مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

واسنجی تاثیر جایگاه برند اقتصادی بر شاخص های پایدار شهری (مطالعه موردی: شهر چابهار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
10.22034/jget.2023.160265
چکیده
مقدمه:  عوامل و متغیرهای اقتصادی، تأثیر عمده در شکل­گیری و فرم شهر، تعیین ویژگی­های کالبدی، اندازه، وسعت و... شهر دارند. آگاهی و اطلاع از ساختمان و طرز کار اقتصاد یک شهر، برای برنامه­ریزی­ها در هر سطح اعم از شهری­، منطقه­ای و کشوری و تجزیه و تحلیل استفاده از زمین ضرورت دارد.
هدف:  هدف پژوهش حاضر،  واسنجی تاثیر جایگاه برند اقتصادی بر شاخص­های پایدار شهری در چابهار می­باشد.
روش شناسی:  روش تحقیق تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای، اسنادی و میدانی است. به منظور تحلیل­های فضایی و نمایش فضایی یافته­های تحقیق از محیط نرم­افزار SPSS و مدل AHP Fuzzy استفاده شد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل ساکنین شهر چابهار می­باشد که با استفاده از فرمول کوکران (382) نفر به عنوان حجم نمونه تعیین شد. همچنین از 20 نفر از متخصصین در حوزه برنامه­ریزی شهری با استفاده از روش دلفی نیز جهت پاسخ به سوالات مدل پژوهش، پرسش به عمل آمد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی مورد مطالعه در این پژوهش شامل شهر چابهار در جنوب استان سیستان و بلوچستان می­باشد.
یافته­ ها و بحث: نتایج رتبه­بندی شاخص­های توسعه پایدار با توجه به جایگاه اقتصادی شهر چابهار با استفاده از مدل AHP فازی نشان داد، معیار C3  (اقتصادی) با وزن نرمال نشده 56/0، و وزن نرمال شده 345/0، در اولویت اول قرار دارد. نتایج آزمون رگرسیون چندگانه مورد سنجش نشان داد، متغیر مستقل (جایگاه برند اقتصادی) با متغیر­های وابسته (اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، بهداشتی و درمانی) دارای رابطه معناداری در سطح 05/0=P می­باشد. 
نتیجه­ گیری:  نتایج نشان داد برند اقتصادی شهر چابهار تاثیر بسزایی در توسعه  شاخص­های پایدار شهری داشته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیم­زاده، عیسی، طیبی، نجمه، شفیعی، یوسف. (1391). تحلیلی کارکردی از نقش اقتصادی شهرهای کوچک در توسعه روستایی مطالعه موردی، زاهدشهر در بخش شیبکوه فسا، نشریه جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 23 (2) (پیاپی 46)، صص 172-151.
احمدرش، رشید، احمدی، هیوا، عبده­زاده، سیروان. (1397). مطالعه کیفی بازنمایی پیامدهای اقتصاد مرزی در زندگی مرزنشینان کردستان، همایش ملی جامعه شناسی مرز: سیاست های توسعه و حیات اجتماعی مرزنشینان (صص 1-11)، کردستان، دانشگاه کردستان.
ارغان، عباس، شعبانی، محمد، (1396)، از رشد شهر تا توسعه پایدارشهری و بررسی بعد زیست محیطی کلان شهر تهران، کنفرانس پژوهش­های معماری و شهرسازی اسلامی و تاریخی ایران، (صص 1-14)، شیراز.
انتظاری، بهروز، جمالی، فیروز، حسین­زاده دلیر، کریم. (1386). درآمدی بر اثرات فضایی سیستم صنعتی فوردیزم در توسعه شهر و مکانیابی شهرکهای صنعتی مورد: منطقه شهری تبریز، فصلنامه پژوهش­های جغرافیایی،  39 (9)، صص، 73-88.
انهالت، سایمون، (1390)، هویت رقابتی مدیریت نوین برند برای ملل، شهرها و مناطق، ترجمه مصطفی اکبری مطلق، مجتبی شاکری روش، محمد صالح شریفی، تهران، انتشارات طحان.
جعفری، محمد، (1398)، نقش توسعه بندر چابهار به عنوان یک ابرپروژه در توسعه اقتصادی، نشریه مجله امنیت بین الملل، پیاپی ۹، صص 1-40.
جوان، فرهاد، طهماسبی، بهمن، حجت شمامی، سیروس. (1397). تبیین اثرات اقتصادی کشاورزی در پایداری جمعیتی سکونتگاه های روستایی (مورد مطالعه: نواحی روستایی شهرستان کوهدشت)، ششمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم جغرافیا و برنامه ریزی، معماری و شهرسازی(صص 1-12)، تهران.
حسین­زاده دلیر، کریم، قربانی، رسول و شکری فیروزجاه، پری. (1388). تحلیل و ارزیابی کیفی سنجههای پایداری شهری در شهر تبریز، مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای،  1(2)، صص18-1
درس­خوان، رسول، جعفری پابندی، سیدمحمد حسین. (1396). تحلیل اثرات اقتصاد سیاسی اسلامی بر توسعه پایدار شهری (مورد مطالعه: شهر زنجان)، اقتصاد و مدیریت شهری،  6 (1) (پیاپی21)، صص 53-58.
