مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تحلیل علی مولفه‌های تاثیرگذار بر میزان زیست ‎پذیری در مناطق روستایی (مورد مطالعه: روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پسا دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
10.22034/jget.2024.178353
چکیده
مقدمه:  وجود خطراتی مانند رشد سریع جمعیت، از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و فضاهای باز، کمبود مسکن مناسب، افزایش نابرابری‌های اجتماعی بین مناطق شهری و روستایی و از بین رفتن حس تعلق به مکان در روستاها، کیفیت زندگی جوامع روستایی را مورد تهدید قرار داد و به دنبال آن زیست‌پذیری در کانون توجه قرار گرفت و رشد نمود.
هدف:  با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با هدف تحلیل علی مولفه­های تاثیرپدار بر  میزان زیست‌پذیری مناطق روستایی انجام شده است.
روش شناسی: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری 5 روستای بخش مرکزی شهرستان اردستان با 1524خانوار می­باشد. حجم نمونه مورد مطالعه بر اساس فرمول کوکران 289 نفر برآورد گردید. پراکندگی تعداد نمونه­‌ها در سطح روستاهای مورد مطالعه به صورت طبقه­ای و بر اساس تعداد خانوار آنها می­باشد. جهت تحلیل موضوع  در بعد اجتماعی، زیست­محیطی و اقتصادی از 21 گویه بهره گرفته شد. روایی پرسشنامه توسط پانل صاحبنظران متخصص و مجرب مورد تأیید گردید. ضریب پایایی کل زیست‌پذیری بر اساس آلفای کرونباخ 846/0 محاسبه گردید.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شامل روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردستان می‌باشد‌.
یافته ­ها و بحث:  نتایج نشان می‌دهد که اعتبار اندازه گیری شده  هر پنج مدل اندازه گیری  و نیز مدل سه عاملی مرتبه دوم برای بررسی زیست پذیری قابل قبول می‌باشد. در نهایت شاخص اجتماعی (55/0)، شاخص زیست­محیطی(33/0) و شاخص اقتصادی(23/0) از بارهای عاملی  را تبیین می نماید.
نتیجه­ گیری: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که مولفه­های تاثیرگذار بر میزان زیست‎پذیری در مناطق روستایی در وضعیت مطلوبی قرار ندارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسدپور، زهره. (1395). برسی اثرات توسعه گردشگری بر کیفیت زندگی تواحی روستایی (مطالعه موردی: روستای کریک شهرستان دنا، پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: بهرام ایمانی، دانشگاه محقق اردبیلی.
افراخته، حسن، جلالیان، حمید، انوری، آرزو، منوچهری، ایوب.(1395). تحلیل نقش سرمایه اجتماعی در زیست‌پذیری روستاهای ادغام شده در شهر میاندوآب. راهبردهای توسعه روستایی. جلد 3، شماره 4، صص 441-415.
ایراندوست کیومرث، عیسی‌لو علی‌اصغر، شاه‌مرادی بهزاد.(1394). شاخص زیست‌پذیری در محیط‌های شهری (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر مقدس قم). فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری. دوره چهارم. شماره 13.  جمعه‌پور، محمود، طهماسبی تهرانی، شهرزاد.(1392). تبیین میزان زیست‌پذیری و کیفیت زندگی در روستاهای پیرامون شهری، مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان شهریار.  برنامه‌ریزی کالبدی- فضایی. سال اول، شماره سوم، تابستان 1392
حیدری، محمدتقی، شماعی، علی، ساسان‌پور، فرزانه، سلیمانی، محمد، احدنژاد روشنی، محسن.(1396). تحلیل عوامل مؤثر بر زیست‌پذیری بافت‌های فرسوده شهری، مورد مطالعه: بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان. فضای جغرافیایی. سال17، شماره 57.
