مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

ارزیابی توانمندی های زمین گردشگری در جنوب غربی ارتفاعات بینالود خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو دانشگاه حکیم سبزواری
2 دانشگاه حکیم سبزواری
چکیده
مقدمه: مناطق مختلفی در ایران پتانسیل تبدیل به یک مقصد ژئوتوریسمی را دارد و پراکندگی ژئو دایورسیتی مختلف ظرفیتی بالقوه از این حیث محسوب می­شود. یکی از راهبردهای ایجاد اشتغال جدید،توسعه صنعت توریسم بر مبنای پایش مکان­های طبیعی متنوع، مفرح و جذاب گردشگری با سطح دسترسی مناسب است.
هدف:  این پژوهش درصدد بررسی توانمندی و پتانسیل­های ژئوتوریسم و ارائه راهکارها کمک به مدیران و مجریان طرح­های توسعه­ای در منطقه می­باشد تا بتوانند با گسترش و اماده­سازی زیرساخت­های زمین گردشگری سبب جذب گردشگر شوند.
روش شناسی: روش تحقیق و جمع­اوری داده­ها با پیمایش میدانی مصاحبه ازاد با افراد محلی و تحلیل اسناد معتبر کتابخانه­ای، استفاده از نقشه­های زمین­شناسی، توپوگرافی و تصاویر ماهواره­ای به منظور تهیه نقشه­های مورد نیاز و تعیین محل دقیق ژئوسایت­ها، بوده است. در تهیه نقشه و ژئورفس و مکان­یابی سایت­ها از(GIS) و در تجزیه و تحلیل داده­ها ازروش­های اماری استفاده شده، در مرحله دوم بعد از انتخاب سایت­ها، سایت ها اولویت­بندی شده و در مدل کومانسکو مطالعه و با توجه به جدول امتیازات، ارزیابی گردید با توجه به تعداد فراوان سایت­های قابل ارزیابی موجود در منطقه، فقط35 سایت با استفاده از مدل کومانسکو مورد تجزیه وتحلیل علمی قرار گرفته است.                                               
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو پژوهش دامنه­های جنوب غربی کوه­های بینالود (منطقه شمال­غرب نیشابور و شهر فیروزه ) از کوه­های بخش شمالی استان خراسان رضوی بوده است.
یافته­ها و بحث: یافته­ها و بحث با مدل کومانسکو و مقایسه با مدل مقایسه­ای هم تراز نشان­دهنده تطبیق معنادار و نزدیک به هم در امتیاز سایت­ها بوده و با توجه به بررسی و ارزیابی ارزش­های کلی ژئوسایت­ها، معدن فیروزه ( با قدمت 7000 ساله) وبا  امتیاز 87 درصد رتبه اول، آبشارجریانی بار با امتیاز 83 در رتبه دوم و معادن نمک با امتیاز81رتبه سوم را اخذ نموده. در ارزیابی از ژئوسایت فقط 6 مورد از ان ها رتبه کمتر از 50 درصدداشته است.
نتیجه­گیری: نتایج بدست امده از این پژوهش با توجه به وجود سایت­های مختلف و متنوع گردشگری و امکان بازدید طیف­های مختلف گردشگری، با سلایق متفاوت و همچنین امکان بازدید در فصول مختلف سال این منطقه توان تبدیل به یک قطب ژئوتوریسم کشوری را دارد ولی در عمل نیازمند اقدامات فرهنگی مناسب محلی و ایجاد زیرساخت­های مورد نیاز می­باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افتخاری عبدالرضا؛ مهدی پورطاهری (1390) اولویت­­بندی و ظرفیت­های گردشگری مناطق روستایی شهرستان نیر، جغرافیا و توسعه، شماره صفحات 38-23.
الوانی، سید مهدی، معصومه پیروزبخت (1385). فرایند مدیریت جهانگردی، دفتر پژوهش­های فرهنگی
الیوت، جیمز(1379) مدیریت توریسم. ترجمه مهدی جمشیدیان واکبرمهدی پور. ناشر مانی با همکاری سازمان برنامه و بودجه استان اصفهان.
