مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

مطالعه زمینه ای، ساماندهی مدیریت شهری از طریق مشارکت شهروندان (مورد مطالعه: شهر زاهدان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
10.22034/jget.2023.172384
چکیده
مقدمه:  امروزه تمرکززدایی مدیریتی، در فرآیندهای توسعه شهری از طریق تدوین قوانین و فرآیندهای در کشورهای توسعه­یافته و یا در حال توسعه به طور جدی مطرح است. توجه به مشارکت در مدیریت شهری، نقش عمده­ای در حل بسیاری از مشکلات و مسائل شهری را بر عهده دارد و بر این اساس از اولویت­های بالای مدیریت شهری، ایجاد زمینه­هایی برای جلب مشارکت مردمی است.
هدف:  هدف پژوهش حاضر، مطالعه زمینه­ای، ساماندهی مدیریت شهری از طریق مشارکت شهروندان(مورد مطالعه: شهر زاهدان) می­باشد. روش شناسی:  پژوهش حاضر از نظر هدف، جزء پژوهش­های کاربردی و دارای ماهیتی توصیفی- تحلیلی، همچنین از نظر روش، در گروه پژوهش­های کیفی قرار دارد. روش گردآوری داده­ها مصاحبه و جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش گراندد تئوری استفاده شد. حجم نمونه برای مصاحبه از خبرگان در چارچوب اشباع نظری با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، 20 نفر از افراد خبره (متخصصان، اساتید دانشگاه و مدیران شهری زاهدان) انتخاب شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  شامل شهر زاهدان در استان سیستان و بلوچستان، می­باشد.
یافته­ ها و بحث:  از نتایج مصاحبه­های انجام شده 16 مقوله و 50 واحد معنایی استخراج شد که در سه دسته شرایط (علی، زمینه­ای و مداخله­گر) تقسیم شدند. نتایج نشان داد این شرایط سه­گانه در امتداد با یکدیگر باعث عدم مشارکت شهروندان در مدیریت شهری شده­اند.
نتیجه­ گیری: نتایج کلی نشان می­دهد جهت مقابله با عدم مشارکت شهروندان در مدیریت شهری باید از استراتژی­های (استفاده از رسانه­های جمعی، ایجاد فرصت­های جدید در حوزه ارتباط با مدیریت شهری، اقتصاد با برنامه یا اقتصاد راهبردی و...) استفاده نمود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسفندیاری، مصطفی، ایمان خان، نیلوفر. (1398). تحلیل رفتار مشتریان صنعت بانک: رهیافت نظریه داده بنیاد. فصلنامه علمی مدلسازی اقتصادی، 13(45)، 93-114.
اشجار، محسن، محمدپور، فرهاد، محمدپور، فرشته. (1394). مدیریت شهری با رهیافت مشارکت شهروندی از طریق تقویت دولت محلی، سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(صص 1-12)، تهران.
افتخاری، عبدالرضا رکن الدین، پورطاهری، مهدی، صادقلو، طاهره، سجاسی قیداری، حمدالله. (1389). تحلیل عوامل موثر در مدیریت مشارکتی سیل در مناطق روستایی مطالعه موردی روستاهای سیل‌زده حوزه گرگانرود استان گلستان. پژوهش­های روستائی، 1(2)، 1-26.
انصاری، ثمینه، عندلیب، علیرضا. (1395). الگویی نوین برای ارزیابی میزان مشارکتی بودن طرح ها، نمونه: محله خوب بخت. نشریه نقش جهان، مطالعات نظری و فناوری­های نوین معماری و شهرسازی. ۶ (۱)، ۱۷-۵.
تارمحمدی قورچی، زهرا، عبداله زاده، غلامحسین، شریف‌زاده، محمد شریف، قزل، عبدالوهاب. (1399). بررسی امکان‌پذیری حکمروایی خوب در فرآیند مدیریت مشارکتی آب در شهرستان آق‌قلا. پژوهش آب در کشاورزی، 34 (2)، 287-300.
جواهری تقدس، مصطفی، نسترن، مهین، زبردست، اسفندیار، بصیرت، میثم. (1399). آینده‌پژوهی نقش شهرهای جدید در ایجاد تعادل ساختار فضایی - کالبدی کلانشهرها با رویکرد و سیاست‌های آمایش سرزمینی. سیاست‌های راهبردی و کلان، 8(32)، 772-794.
حاج سیدحسینی، پونه السادات. (1399). بررسی جایگاه مشارکت اجتماعی شهروندان در ساختار مدیریت شهری، نشریه معماری شناسی، 3(15)، 1-12.
حبیبی، کیومرث، علیمردانی، مسعود، کتاب اللهی، کسری، زین الصالحین، فاطمه. (1394). شناسایی و بررسی دیدگاه های جدید طراحی شهری از ابتدای قرن حاضر براساس معیارهای مرز مفهوم سازی. معماری و شهرسازی پایدار، 3(1)، 59-74.