خراسانی، محمدامین، رضوانی، محمدرضا. (1392). سنجش و ارزیابی مؤلفه‌های زیست‌پذیری در سکونتگاه‌های روستایی پیرامون شهری، مطالعه موردی: شهرستان ورامین، توسعه روستایی. دوره پنجم، شماره یک، زمستان 1392.
خراسانی، محمدامین، رضوانی، محمدرضا، مطیعی لنگرودی، سیدحسن، رفیعیان، مجتبی.(1391). سنجش و ارزیابی زیست‌پذیری روستاهای پیرامون شهری، مورد مطالعه: شهرستان ورامین. پژوهش‌های روستایی. دوره سه، شماره 12. پاییز 1391
رشیدی ابراهیم حصاری، اصغر، موحد، علی، تولایی، سیمین، موسوی، میرنجف.(1395). تحلیل فضایی منطقه کلانشهری تبریز با رویکرد زیست‎پذیری. فضای جغرافیایی اهر. سال 16، شماره 54،
زنگنه، مهدی، خاوری، عاطفه، بنی‌اسد.(1397). سنجش و ارزیابی میزان زیست‌پذیری سکونتگاه‌های شهری مناطق مرزی، مورد مطالعه: تربت جام. شهر پایدار. دوره یک، شماره دوم، بهار 1397
سجاسی قیداری؛ حمداله، رومیانی، احمد، صانعی، سمیه.(1395). بررسی آثار اجرای طرح‌های هادی روستایی بر زیست‌پذیری جوامع محلی، مطالعه موردی: دهستان‌های گیلوان و چورزق در استان زنجان. برنامه‌ریزی فضایی. سال ششم، شماره دوم، بهار 1395
 سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان اصفهان.(1395). مرکز آمار ایران، ایران.
شیخ الاسلامی، علیرضا، کیانی، ساسان، حاتمیانی، وحید.(1395). تحلیل زمینه‌های زیست‌پذیری روستاهای پیرامون شهری، مورد مطالعه: شهرستان درود، کنگره بین‌المللی عمران، معماری و شهرسازی معاصر جهان، کد  cio مقاله: WCCEAU01_239.
صادقلو، طاهره. سجاسی قیداری، حمداله.(1393). بررسی رابطه زیست‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی بر تاب‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی نواحی روستایی دهستان مراه تپه و پالیزان. مدیریت بحران. شماره ششم، بهار 1393.
علویزاده، سید امیر محمد، و کیومرث، سمانه، و ابراهیمی، الهام، علیپور، مرضیه. (1398). تحلیل زیست پذیری سکونتگاه های روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان کاشمر). پژوهش و برنامه ریزی روستایی. دوره 8. شماره 2. بهار 1398.
عیسی‌لو، علی‌اصغر، بیات، مصطفی، بهرامی، عبدالعلی.(1393). انگاره‌های زیست‌پذیری رهیافتی نوین جهت ارتقای کیفیت زندگی در جوامع روستایی، مطالعه موردی: شهرستان قم، بخش کهک. مسکن و محیط روستا. شماره 146، تابستان 1393.
غفاریان بهرمان، محمد، پریزادی، طاهر، شماعی، علی، خطیبی‌زاده، محمدرضا، شهسوار، امین.(1395). تحلیل فضایی زیست‌پذیری محلات شهری (مورد مطالعه: منطقه18 تهران). پژوهش‌های محیط زیست. دوره هفت، شماره 14.
قراگوزلو، هادی، شوقی، مرضیه.(1397). ارزیابی سطوح زیست‌پذیری نواحی روستایی، مورد مطالعه: بخش کاکی شهرستان دشتی، جغرفیا و روابط انسانی، دوره یک، شماره سه، بهار 1307
قنبری، اکرم، رکن الدین افتخاری، عبدالرضا.(1393). مقاله بررسی اثرات بهسازی و نوسازی مسکن روستایی در زیست پذیر کردن سکونتگاهای روستایی مطالعه موردی: دهستان ده پیر شمالی شهرستان خرم آباد، اولین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم جغرافیا و برنامه‌ریزی، معماری و شهرسازی، کد مقاله: GPACONF01_070.
