مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

برنامه‌ریزی توسعه گردشگری ساحلی و دریایی با بهره‌گیری از مدل SWOT و QSPM (مطالعه موردی: شهرستان بندر لنگه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.
چکیده
مقدمه:  گردشگری ساحلی و دریایی به‌عنوان یکی از رویکردهای مورد توجه دولت‌ها به‌منظور بهبود وضعیت گردشگری و درآمدزایی در مناطق ساحلی می‌باشد و کشور ایران با دارا بودن سواحل بکر و گسترده در مناطق جنوبی از پتانسیل بالایی برای توسعه این نوع گردشگری برخوردار است.
هدف:  هدف از تحقیق حاضر، برنامه‌ریزی توسعه گردشگری ساحلی و دریایی در سواحل شهرستان بندرلنگه به‌کمک مدل SWOT و QSPM می‌باشد.
روش شناسی: پژوهش حاضر در زمره مطالعات کاربردی و بصورت توصیفی تحلیلی صورت گرفت، جامعه آماری شامل کنشگران حوزه گردشگری در شهرستان بندرلنگه است. به ‌منظور جمع‌آوری اطلاعات برای تشکیل ماتریس SWOT، مصاحبه با مسئولین و افراد متخصص در زمینه گردشگری، مطالعه اسناد کتابخانه‌ای و مقالات و بازدیدهای میدانی صورت گرفت. پس از شناسایی عوامل درونی (نقاط قوت و ضعف) و عوامل بیرونی (تهدیدها و فرصت‌ها)، راهبردهای توسعه پایدار برای منطقه مورد مطالعه تعیین شد و اولویت‌بندی توسط ماتریس QSPM انجام پذیرفت.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شهرستان بندرلنگه می‌باشد‌.
یافته­ ها و بحث:  نتایج نشان داد که مجموع نمرات نهایی عوامل درونی برابر با 558/2 بود که بیانگر توانایی غلبه نقاط قوت بر ضعف می‌باشد و مجموع نمرات نهایی عوامل بیرونی 530/2 بدست‌آمد بدین معنا که می‌توان با تکیه بر فرصت‌ها، نقاط ضعف و تهدیدها را تعدیل کرد. بنابراین، راهبرد تهاجی (SO) به‌عنوان بهترین راهبرد برای توسعه گردشگری ساحلی و دریایی انتخاب شد.
نتیجه­ گیری: مواردی از قبیل حمایت از طرح‌های گردشگری و تنوع بخشیدن به آن‌ها، گسترش ورزش‌های ساحلی و آبی، توجه به جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی سواحل، بکارگیری رویکردهای مدرن بازاریابی، حمایت از سرمایه‌گزاری‌های بخش خصوصی و دولتی، توسعه فرصت‌های شغلی در بخش گردشگری ساحلی  و دریایی، ارائه تسهیلات و امکانات برای توسعه گردشگری در مناطق ساحلی، توجه به توریسم درمانی، توسعه زیرساخت‌ها، تمرکز بر رویکرد مدیریت یکپارچه سواحل، بهره‌مندی از چشم‌اندازهای زیبای ساحل و دریا و توسعه صنعت صید و پرورش آبزیان به منظور جذب گردشگران، به‌عنوان راهبردهایی مطلوب برای حرکت به سوی توسعه گردشگری ساحلی و دریایی در شهرستان بندرلنگه تعیین شدند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیم‌زاده، ع.، آقاسی‌زاده، ع.، تحلیل عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری در ناحیه ساحلی چابهار با استفاده از مدل راهبردی SWOT، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 1388، 1، 1، 128-107.
بهرامیان، ح.، ارزیابی گردشگری ساحلی پایدار با استفاده از مدل راهبردی SWOT، مورد شناسی: بخش ساحلی شهرستان دیر، همایش بین المللی افق‌های نوین در زمین شناسی و علوم جغرافیا، تهران، 1397.