خواجه شاهکوهی، علیرضا، نجفی­کانی، علی اکبر، بابائیان، طاهره. (1393). بررسی میزان مشارکت شهروندان حاشیه شهرهای میانی در مدیریت شهری. مطالعه موردی: شهر بابل، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 4 (12)، 1-17.
رجبی، آزیتا، حصاری نژاد، جعفر. (1392). شرکت‌های مردم‌نهاد شهری؛ راهکاری برای مشارکت شهروندان در مدیریت شهری. فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری. ۱ (۴)، ۱۲۹-۱۱۱
رهنمایی، محمدتقی، کشاورز، مهناز. (1389). بررسی الگوی حکمروایی خوب و نقش دولت در مدیریت و اداره ی امور شهرها در ایران، پژوهش های بوم شناسی شهری، 1 (1)، 23-55.
ریکی، جواد، میری، غلامرضا، حافظ رضازاده، معصومه. (1400). واسنجی مشارکت شهروندان در بسترهای مختلف در مدیریت مناطق شهری (مورد مطالعه: شهر زاهدان). فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، 13(3)، 216-234.
زیاری کرامت اله، نیک پی وحید، حسینی علی. (1392). سنجش میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری بر اساس الگوی حکمرانی خوب شهری- مطالعه موردی شهر یاسوج. مسکن و محیط روستا. ۳۲ (۱۴۱)، ۸۶-۶۹.
سالنامه آماری استانداری سیستان و بلوچستان. (1398). استانداری سیستان و بلوچستان ، معاونت آمار و اطلاعات.
سوادی، امین، زهیدی، مهیار. (1394). راهکارهای افزایش نقش مشارکت شهروندان در توسعه مدیریت کلان شهری، کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در عمران، معماری و شهرسازی (صص 1-14)،  تهران.
شریفی، امیر. (1394). آسیب شناسی مدیریت شهری شهر سنندج با رویکرد حکمروایی خوب، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
شریفی، بایزید، (1397)، ارزیابی مشارکت شهروندان در مدیریت شهری نمونه موردی: شهر اشنویه، اولین همایش بررسی چالش ها و ارایه راهکارهای نوین مدیریت شهری (صص 1-12)، تهران.
شریفیان ثانی، مریم. (1380). مشارکت شهروندی، حکمروایی شهری و مدیریت شهری. فصلنامه مدیریت شهری، 2 (8)، 42-55
شهرداری شهر زاهدان. (1400). واحد معماری و شهرسازی.
صیاد، نیما، سعیدی رضوانی، نوید. (1399). شارت ، روشی برای مشارکت در طراحی شهری. فصلنامه پژوهشی شهرسازی و معماری هویت محیط، 1(3)، 16-1.
کرمی، سعید. (1382). رسانه‌ها و راه‌های تقویت مشارکت مردم در صحنه‌های سیاسی و اجتماعی، ناشر بوستان کتاب قم، قم.
ملکشاهی، غلامرضا، نیکپور، عامر، غلامی، سپیده. (1397). شناخت و ارزیابی عوامل مرتبط با مشارکت شهروندان در مدیریت شهری. دو فصلنامه جامعه شناسی نهادهای اجتماعی، 5(12)، 327-350
یغفوری، حسین، رفیعیان، سجاد. (1394). بررسی عملکرد مدیریت شهری در رابطه با مشارکت شهروندان در امور شهری (مورد شهر فسا)، مطالعات و پژوهش­های شهری منطقه­ای، 7 (27)، 81-100.
Benetti, P, Carvalho, S, (2021), Risk and urban design in Brazilian favelas: Linking participation, collective spaces, and territorial management, in book: Enhancing Disaster Preparedness, Chapter 10, 189-205.
Glaser B (2017). Discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Rutledge.
Lia, J, Krishnamurthy, S, Roders, P, Wesemael, P, (2020), Informing or consulting? Exploring community participation within urban heritage management in China, Habitat International, (105), 102268.
Mertens D.M. (2007). Transformative paradigm: Mixed methods and social justice. Journal of Mixed Methods Research, 1 (3): 212-225.
Ohmer, M. Beck, E, (2006). Citizen participation in contrasting neighbourhoods in poor communities and relationship toneighbourhood and organizational collective efficacy, journal of sociology and social welfare, 32(1), 179-202.
Schlossberg, M.A, Shuford, E, (2005), Delineating Public and Participation. PPGIS. URISA Journal, 15 (2), 16 26.
Shahidul, M, (2016). Who participate and who doesn't? Adapting community participation model for developing countries, Journal of Cities (53), 70-77.
Weidman, I. (1993). Public participation in waste management decision making. Journal of Hazardous, 33 (2), 70-82.

  • تاریخ دریافت 24 آبان 1400
  • تاریخ بازنگری 30 دی 1400
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1400
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1402