احسانی، افسانه(1398). اکوتوریسم راهی برای گردشگری پایدار. ناشر مهکامه.
پاپلی یزدی، محمدحسین؛ سقایی، مهدی(1392). گردشگری(ماهیت ومفاهیم). انتشارات سمت
پیترمیسون، (1387)ترجمه میرزایی؛روزبه و همکاران .گردشگری و اثرات مدیریت. ترجمه روزبه میرزائی و پونه ترابیان. تهران: انتشارات ترمه
جهانیان، منوچهر و همکاران (1392). اکوتوریسم. انتشارات جهاد دانشگاهی
حبیبی، فاتح، محمودی حسن (1398). ارزیابی و اولویت­بندی شاخص­های توسعه گردشگری با استفاده از مدل Topsis. مطالعه موردی: شهرستان­های استان کردستان، فصلنامه جغرافیا و توسعه شماره 57 صفحات 176-155.
حافظ نیا، محمدرضا (1389). مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی انتشارات سمت
راجرد، اس. (1379) مدیریت جهانگردی: مبانی، راهبردها و آثار.ترجمه سید محمد اعرابی وداود ایزدی . تهران : دفتر پژوهشهای فرهنگی
بهرام رنجبریان،محمد زاهدی (1388). شناخت گردشگری. ناشر چهارباغ اصفهان.
ریچارد جولیا شارپلی، (1380) گردشگری روستایی.ترجمه رحمت اله مشیرزاده و فاطمه نصیری.نشر منشی.
زنگنه اسدی، محمدعلی؛ امیراحمدی، ابوالقاسم؛ شایان یگانه، علی اکبر (1395). نگرشی نوین در ارزیابی ژئومورفوسایت ها و ژئوسایت­ها در ایران. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری  صص64-41                                                                   
زنگنه اسدی،محمدعلی؛ کریمی دوست، علی(1389). مدل های کمی ارزیابی فرسایش آبی. انتشارات دانشگاه حکیم سبزواری
زنگنه اسدی، محمدعلی ؛ فسنقری، آزاده (1392). مبانی ژئومورفولوژی. انتشارات دانشگاه حکیم سبزواری
زنگی­آبادی علی، لاله پور عیدی­وند، اسفندیار حیدری­پور (1391) تحلیل فضایی شاخص­های توسعه گردشگری با استفاده از مدل Topsis، مجله جغرافیا و توسعه شهری شماره 1، صفحات 73-51.
زنگی­آبادی علی، جابر علیزاده؛ مهدی احمدیان (1390) تحلیلی بر درجۀ توسعه­یافتگی شهرستان­های استان آذربایجان شرقی با استفاده از فن Topsis و AHP، فصلنامه نگرش­هایی در جغرافیای انسانی، شماره 30، صفحات 89-69.
سعادتی فر، رضا (1387). بررسی نقش پدیده­های ژئومورفولوژی حوضه اندراب نیشابور در فعالیت­های اقتصادی منطقه. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه حکیم سبزواری
سعادتی­فر، رضا (1373). جغرافیای طبیعی سرولایت نیشابور. پایان نامه کارشناسی. دانشگاه حکیم سبزواری
شایان یگانه، علی اکبر؛ زنگنه اسدی، محمدعلی؛ امیراحمدی، ابوالقاسم (1398). ژئوپارک: اصول و کاربرد دانشگاه حکیم سبزواری  
صابری فر،رستم(1399)نقش گردشگری خلاق در ماندگاری گردشگران واثر ان بر توسعه اقتصادی (نمونه موردی:بشرویه خراسان جنوبی)فصلنامه برنامه­ریزی و امایش فضا دوره 24شماره 4صص177-207
ضرغام بروجنی، حمیده مهنا نیک­بین (1391) سنجش پایدار توسعه گردشگری در جزیره کیش، 20، 168-137.
عسکری، رسول؛ براتی، محمد (1398) .نقشه خوانی و GPS در گردشگری. ناشر مهکامه
عابدین، پاپی (1392). چشم انداز گردشگری (ایران و جهان) انتشارات راه کمال.
