مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تبیین اثرات گردشگری در پایداری نواحی روستایی (مطالعه موردی: شهرستان آستانه اشرفیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
چکیده
مقدمه: رونق گردشگری و پایداری آن در نواحی روستایی از جنبه­­های مختلف از جمله اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی بسیار حائز اهمیت است. زیرا تعامل سازنده بین جامعه گردشگری و جامعه میزبان از جنبه­های مختلف گردشگری می­تواند متضمن پایداری این صنعت در روستا باشد و  باعث افزایش اشتغال و درآمد، کاهش فقر و مهاجرت  و ... شود.
هدف:  بدین منظور، هدف این پژوهش نیز تعیین اثرات گردشگری در پایداری نواحی روستایی شهرستان آستانه است.
روش شناسی:  اطلاعات مورد نیاز از طریق مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه اخذ گردید. مقدار پایایی گویه­ها برابر با 643/0 و از دو روش تحلیل عاملی و ضریب همبستگی پیرسون برای تعیین مولفه­ها و معنی­داری رابطه آنها استفاده شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  این پژوهش در روستاهای گردشگری شهرستان آستانه اشرفیه واقع در استان گیلان انجام شده است.
یافته­ ها و بحث:  نتایج نشان داد که 6 مولفه: "کالبدی-اقتصادی-اجتماعی"، "اجتماعی-اقتصادی"، "کالبدی-اقتصادی"، "اجتماعی-زیست محیطی"، "اجتماعی" و "زیست-محیطی" به ترتیب 44/20، 28/20، 71/15، 2/11، 92/10 و 9/8 درصد واریانس و در مجموع 45/87 کل واریانس داده­ها را تبیین کرده­اند. همچنین رابطه بین بهبود زندگی روستائیان در اثر رونق گردشگری با افزایش تعامل اجتماعی (**78/)0، اشتغال با افزایش تعامل اجتماعی، افزایش درآمد و خریداری تولیدات کشاورزی (*62/0، *7/0 و **85/0)، اشتغال غیرمستقیم با اشتغال در روستا (*67/0)، افزایش قیمت زمین و مسکن با اشتغال و اشتغال غیرمستقیم (*58/0 و *61/0)، تغییر کاربری اراضی با افزایش اشتغال و افزایش قیمت زمین و مسکن (*59/0 و *67/0)، تغییر کاربری (ویلاسازی) با کاهش جرائم، افزایش قیمت زمین و مسکن و تغییر کاربری زمین­ها (*61/0-، *62/0 و *71/0)، کمیت معابر با اشتغال غیرمستقیم و تغییر کاربری زمین­ها (**71/0-، *58/0-) و کیفیت معابر با اشتغال غیرمستقیم (*67/0-) در سطح معنی­داری  و  اثبات شد.
نتیجه­ گیری: بنابراین با افزایش اثرات مثبت گردشگری و کاهش اثرات زیست­محیطی آن می­توان به پایداری نواحی روستایی این شهرستان کمک کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اروجی. حسن، علیزاده. محمد، ابیانه. ویدا و صفوی. سید راشد، (1397). تبیین و ارائه مدل ارزیابی اقتصاد گردشگری روستایی در ایران، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8 (29)، 107 تا 132.

    آریانپور. آزاد.، (1392)، ساماندهی جاذبه­های ژئوتوریستی (مطالعه موردی غار قوری قلعه)، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه­ریزی توریسم، استاد راهنما: مسعود تقوایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه­ریزی، دانشگاه اصفهان.

    اعظمی، موسی؛ جلیلیان، سارا؛ و هاشمی امین، ناهید، (1394). تحلیل آثار اجتماعی، اقتصادی و محیطی گردشگری پایدار (مطالعه موردی: روستای نوره). مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 4 (14)، 154 تا 174.

    اکبری سامانی. ناهید، بدری. سید علی و سلمانی. محمد، (1392). ارزیابی گردشگری پایدار روستایی موردشناسی: بخش سامان-شهرستان شهر کرد، جغرافیا و آمایش شهری-منطقه­ای، 9، 29 تا 48.

    ایمانی. بهرام، ناصری منش. علی و مهدی. علی، (1397). بررسی و تحلیلی بر نقش و جایگاه آئین­های بومی و سنتی در توسعه پایدار گردشگری روستایی (مورد مطالعه: منطقه سواد کوه در استان مازندران)، فصلنامه علمی-پژوهشی نگرش­های نو در جغرافیایی انسانی، 10 (2)، 87 تا 105.

    بساک. سعید و دین پرست. ساجده، (1399). بررسی نقش گردشگری روستایی در توسعه اقتصادی روستاهای هدف گردشگران (مطالعه موردی: روستاهای دهستان مدرس، شهرستان شوشتر)، جغرافیا و روابط انسانی، 3 (1)، 269 تا 286.

    تولایی. سیمین.، ریاحی. وحید.، افراخته. حسن.، و شعبانی. احمد.، (1392). بررسی توانمندی­ها و راهکارهای توسعه گردشگری روستایی در بخش کهک استان قم، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 45 ، شماره 4، صص: 118-103.

