مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

شناسایی و تحلیل سیوپتیکی امواج گرمایی کلانشهر اهواز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای اقلیم شناسی، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا ، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
چکیده
مقدمه:  با پیداش و شدت رو به افزایش پدیده تغییر اقلیم و تبع آن گرمایش جهانی در سال­های اخیر وقوع امواج گرمایی همواره رو به افزایش بوده است. موج­های گرمایی شدید از مهمترین بلایای آب و هوایی بوده که تاثیرات گسترده­ای بر فعالیت­های مختلف انسانی دارند و زمانی که از شدت و فراوانی بالایی برخوردار شوند می­توانند معضلات عمده­ای تولید نمایند.
هدف:  هدف اصلی این پژوهش، تحلیل سینوپتیکی شهر اهواز در زمان رُخداد امواج گرم می­باشد.
روش شناسی:  در این راستا، از داده­های روزانه ایستگاه سینوپتیک کلانشهر اهواز طی دوره آماری 60 ساله ( 1961 تا 2019 ) برای استخراج موج گرم استفاده شده  و روند سری زمانی آنها با استفاده ازدو آمار ناپارامتریک تخمینگر شیب sen و من کندال  مورد بررسی قرار گرفت. از داده­های به دست آمده برای تحلیل و بررسی الگوهای جوی همدید مولد امواج گرم که شامل ارتفاع ژئوپتانسیل ترازهای جوی، 500، 850 و 700 هکتوپاسکال، فشار سطح زمین، و الگوی ضخامت ارتفاع ژئوپتانسیل بین سطوح 1000 و 500 میلی بار، از پایگاه جوی اقیانوسی ابالات متحده اخذ گردید استفاده شد. مراحل پردازش این داده­ها در محیط نرم افزار GRADS قرارگرفت.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  شهر اهواز در استان خوزستان
یافته ­ها و بحث:  یافته ­ها در این ایستگاه ، بیانگر وجود یک روند افزایشی هم در فراوانی رخدادها و هم در تعداد روزهای گرم کلانشهر اهواز بوده است. در این پژوهش، 3 موج گرم (موج گرم 18-14 تیر 1389، موج گرم 14-8 مرداد 1391 و موج گرم 11-6 تیر 1396) در شهر اهواز شناسایی شد.
نتیجه ­گیری: نتایج آن، با توجه به تحلیل­های سینوپتکی موج­های گرم شهر اهواز در ترازهای بالا حاکمیت پرفشار جنب حاره­ای آزور شرایط را برای تابش شدید فراهم کرده و در سطح پایین نیز گسترش کم فشار عربستان باعث گرمایش شدید منطقه شده و توده هوای گرم عربستان را مکش می­کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


الماسی، فائقه؛ طاوسی، تقی؛ حسین­آبادی، نسرین، (1395)، واکاوی رفتار و تغییرات بسامد رخداد امواج گرمایی شهر اهواز، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 6 (19)، 150-137.
امامقلی شهرام، جانبازقبادی غلامرضا، رضایی پرویز، متولی صدرالدین. ارزیابی مخاطره بیوکلیمایی رخدادهای موج گرم در شهر تهران. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.، 22(66)، 50-62
قویدل رحیمی، یوسف (1390)  شناسایی، طبقه بندی و تحلیل سینوپتیک موج ابر گرم تابستان 1389 در ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال اول، شمارة 3 ،صص 85-100
قویدل رحیمی، یوسف؛ ر ضایی، محمد (1394) جستاری پیرامون شناسایی، طبقه بندی و تحلیل سینوپتیک امواج گرمایی استان کرمان، جغرافیا وبرنامه ریزی، 19(54) صص253-273
مجرد، فیروز؛ معصومپور، جعفر؛ رستمی، طیبه ( 1394) تحلیل آماری – همدیدی امواج گرمایی بالای 40 درجه سلسیوس در غرب ایران. جغرافیا و مخاطرات محیطی، شمارة 13، صص41-57
یاوری حسین، کرمپور مصطفی، یاراحمدی داریوش، (1398)، تحلیل فضایی آسیبپذیری زیستاقلیمی شهر کرمانشاه در مواجهه با مخاطرات اقلیمی موج گرم، جغرافیا و پایداری محیط، 9 (1)،  37-50
Austria P. F., Bandala, E. R. (2017). Temperature and heat-related mortality trends in the Sonoran and Mojave desert region. Atmosphere, 8 (53), 1-13
Fumiaki, F., Nobuo, Y., Kenji, K., Hiroshi, N, 2007,Long-Term changes of temperature extremes and day-to-day variability in Japan. Meteorology and Geophysics Journal,No 58, pp. 63-72.
IPCC (Intergovernment al Panel on Climate Change). 2014. Climate change 2014: Impacts, adaptation, and vulnerability. Working Group II contribution to the IPCC Fifth Assessment Report. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. www.ipcc.ch/report/ar5/wg2
Sen, P. K. (1968). Estimates of the regression coefficients based on Kendall’s tau. Journal of the American Statistical Association, 63: 1379-1389.

  • تاریخ دریافت 23 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 21 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 02 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403