فرانسواولا، یونل بیچریل (1388). گردشگری بین المللی. ترجمه محمدابراهیم گوهریان و محمدمهدی کتابچی. انتشارات امیرکبیر
قادری، اسماعیل (1397). مقدمه ای بر جغرافیای جهانگردی ایران. ناشر مهکامه
قالیباف، محمدباقر، محمد شعبانی­فرد (1390) ارزیابی و اولویت­بندی جاذبه­های گردشگری برای توسعه گردشگری شهری براساس مدل­های تصمیم­گیری چند متغیره (مطالعه موردی: شهر سنندج). فصلنامه تحقیقات جغرافیایی شماره2- صفحات 173-147.
گلی­مختاری، لیلا؛ بهرام آبادی، الهام؛ سلگی، لیلا (1397). بررسی تطبیقی توانمندی­های ژئوتوریسم شهرستان الشتر با استفاده از مدل­های پرالونگ و پریرا. فصلنامه جغرافیا و توسعه
مدیح، عباسعلی (1385) . نیشابور و استراتژی توسعه جلد اول. ناشر شهرفیروزه
محمودی، مقیمی. روش تحقیق در ژئومورفولوژی. نشر قومس. تهران: چاپ اول. 1383
نصیری پور، غلامرضا و همکاران (1397). ارزیابی ظرفیت­ها و قابلیت­های میراث ژئومورفولوژیک به کمک کومانسکو. فصلنامه جغرافیایی سرزمین.                                                                                                                       
 نوری.سید هدایت ا...،کلالی مقدم. ژیلا، ملانوروزی .معصومه(1399)ارزیابی توانمندی­های محیطی برای توسعه پایداری در شهرستان نیشابور فصلنامه برنامه­ریزی و توسعه گردشگری دوره 9 شماره34 صص22-1                                                                                                           
نکوئی صدری، بهرام (1393). مبانی زمین گردشگری با تأکید بر ایران. انتشارات سمت
نقشه زمین شناسی  (نیشابور، سلطان آباد، رادکان، مشکان) . سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
نقشه زمین شناسی  (نیشابور، برزنون، صومعه، قطن آباد، بزغان، اخلمد، کلیدر) . سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
نقشه کاربری ارضی  (نیشابور، منطقه مورد مطالعه). اداره منابع طبیعی نیشابور
مصاحبه با افراد مطلع محلی ، شوراهای روستایی و بازدیدهای میدانی در سال های 1397، 1398 ، 1399                     -ویسی .فرهاد، نیکخواه ، چنور(1397 )واکاوی نقش گردشگری در معیشت پایدار و معیشت خانوار های روستای، :بخش اورامان سرواباد نشریه علمی جغرافیا و برنامه­ریزی سال 22 شماره66 صص329-348
یوسفی، .جواد(1398)بررسی وضعیت جاذبه­های تاریخی شهر بیرجند از دیدگاه گردشگران نشریه علمی جغرافیا و بر نامه­ریزی سال22 شماره 70 صص 329-346. 
Azizi Hamid 8l Biglgribe Mahdi 8l joudia, pouya (2011) Assessment the feasibility of sustainable tourism in urban environments employing  the eumulative linear model, lnternational  conference on Green Building s and sustainable cities, procedia engineering 21,pp:24-33.
Balezentis ,Tomas 8l krisciukaitene Irena 8l Balezentis Alvydas 8l Garland Ron (2012) . A quantitative analysis raral tourism development in lihu Ania (2003-2010), tourism management perspective analysis 2-3, pp. 1-6.                              
Castellani,v., 8l sala, s. (2014) suslainable performance for tourism policy development tourism management, 31 pp. 871-880. 
Coratza,p.chinoi.A, piacentini,D . and J.valdati, (2008): Management of Geomorphosites in hight tourist vocation area: an example of geohiking maps in the Alpedi fanes (natural park of fanes sense-braies, Italian dolomites), geojourna of tourism.