    جوان، فرهاد، افراخته، حسن و ریاحی، وحید. (1398). تحلیل فضایی اثرات گردشگری بر تحولات کالبدی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان رضوا‌ن‌شهر. برنامه­ریزی توسعه کالبدی، 6(1)، 57-70.

    جوان، فرهاد، افراخته، حسن و ریاحی، وحید. (1399). توسعه پایدار، در گرو رعایت قوانین مهندسی جغرافیایی‌ فضا ( مطالعه موردی: روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رضوانشهر). مهندسی جغرافیایی سرزمین، 4(1)، 13-1.

    جوان، فرهاد، حسنوند، علی و عارف­نژاد، محسن. (1403). شناسایی تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین عوامل توسعه گردشگری روستایی در راستای اقتصاد پایدار. پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 5(15)، 84-98.

    حجت­شمامی، سیروس و جوان، فرهاد. (1401). اکوتوریسم و پایداری محیط­زیست روستایی در شهرستان رودبار. مطالعات مدیریت توسعه سبز، 1(2)، 59-72.

    خشنود. عفت، مهدوی حاجیلویی. مسعود و قادری. اسماعیل، (1398). تاثیر گسترش گردشگری خانه­های دوم در پایداری و توسعه روستایی با تاکید بر شاخص­های توسعه انسانی، مطالعه موردی روستاهای شهرستان دماوند، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 62، 117 تا 131.

    رحمانی فیروزجاه. علی، رضایی پاشا. صدیقه و مهرعلی تبار فیروزجاه. مرتضی، (1394). اثرات و پیامدهای زیست محیطی گردشگری در نواحی روستایی (نمونه مورد مطالعه: دهستان تمشکل، شهرستان تنکابن)، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، 4 (2)، 125 تا 143.

    رضوانی. محمد رضا، (1387). توسعه گردشگری روستایی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    سلیمی­سبحان. محمدرضا و حجت­شمامی. سیروس، (1398). واکاوی نقش گردشگری در پایداری اقتصادی روستایی مورد: بخش رحمت آباد و بلوکات، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 8 (3)، 189 تا 206.

    ضیائی، محمود، مجتبی جاودان و سیمین کاظمی ازغدی، (1393)، ساماندهی فضایی مقصدهای گردشگری (شهری و روستایی) در مقیاس ناحیه­ای مورد: شهرستان طرقبه شاندیز، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 3، شماره 3، صص: 110-83.

    قادر مرزی. حامد، جمینی. داود و جمشیدی. علیرضا، (1394). واکاوی اثرات گردشگری بر توسعه نواحی روستایی مورد: روستای قوری قلعه، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 14، 111 تا 127.

    قدیری معصوم. مجتبی، مطیعی لنگرودی. سیدحسن و مهرپویا. حسن.، (1392). تبیین اثرات کالبدی گردشگری بر نواحی روستایی (مورد پژوهش: دهستان بیرون بشم-بخش کلاردشت برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، سال 2، شماره 5، صص: 49-33.

    منصورفر، کریم. (1388). روش­های پیشرفته آماری همراه با برنامه­های کامپیوتری. انتشارات دانشگاه تهران. چاپ سوم. ص 254 تا 255.

    نجارزاده. محمد، بلوچی. حسین و نعمت­الهی. مجید، (1396). بررسی تاثیر نگرش مردم محلی بر پایداری مناطق روستایی در جهت توسعه گردشگری روستایی موردشناسی: منطقه قلات شیراز، جغرافیا و آمایش شهری، 24، 215 تا 232.

    Arntzen. J., Setlhogile. T., & Barnes. J., (2007). Rural livelihoods, poverty reduction, and food security in Southern Africa: Is CBNRM the answer? Washington, DC: International Resources Group.

    Crespo. M.G, Pupo. J. M.F, Ruiz. J. C, Noblecilla. M. G, & & Ortiz. L. B., (2017). Rural tourism and its sociocultural impact on the residents of Casacay, El Oro, Ecuador, Revista lnteramericana de Ambien Te y Turismo, 13 (2), 157-163.

    Ibănescu. B. C, Stoleriu. O. M, Munteanu. A, & Iatu. C, (2018). The Impact of Tourism on Sustainable Development of Rural Areas: Evidence from Romania, Sustainability, 10(10), 3529; https://doi.org/10.3390/su10103529.

    Kandel.W. A., & Brown. D. L., (2006). Population Change and Rural Society, Nederland.

    Kantar. S & Svržnjak. K., (2017). Development of sustainable rural tourism, The Central European Journal of Regional Development and Tourism, 9 (1), 26-34.

    Kataya. A., (2021). The Impact of Rural Tourism on the Development of Regional Communities, Journal of Eastern Europe Research in Business and Economics, 2021, 1-10, D01: 10.51 71/2021652463.

    Podovac. M & Tončev. M. J., (2016). The importance of sustainable rural tourism development in Serbia, International scientific conference on ict and e-business related research, Sinteza, 575-581. DOI: 10.15308/Sinteza-2016-575-581.

    1. D. V, Tran G. N, Nguyen. H. T. T, Nguyen. C. V., (2020). Factors Affecting Sustainable Tourism Development in Ba Ria-Vung Tau, Vietnam, Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7 (9), 561-572.

  • تاریخ دریافت 14 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری 01 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 05 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403