مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

واکاوی پتانسیل‌های شهرهای کوچک اندام در توسعه توریسم (مطالعه موردی: شهرستان هریس)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.
2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری،واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی،مرند، ایران
چکیده
مقدمه:  شهرهای کوچک نقش مهمی در گردشگری می­تواند ایفا می­کنند. بنابراین برنامه­ریزی گردشگری برای شهرهای کوچک به دلیل سودمندی اقتصادی، افزایش در آمد عمومی، اشتغال و رونق خدمات شهری دارای اهمیت است.
هدف:  هدف مهم این تحقیق شناساندن شهرستان هریس از لحاظ توانمندی­های طبیعی و اقلیمی، فرهنگی، تاریخی، مذهبی و انسانی در بخش توسعه پایدار گردشگری است.
روش شناسی:  روش پژوهش توصیفی- تحلیلی  است. برای تجزیه و تحلیل یافته­ها از مدل سوات (SWOT) بهره گرفته شده است. همچنین برای سنجش داده­ها و سطح­بندی مناطق شهرستان هریس براساس برخورداری از امکانات و خدمات مورد بررسی از روش (Taxonomy Solver)، VIKOR و MABAC در محیط اکسل استفاده گردید.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهرستان هریس در استان آذربایجان شرقی با وجود کانون­های شهری کوچک اندام شرایط مساعدی برای توسعه گردشگری دارد.
یافته ­ها و بحث:  نتایج نشان می ­دهد که در عوامل داخلی نقاط ضعف موجود در گردشگری با مجموع ارزش نهایی 36/2 در جهت تنوع­بخشی و بهبود شرایط اقتصادی این شهر بر نقاط قوت غلبه دارد. همچنین فرصت­های پیش­روی توسعه از طریق گردشگری در جهت متنوع­سازی وضعیت اقتصادی با مجموع ارزش نهایی 71/ 2 بر تهدیدها و چالش­ها غلبه دارد. بنابراین با اتحاذ راهبرد so با برنامه­ریزی دقیق علاوه بر توسعه پایدار گردشگری می­توان باعث گسترش سرمایه­گذاری و در نهایت باعث توسعه شهرهای کوچک اندام شد.
نتیجه­ گیری: نتایج حاصل از سطح­بندی  در قالب سطوح(نسبتا پایدار، پایداری متوسط و پایداری متوسط رو به بالا) نمایان شد بدین ترتیب درگروه شاخص جغرافیای طبیعی و محیط­زیستی دهستان مواضع خان شرقی و شمالی در گروه نسبتا پایدار، بدون رستاق شرقی و غربی،باروق در سطح پایداری متوسط، و دهستان خانمرود در گروه متوسط رو به بالا رتبه­بندی گردید. درگروه شاخص اجتماعی و فرهنگی دهستان مواضع خان شرقی در گروه نسبتا پایدار، بدون رستاق شرقی و غربی، باروق، مواضع خان شمالی در سطح پایداری متوسط، و دهستان خانمرود در گروه متوسط رو به بالا مشخص گردید. درگروه شاخص اقتصادی دهستان مواضع خان شرقی و بدون رستاق شرقی در گروه نسبتا پایدار، بدون رستاق غربی، باروق، مواضع خان شمالی و خانمرود در سطح پایداری متوسط تعیین گردید. درگروه شاخص کالبدی دهستان مواضع خان شرقی و شمالی، بدون رستاق غربی، خانمرود در گروه نسبتا پایدار، بدون رستاق شرقی، باروق در سطح پایداری متوسط تعیین گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی مهدی، طیبی ابوالحسنی سیدامیرحسین ، (1398)، موقعیت راهبردی صنعت گردشگری شهرستان تکاب و راهبردهای توسعه آن ، فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران , شماره 61 , سال 17
افراخته حسن، برزگر صادق، سلیمانی مقدم هادی،(1398)، نقش شهرهای کوچک در توسعه ناحیه­ای (مطالعه موردی شهر زیرآب)، فصلنامه جغرافیایی چشم انداز زاگرس،دوره2 , شماره  3، صفحه  23 -5
ایزدی خرامه، حسن. ( 1380 )، نقش تبدیل روستاها به شهر در توسعه روستایی مورد : استان فارس، رساله دوره دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس.
تقوایی مسعود، وارثی حمیدرضا، صفرآبادی اعظم (1391)، عوامل موثر در توسعه گردشگری شهری کرمانشاه، فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران ،دوره10 , شماره 33 ، صفحه 47-27.
رهنمایی محمدتقی،(1390)، گردشگری شهری،ناشر: وزارت کشور، مرکز مطالعات برنامه‌ریزی شهری
رهنمایی، محمدتقی،(1393)، اوقات فراغت و گردشگری، چاپ سوم، انتشارات مه کامه، تهران.
رضوانی، علی اصغر،(1386)، جغرافیا و صنعت توریسم، چاپ هفتم، انتشارت پیام نور.
زهره فنی،(1393)،شهرهای کوچک: رویکردی دیگر در توسعه منطقه‌ای ،نشر آذرخش
سبحانی نوبخت،,رشیدی ابراهیم حصاری اصغر,اکبری مجید,رنجبرزاده سمیه، (1393)، تحلیلی بر جاذبه­های گردشگری شهری و نقش آن در توسعه اقتصاد شهرهای کوچک اندام (مورد: شهر شاهین دژ)،همایش بین المللی علمی راهبردی توسعه گردشگری جمهوری اسلامی ایران چالش ها و چشم اندازها