Garcia- melon, Monica and Gomez – Navarro Acuna- Dutra, silvia (2012) A combined ANP dlephi approach to evaluate sustainb le tourism, environment impact a ssessment Review,34, 41-50.     
Geojournal of November 2011 Tourism and Geosites Environment Education and Lands ScapeleisureGeotouristMap and Geomorphosites in the  PicosdeEuroda National Park Enrigue Serrano uniresity of Valladolid, Department of Geography Valladolid, spainjuanjoseGonalezTrueba university of Cantabria,ciese Universidad pontificia (cantabria) spain                                                                   
Holzar,m (2010). Tourism and development, the berch disease , tourism management , 32,pp. 922-933.                                                                                    
Hardy, A., Robert, j. Beeton,s. 8l pealson ,l (2002). Suntainable tourism: An over view of the concept and its position in relation to conceptualization of tourism, Journal of sustainable tourism. 80 (6),475- 469.                                                            
Huange Jen- hung 8l peng, kua- Hsin (2012). Fuzzy rasch model in Topsis : A  new approach for generating fuzzy numbers to assess the competitiveness of the tourism industries in asian countries, tourism management ,33,pp. 456-465.
Hunter, C. (1997) sustainable tourism as an adaptive paradigm Annals of tourism  research, 24,850- 867.                                                                                    
Jr, E.T. (2003) An Analysis of variables that influence stakeholder participation and support for sustainable, tourism Development in ruval North Carolina, Adissertation submitted to the North Carolina state university of central florida for the degree of Doctor philosophy.
Lee cc, chang c. (2008) tourism development and economic growth: a closer look at panelse tourism management. 29: 280-292.                         
Iilban, o- Mehmet , yildirim H-Hasan and chamberlain,m- john .(2017) Determination of tourism activities of the worlds best tourism destination using the multi- eriteria decision making method, Journal cogent social science , 3 (1); 1-16.                                                                                             
Liu, chui –Hua , Tzenge Gwo –Hshiung , lee, ming huei and lee, po-yeh .(2013) , Improving metro airport connection services for tourism development : using hybrid MCD models tourism management perspectives , 6. 95- 107.                                                                                     
Onder, E., yildirim , B.F. 8L Ozdemir ,m .(2013) . Multi criteria decision making approach for evaluating tourism destinations in Turkey . Academic Journal of tourism and management researchers ,1,pp. 1-15.                        
Mendola , D.8l serena v. (2017) , Building composite indicators in tourism destination competitiveness. Tourism management 59, pp.541- 553.
Novelli, M (2005): Niche Tourism:contemporary issues, trends and cases oxford, Buttel worth- Heineman
Paulo Pereira, diamantino Pereira , Maria Isabel
Risteskia ,M., kocerskia  , J 8l  Arnoudove k. (2012) . spatial planning and sustainable tourism as basis for developing competitive tourist Destinations, procedia and Behavioral sciences, 44, 375-386.
robinson angus M.8 dowling ross k.(2013) Geotourism-a tourism growth opportunity for Australia geotourism forum global eco asia pacific couference Noosa qld, 20th November 2013                    
Telfer, D. 8L sharply , R (2008) . tourism and development in the developing world , Routledge , New York.                                                       
 weaver, D.8l Lawton , l (2002) tourism management , and edition Sydney : John wiley and sons Australia.                                                                         
world tourism organization (wto) (2016) : www.worldtourism.org
yang, yang and fik , Timothy (2014). Spatial effects in regional tourism growth , Annals of tourism research , 46, 144-162.
yildirim , onder and ozdemir ,m (2013) . Multieriteria decision making approach for evaluating tourism 8l destination in Turkey. Academic Journal of tourism and management research,1, 1-15.  
Xun, z. and w. Milly , (2002) : National geoparks initiated in china : putting geoscience in theserrice of society. Episode 25, pp:33-37                                                           
zhang H., 8l yang-y . (2010), on regional competitiveness of tourism resources base on weighted Topsis method-A case study of the Yangtze basin ,19, 500-505.

  • تاریخ دریافت 10 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1400
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1400
  • تاریخ انتشار 01 دی 1401