مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

قابلیت سنجی استفاده از نیروگاه های خورشیدی در شهرهای مناطق خشک(مطالعه موردی: شهر سبزوار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 دانش آموخته دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
چکیده
مقدمه:  با افزایش جمعیت جهان میزان مصرف انرژی افزایش یافته و اگر تولید انرژی در مسیر جدیدی قرار نگیرد، اثرات و عواقب جبران‌ناپذیری را منجر خواهد شد. امروزه بیشتر ممالک جهان از جمله کشور ایران به اهمیت و نقش انرژی‌های تجدیدپذیر از جمله انرژی خورشیدی پی برده و بر آن تأکید نموده‌اند.
هدف:  هدف از پژوهش حاضر قابلیت­سنجی احداث نیروگاه‌های خورشیدی در شهرهای مناطق خشک می­باشد.
روش شناسی:  پژوهش حاضر از نظر روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و از نظر روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی است. پارمترهای مورد بررسی در پژوهش از نظر اقلیمی (بارندگی، ساعات آفتابی، تابش دریافتی، ابرناکی، درجه حرارت، گرد و غبار، یخبندان) و از نظر محیطی (ارتفاع، شیب و کاربری اراضی) می‌باشد. دوره زمانی بررسی پارامترهای اقلیمی 15 ساله و از سال 1382 تا سال 1397 و در برگیرنده تمامی ایستگاه‌های سینوپتیک استان خراسان رضوی از جمله ایستگاه سینوپتیک سبزوار به منظور پهنه‌بندی اقلیمی در محیط نرم‌افزاری GIS و سنجش توانایی اقلیمی و محیطی شهر سبزوار در احداث نیروگاه‌های خورشیدی می‌باشد. در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار کاربردی GIS و تکنیک سلسله مراتبی AHP استفاده گردیده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  شهر سبزوار است.
یافته­ ها و بحث:  نتایج این پهنه‌بندی نشان داد که شهر سبزوار از نظر اقلیمی دارای قابلیت بالا جهت احداث نیروگاه‌های خورشیدی می‌باشد. در ادامه جهت سنجش قابلیت محیطی شهر سبزوار سه لایه اطلاعاتی ارتفاع، کاربری زمین و شیب نیز در محیط نرم‌افزاری GIS مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد شهر سبزوار از نظر ارتفاع و کاربری زمین مستعد احداث نیروگاه خورشیدی نمی‌باشد و از میان این سه لایه اطلاعاتی تنها از نظر درصد شیب که کمتر از 3 درصد بوده است دارای توانایی بسیار بالایی جهت احداث نیروگاه خورشیدی بوده است.
نتیجه­ گیری: بنابراین شهر سبزوار از نظر پارامترهای اقلیمی دارای قابلیت بالا برای احداث نیروگاه­های خورشیدی و از نظر پارامترهای  محیطی دارای قابلیت محدود می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، هدی، مرشدی، جعفر، عظیمی، فریده (1395)، مکانیابی نیروگاه‌های خورشیدی با استفاده از داده‌های اقلیمی و سامانه اطلاعات مکانی (مطالعه موردی: استان ایلام)، مجله سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، دوره 7، شماره 1، صص 57-41.
ادهمی، محمد، کمالی، علیرضا، قنادیان، محمد، نجارنژاد، منصوره (1393)، بررسی سیاست‌های کشور آلمان در قبال انرژی‌های تجدیدپذیر و نقش حاکمیت دولت در توسعه این انرژی، ششمین همایش علمی انرژی‌های تجدیدپذیر، تهران، شرکت هم اندیشان انرژی کیمیا.
اسفندیاری، علی، رنگزی، کاظم، صابری، عظیم، فتاحی، مهدی (1390)، پتانسیل سنجی احداث نیروگاه‌های خورشیدی با بررسی پارامترهای اقلیمی در استان خوزستان با استفاده از GIS، همایش ملی ژئوماتیک، سازمان نقشه‌برداری کشور، تهران، ایران.