خاندل، م.، نجم‌الدینی، ن.، شناسایی زمینه‌های توسعه گردشگری دریایی جزیره هرمز با استفاده از مدل SWOT و تکنیک QSPM، جغرافیای فضای گردشگری، 1396، 6، 23، 134-115.
خاکی، ف.، سکرانی، م.، مرادی، پ.، تحلیل عوامل موثر بر گسترش گردشگری در ناحیه‌ی ساحلی بندر امام خمینی، نوزدهمین همایش صنایع دریایی، آذرماه 1396، جزیره کیش.
رمضان‌نژاد، ی.، رکن‌الدین افتخاری، ع.، راهبردهای توسعه گردشگری ساحلی روستایی استان گیلان، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 1398، 14، 1، 34-19.
سالارزهی، ح.، میرزاده، آ.، شناسایی و اولویت‌بندی راهبردهای توسعه گردشگری در منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار با رویکرد ترکیبی SWOT-AHP، پژوهش‌های مدیریت عمومی، 1394، 8، 30، 144-121.
سجادی، ژ.، رضویان، م.، حیدری، ج.، جمالی، ح.، نقش مدیریت در توسعه‌ی پایدار گردشگری ساحلی از دیدگاه جامعه‌ی میزبان (مطالعه‌ی موردی: شهر بوشهر)، نشریه پژوهش و بر
شوقی، م.، امیری‌نژاد، م.، تحلیل آسیب شناسی و ارائه راهبردهای مناسب توسعه گردشگری ساحلی در سواحل استان بوشهر، جغرافیا و روابط انسانی، 1397، 1، 2، 385-369.
علیزاده، ر.، ایزدی، ح.، آراسته، م.، تعیین راهبردهای توسعه گردشگری پایدار در نواحی ساحلی با تأکید بر گردشگری طبیعت‌محور، مطالعه‌ی موردی: منطقه ساحلی بندر مقام تا بندر حسینه در استان هرمزگان، جغرافیا و توسعه، 1400، 19، 64، 194-177.
صداقت، م.، افضلی‌گروه، ز.، کاشانی‌اصل، ا.، ارزیابی و تحلیل پتانسیل‌ها و راهبردهای موثر گردشگری شهر راین با استفاده از مدل برنامه‌ریزی استراتژیک کمی QSPM، مجله جغرافیای اجتماعی شهری، 1395، 3، 1، 116-103.
صمدی طاری، ز.، نوری، ج.، ارجمندی، ر.، مدیریت راهبردی توسعه پایدار گردشگری در مناطق ساحلی با استفاده از مدل SWOT و ماتریس QSOM، (منطقه مورد مطالعه: استان مازندران). علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 1399، 22، 1، 245-229.
 فلاحی، ا.، آزادی، س.، رتبه‌بندی راهبردهای توسعه گردشگری استان کرمانشاه با بهره‌گیری از ماتریس SWOT و تحلیل پوششی داده‌های فازی (Fuzzy Dea) ، فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، 1398، 8، 31، 88-73.
مجموعه مطالعات آمایش سرزمین استان هرمزگان، سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان مدیریت و برنامه‎‌ریزی استان هرمزگان، 1397.
ملکی، س.، رحمانی، ا.، حاتمی، د.، تدوین برنامه استراتژیک برای توسعه گردشگری ساحلی خلیج فارس، نمونه موردی: نواحی ساحلی هرمزگان. فصل‌نامه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم انداز زاگرس، 1394، 7، 23، 18-2.
موحدی، م.، ابویی مهریزی، م. ح.، حسینی، ع. م.، استفاده از QSPM در تجزیه و تحلیل SWOT به‌عنوان ابزاری برای برنامه‌ریزی استراتژیک (مطالعه موردی: گروه خودروسازی سایپا)، فصلنامه مدیریت، 1391، 9، 28، 10-1.
موحد، ع.، کهزادی، س.، عابدین‌زاده، ف.، راهبردهای توسعه اکوتوریسم استان کردستان با استفاده از مدل SWOT و QSPM، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 1393، 14، 32، 204-182.