رحمانی، اسماعیل، هادیانی، زهره. (1395). تحلیل اثرات منطقه آزاد تجاری- صنعتی چابهار بر ابعاد اقتصادی و فیزیکی شهر چابهار، مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 11(34)، صص 85-100.
رهنمایی، محمدتقی و شاه­حسـینی، پروانـه. (1389). فرآیند برنامه­ریزی شهری ایران، چـاپ هفتم، انتشارات سـمت، تهران.
رهنورد فرج‌الله، (1389)، عوامل مؤثر بر عملکرد مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی ایران، نشریه فرایند مدیریت و توسعه، ۲۳ (۲)، صص ۵۹-۴۵.
صالحی، رحمان و منصور، رضاعلی. (1384). ساماندهی فضایی مکانهای آموزشی (مقطع متوسطه) شهر زنجان به کمک GIS، مجله پژوهش­های جغرافیایی،  37 (52)، صص 136-123.
عزتی، عزت­الله، شکری، شمس­الدین. (1391). بررسی جایگاه چابهار در ترانزیت شمال جنوب و نقش آن در توسعه شهرهای همجوار، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 9 (36)، صص 73-88.
قرخلو، مهدی، حسینی، هادی. (1385). شاخص­های توسعه­ی پایدار شهری، مجله­ی جغرافیا و توسعه­ی ناحیه­ای، 4 (8)، صص 175-155.
کیخایی، حسین، میری، غلامرضا، کریمیان بستانی، مریم، (1400)، جایگاه اقتصادی مناطق شهری و تاثیر آن بر ابعاد پایداری (مورد مطالعه شهر چابهار)، فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، 11(4)، صص  489-504.
لزگی انسیه، صیامی قدیر، (1396)، تبیین مولفه‌های برندینگ شهری با تاکید بر ابعاد اقتصادی آن نمونه موردی : کلان‌شهر مشهد. فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی،  ۳۲ (۳)، صص 152-162.
لطیفی، غلامرضا. (1382). توسعه شهری پایدار توسعه فرهنگی، فصلنامه علوم اجتماعی(ویژه برنامه ریزی شهری)، شماره 22، صص 25-13.
مرادی فاطمه، سعیده زرآبادی زهرا سادات، ماجدی حمید، (1397)، تبیین مدل برندسازی شهری در راستای ارتقای رقابت‌پذیری و رشد اقتصاد شهری با استفاده از مدل F’ANP،  فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری. ۶ (۲۲)، صص 33-56.
ملکی چوبری، مجتبی، رحمتی، حامد، (1394)، شاخص های برنامه ریزی توسعه پایدار شهری با رویکرد برنامه ریزی هسته­ای، همایش ملی عمران و معماری با رویکردی بر توسعه پایدار، (صص 1-12)، فومن.
مولدان، بدریچ و بیلهارز، سوزان. (1381). شاخص­های توسعه پایدار، ترجمه و تدوین نشاط حداد تهرانی و ناصر محرم­نژاد، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست، تهران.    
نظریان، اصغر، (1380)، شهرهای آینده: کانون فاجعه­ی انسانی یا بستر تعامل فرهنگی، مجلـه فضـای جغرافیـایی، 1 (3)، صص 22-1.
وارثی، حمیدرضا، زنگی‌آبادی، علی، یغفوری، حسین. (1387). بررسی تطبیقی توزیع خدمات عمومی شهری از منظر عدالت اجتماعی، مطالعه موردی: شهر زاهدان، فصلنامه جغرافیا و توسعه، 6 (11)، صص 139-156.
Connelly, S., (2007), Mapping sustainable development as a contested concept, Local Environment, 12(3), 259–278.
Devadas, V. and Vaibhav, G., (2011), Planning for Special Economic Zone: A Regional Perspective, Institute of Town Planners, 8(2), 53-58.
Levosoa, A, Farreny Gayaab, R, (2020), Methodological framework for the implementation of circular economy in urban systems, Journal of Cleaner Production, 248 (1).
Nader, M. R, Sallounm, B.A, Karam.N. (2008). Environment and sustainable development indicators in Lebanon: A practical municipal level approach, Ecological Economics, 18(64), 186-198
Rohne, E. (2013). Chinese-initiated Special Economic Zones in Africa: a case study of Ethiopia’s Eastern Industrial Zone, Master thesis. Supervisor: Erik Green
Varol, C., Ercoskun, O., Gurer. Y. (2010), Local participatory mechanisms and collective actions for sustainable urban development in Turkey, Habitat International, 35 (1), 9-16.
Wang. J. (2013). The economic impact of Special Economic Zones: Evidence from Chinese municipalities, Journal of Development Economics, (101). 133-147.
Yeung, Y; Lee, J, Kee, G. (2009). China’s Special Economic Zones at 30, Eurasian geography and economics. (50) 2: 222-240.

  • تاریخ دریافت 13 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1400
  • تاریخ پذیرش 27 بهمن 1400
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1402