توانیر (1395)/ صنعت برق ایران 1395 / www.tavanir.org.ir
خوش‌اخلاق فرامرز، روشن غلامرضا و برنا رضا (1387)، مکان‌یابی نیروگاه خورشیدی با توجه به پارامترهای اقلیمی / پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی پرتال جامع علوم انسانی دوره هفدهم شماره 67 صفحات 75-80.
رحیمی محمد ، پازند فاطمه و عبداالهی علی اصغر (1395)، پتانسیل سنجی استقرار نیروگاه‌های خورشیدی در استان سیستان و بلوچستان با استفاده از مدلAHP و منطق فازی، جغرافیا و توسعه، شماره  49.
شرکت سولار (1398)، مقایسه ایران و جهان در استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، قابل دریافت از https://mpn.solar/compare-using-energy/.
شیبانی، علی (1395)، تحلیل تناسب مکانی نیروگاه خورشیدی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: خراسان رضوی)، گروه مهندسی عمران، دانشگاه فردوسی مشهد.
عامری سیاهویی، حسین، حسینی اعظم، ش (1393)، چگونگی استفاده از انرژی خورشیدی برای تأمین نیازهای گرمایشی در اقلیم کوهستانی، دومین کنفرانس بین‌المللی ساختمان، معماری و گسترش شهری، تبریز.
گرجی، مصطفی، خشنود مطلق، سجاد، عمرانی، حسین، هاشمی، مرتضی (1396)، مکان‌یابی مناطق مستعد نیروگاه خورشیدی تحت تأثیر پارامترهای اقلیمی (مطالعه موردی: استان فارس)، مجله سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، دوره 8، شماره 1، صص 84-66.
مسعودیان، ابوالفضل (1390)، آب و هوای ایران، چاپ اول، انتشارات شریعه توس.
مهندسین مشاور پرداراز (1388)، طرح جامع شهر سبزوار، سازمان شهرداری‌های شهر سبزوار.
موقری علیرضا و طاوسی تقی (1392)، امکان‌سنجی و پهنه‌بندی مکان‌های مستعد جهت استقرار پنل های خورشیدی با تکیه بر فراسنج های اقلیمی در استان سیستان و بلوچستان، مجله پژوهش‌های برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری انرژی سال یکم، شماره ،1بهار ، صص 92.
ناصحی، سعیده، امیری، محمدجواد (1397)، مکانیابی نیروگاه‌های خورشیدی در مناطق گرمسیری ساحلی با منطق فازی (نمونه موردی: استان هرمزگان)، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، انتشار آنلاین، قابل دریافت از سایت نشریه.
نجفی بهروز (1396)، مطالعه و بررسی سیستم‌های فتوولتائیک برای تعیین مهمترین عوامل مؤثر در جایابی بهینه نیروگاه‌های خورشیدی در ایران، مجله نخبگان علوم و مهندسی، جلد 2، شماره 5.
وزارت نیرو (1398)، تاریخچه انرژی خورشیدی، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق.
Abdulhadi and Rustum Mamlook,(2010). “Evaluation of Solar Electric Power Technologies in Jordan” Jordan Journal of Mechanical and Industrial Engineering, Jan. 2010, pp. 121 – 128.
E.W. Ramde, Y. Azoumah, A. Rungundu, G. Tapsoba, (2011). “Solar Thermal Power Plants in West Africa: Site Selection and potential assessment”, April 2011.
Hassan Z. Al Garni, Anjali Awasthi (2017), Solar PV power plant site selection using a GIS-AHP based approach with application in Saudi Arabia, Applied Energy 206 (2017) 1225–1240.
Jason R. Janke, (2010). “Multicriteria GIS modeling of wind and solar farms in Colorado”, Renewable Energy.
Kenisarin, M. (2007), Solar Energy Storage Using Phase Change Materials, PP. 1913-1965.
Perpiña Castillo, Filipe Batista e Silva CarloLavalle (2015), An assessment of the regional potential for solar power generation in EU-28, Energy Policy, Volume 88, Pages 86-99.
Rumbayan .Meita, Asifujiang Abudureyimu, Ken Nagasaka. (2012). Mapping of solar energy potential in Indonesia using artificial neural network and geographical informationsystem. Renewable and Sustainable Energy Reviews 16, 1437-1449.

  • تاریخ دریافت 21 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 03 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 09 مهر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403