سرور هوشنگ، لاله پور منیژه ،(1385)، نگرشی بر نقش کانونی شهرهای کوچک و میانی در توسعه منطقه­ای، فصلنامه شهرداری­ها، سال ششم، شماره 74
سرور رحیم، اکبری مجید، درویش بهروز (1396)، طراحی مدل توسعه گردشگری غذا در ایران با رویکرد مدل­سازی ساختاری تفسیری ، فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران، شماره 53 , سال 15
سراقی عیسی،حسین ملکی،داریوش ابوالفتحی،(1387)، نقش جاذبه اکوتوریستی در توسعه گردشگری نهاوند با تاکید بر مدل SWOT،نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 8، ش 11
شاطریان محسن , حیدری سورشجانی رسول , ورفی نژاد ژیلا،(1396)، اثرات توان گردشگری در گسترش زیرساخت ها و ایجاد شهر خلاق مطالعه موردی: شهر کرمانشاه ،فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران , شماره 52 , سال 15
ضیایی، محمود و تراب احمدی، مژگان،(1392)، شناخت صنعت گردشگری با رویکرد سیستمی؛ تهران : نشر علوم اجتماعی.
طاهرخانی محمد، جهان تیغ مند سمیه، سلیمی­سبحان محمدرضا،(1399) ، ارزیابی و اولویت­بندی پتانسیل­های زمین گردشگری ژئوسایت­ها (مطالعه موردی الموت قزوین)با رویکرد حفاظت و گردشگری پایدار،فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران , شماره 64 , سال 18
عزت پناه بختیار ،  بخشعلی تیمورلوئی ناهید،(1393)، بررسی نقاط قوت ،ضعف ،تهدیدات و فرصت های گردشگری استان آذربایجان شرقی با استفاده از مدل SWOT (مطالعه موردی منطقه آذرشهر- گوگان)،نخستین سمینار علمی تخصصی جاذبه ها و دافعه های گردشگری آذربایجان شرقی
قادری، اسماعیل،(1382)، نقش گردشگری در توسعه پایدار، رساله دکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس.
کوزگر کالجی لطفعلی،  دارابی سجاد،(1397)،برنامه ریزی راهبردی گردشگری استان ایلام با استفاده از تکنیک Meta swot ،فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران) , شماره 59 , سال 16
موحد، علی،(1386)،گردشگری شهری، انتشارات دانشگاه شهید چمران، اهواز.
میرباقری میرناصر، معصومی دلاور، نوید بهروز، صفوی سید راشد (1394). سنجش توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان اردبیل با استفاده از مدل‌های آنالیز تاکسونومی عددی و سلسله‌مراتبی، فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری. ۱۳۹۴; ۳ (۱۰) :۱۲۷-۱۳۸.
ﻧﻌﻤﺘــﻲ، ﻧﺴــﺮﻳﻦ،(1384)، راﻫﻜﺎرﻫــﺎی ﺗﻮﺳــﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻳﺮان، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘـﺎﻻت ﻇﺮﻓﻴـﺖ­ﻫـﺎی اﻗﺘﺼﺎدی اﻳﺮان ﺑﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ وﺿﻌﻴﺖ ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﻳﺮان در ﺑﺴﺘﺮ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺪن، داﻧﺸﮕﺎه آزاد واﺣﺪ ﻓﻴﺮوزﻛﻮه.
Bauer ,(2004),Evaluatig natural attractions for tourism, Annals of Tourism Research, Vol.29, Issue2: 422438.

Dragan,P,. and Goran, C. (2015). The Selection of Transport and Handling Resources in Logistics Centers Using Multi-Attributive Border Approximation area Comparison (MABAC). Journal Expert Systems with Applications.24 (6), 3016-3028.

Edwards, D. and Griffin, T., (2008), Urban Tourism Research, Developing an Agenda, Annals of Tourism Research, Vol. 35, No. 4, PP. 1032-1052.
Opricovic,S, Tzeng G.H .(2004). Decision Aiding Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS, European Journal of Operational Research 156.
Rogerson, J.M.,(2013).The economic geography of South Africa’s hotel industry, Urban Forum 24 (3), 425–446
Shoval, N. McKercher Erica Ng, B. Birenboim, A.(2011),Hotel Location And Tourist Activity In Cities,Annals of Tourism Research.
Wei-wen, W.) 2009). Applying dea and pls path modeling for efficiency evaluation, vol. 8, 1228-1237.
Yang, Y. Kevin K.F. Wong, Tongkun Wang,(2012), How do hotels choose their location? Evidence from hotels in Beijing, International Journal of Hospitality Management.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 20
تابستان 1403
صفحه 183-198

  • تاریخ دریافت 27 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 07 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1402
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403