موسوی، س. ک.، موسوی، ا.، بررسی قابلیت‌های گردشگری و اکوتوریسم در شهرستان اردکان با استفاده از مدل SWOT، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 1398، 21، 5، 192-179.
مینایی، م.، صادقی، م.، امکان‌سنجی توسعه گردشگری در نوار مرز ساحلی استان هرمزگان و نقش آن در ارتقای امنیت مرزها. فصلنامه علمی-ترویجی دانشکده علوم و فنون مرز، 1393، 5، 2، 36-7.
Belen,M,(2005), weather, climate and tourism, Ageographical perpective,Annals of tourism research, vol 32,no93.
Liu, R., Wang, Y. and Qian, Z. (2019). Hybrid SWOT-AHP analysis of strategic decisions of coastal tourism in China: A case study of Shandong Peninsula Blue Economic Zone. In: Gong, D.; Zhu, H., and Liu, R. (eds.), Selected Topics in Coastal Research: Engineering, Industry, Economy, and Sustainable Development. Journal of Coastal Research, 94, 671–676. Coconut Creek (Florida), ISSN 0749-0208.
Mallick, S., Rudra, S., Smanta, R. (2020). Sustainable ecotourism development using SWOT and QSPM approach: A study on Rameswaram, Tamil Nadu, International Journal of Geoheritage and Parks, 8(3), 185-193. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2020.06.001.
Mallick, S., Rudra, S., Smanta, R. (2020). Sustainable ecotourism development using SWOT and QSPM approach: A study on Rameswaram, Tamil Nadu, International Journal of Geoheritage and Parks, 8(3), 185-193. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2020.06.001.
Navarro-Martinez, Z., Crespo, C., Hernandez-Fernandez, L., Ferro-Azcona, H., Gonzalez-Diaz, S., McLaughlin, R. (2020). Using SWOT analysis to support biodiversity and sustainable tourism in Caguanes National Park, Cuba, Ocean & Coastal Management, 193, 105188. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2020.105188.
Navarro-Martinez, Z., Crespo, C., Hernandez-Fernandez, L., Ferro-Azcona, H., Gonzalez-Diaz, S., McLaughlin, R. (2020). Using SWOT analysis to support biodiversity and sustainable tourism in Caguanes National Park, Cuba, Ocean & Coastal Management, 193, 105188. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2020.105188.
Rahimipour, M. A., Nasiri Jan Agha, F., Fattah Zadeh, Y. (2017). QSPM Usage in SWOT Analysis as a Tool for Strategic Management of Caspian Sea Coasts (Case Study: Tourism Development in Caspian Eastern Coast at Gilan Province). Journal of Tourism Management Research, 4(1), 1-11. https://doi.org/10.18488/journal.31.2017.41.1.11.
Rahimipour, M. A., Nasiri Jan Agha, F., Fattah Zadeh, Y. (2017). QSPM Usage in SWOT Analysis as a Tool for Strategic Management of Caspian Sea Coasts (Case Study: Tourism Development in Caspian Eastern Coast at Gilan Province). Journal of Tourism Management Research, 4(1), 1-11. https://doi.org/10.18488/journal.31.2017.41.1.11.
Shao, Y., Sun, Y. (2020). SWOT analysis of coastal sports tourism, Journal of Coastal Research, 112, 103-105, https://doi.org/10.2112/JCR-SI112-030.1.
Shao, Y., Sun, Y. (2020). SWOT analysis of coastal sports tourism, Journal of Coastal Research, 112, 103-105, https://doi.org/10.2112/JCR-SI112-030.1.
Untong Akarapong, mingsaran Kaosa-ard, Vicente Ramos, Korawan Sangkakorn, and Javier Rey- Maquieira.(2007), The journal of GMS development stidies, 3(1), 1-20.
A.,S. Haiyan, (2007). International Tourism Forecast: Time Series Analysis of and World Regional Data, Tourism Economics, Vol. 11, No. 1, pp 11-23.

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 11 آذر 1401
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403