an urban cultural identity based onconsumption, a cultural identity based on consumption 42nd ISoCaRP Congress.
Mirmoghtadai, M. (2009). Criteria for assessing the possibility of forming, recording and extracting collective memories in the city, a case study of Tehran, Fine Arts Magazine, 37(6).
Mottiar, Z. (2006). Holiday home owners, a route to sustainable tourism development? An  economic analysis of tourist expenditure data, Journal of Sustainable Tourism, Vol. 14, No. 6, Pp: 582‐599.
Munda, G. (2009). A conflict analysis approach for illuminating distributional issues in sustainability policy. European Journal of Operational Research, 092(0), 312- 344.
Pothof, R. (2006). urban heritage tourism, a case study of Dubrovnik. M.A. European Tourism Management. school of services management. Bournemouth University, UK
Shoval, N.  (2018). Urban planning and tourism in European cities. Tourism Geographies. 20:3, 371-376, DOI: 10.1080/14616688.2018.1457078.
UNWTO (World Tourism Organization) (2019). Tourism Towards 2030. Global Overview, Advance edition presented at UNWTO 19th General Assembly. Pp:34. Delivered by http://www.e-unwto.org.

  • تاریخ دریافت 27 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری 22 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 20 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403