محمدی استادکلایه، امین، خراسانی، محمدامین، پهلوان‌زاده، حمیده.(1396). تحلیل و سنجش آثار اسکان مجدد بر زیست‌پذیری جوامع روستایی، مورد مطالعه: روستاهای سیل‌زده شرق استان گلستان. مسکن و محیط روستا. شماره 160،
پاییز 1396
Argent, N., Tonts, M., Jones, R., Holmes, J(2009), Rural Amenity And Rural Change In Temperate Australia: Implications For Development And Sustainability, Journal For Geography, 4(2), Pp: 15-28.
Badland, H., Whitzman, L. A., Butterworth, H. (2014) Urban Liveability: Emering Lesson From Australian For Exploring The Potential For Indicators To Measure The Social Determinants Of Health, Social Science And Medicine, No 111, Pp: 64-73
Faiz, A., Faiz, A., Wang, W., Bennet, Ch. (2012). Sustainable Rural Rods For Livelihalk, And Livability, Journal Procedie-Social And Behavioral Sciences, No, 53, Pp: 1-8.
Fornell, C., andLacker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error, Journal of Marketing Research, vol. 18, pp.
Gough, M (2015), Reconciling Livability And Sustainability: Conceptual And Practical Implications For Planning, Journal Of Planning Education And Research, Vol. 35(2), Pp: 145-160.
Hankins, Katherine B(2009), The Disappearance Of The State From “Livable” Urban Spaces, Antipode Vol. 41 No. 5 2009 Issn 0066-4812, Pp 845–866.
Idrus, Sh., Hadi, A. S., Harman Shah, A. H., Mohamed, A. F.(2008), Spatial Urban Metabolism For Livable City, Blueprints For Sustainable Infrastructure Conference, 9-12 December 2008 Auckland, Nz.
Larice, M, Z (2005), Great Neighborhoods: The Livability And Morphology High Density Neighborhoods In Urban North America.
Lau Leby J & Hashim, A. H. (2010), Liveability Dimensions And Attributes: Their Relative Importan The Eyes Of Neighbourhood Resid Dents, Journal Of Construchion In Developing Countries.
Litman, T. A (2004) Economic Value Of Walkability, World Transport Policy & Practice, Volume 10. No1, Pp: 5-14.
Lotfi, S., Koohsari, M.J,(2009). Measuring Objective Accessibility To Neighborhood Facilities In The City, A Case Study: Zone6 In Tehran, Vol26, Pp 133-140.
Shook, C. L., Ketchen, D. J. Jr., Hult, G. T.M., &Kacmar, K.M. (2004). An assessment of the use of structural equation models in strategicmanagement research. Strategic Management Journal, 25, 397–404.
Song Yang (2011), A Livable City Study In China: Using Structural Equation Models, Thesis Submitted In Statistics, Department Of Statistics Uppsala University.
Southworth, M,(2011). Measuring The Livable City. Built Environment, No29, Vol4, Pp343-354.
Upadhyay, P(2016), Envisaged For Sustainable Rural Development: Viability And Challenges Of Rural Tourism In Nepal, Repositioning, 1(1), Pp: 37-52.
Usdot (United States Department Of Transportation), (2009). Partnership Sets Forth Six Livability Principles’ To Coordinate Policy, Press Release. Us Department Of Transportation, Office Of Public Affairs, Dot 80-0916 June 2009. Www.Dot.Gov/Affairs/2009/Dot8009.Htm.
Wheeler, M. (2001): Planning Sustainable And Livability Cities, Stephen 20. Www. Cam Sys. Com|Kh Experts-Livability. Htms.

  • تاریخ دریافت 19 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 11 دی 1400
  • تاریخ پذیرش 31 خرداد 1401
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1402