مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

اولویت بندی شهرستان ها و تحلیل مکان یابی احداث فرودگاه در استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت سیستم، گروه مدیریت، واحد تهران مرکزی ،دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران
2 استاد یار گروه مدیریت، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار گروه مهندسی صنایع، واحدکرج ،دانشگاه آزاد اسلامی ، کرج، ایران
10.22034/jget.2024.158357
چکیده
مقدمه:  یافتن مکان مناسب برای احداث فرودگاه در استان­های کشورکه با تکیه بر ویژگی­های فیزیکی، هوانوردی و جغرافیایی، اﻗﺘﺼﺎدی و ﻋﻮاﻣﻞ زیست­محیطی باشد، می­تواند تأثیرات بسیار مهمی در آن منطقه بگذارد. مطالعات مکان­یابی فرودگاه­ها، یکی از مهمترین مباحث در مناطق (استانی، شهری و...) به شمار می­رود که با توجه به نقش و عملکرد خود، تأثیر بسزایی در جا به جایی افراد و کالا ها دارد لذا بر این اساس مکان­یابی نادرست فرودگاه­ها یکی از مهمترین مسایلی است که در برخی فرودگاه­ها با آن روبه رو هستیم، به گونه­ای که، بر اثر این اشتباه صدمات جانی و مالی فراوانی به وقوع می­پیوندد.
هدف: در همین راستا پژوهش حاضر بر آن است تا با ارائه تکنیک فرا ابتکاری، و با شناسایی معیارهای استاندارد، اولویت­بندی شهرستان­های آذربایجان شرقی را بمنظور احداث فرودگاه انجام داده و در نهایت نتایج را با مدل سکا و روش کوپراس مقایسه کند.
روش شناسی:  این تحقیق از نظر هدف یک تحقیق توسعه­ای-کاربردی و از نظر روش پژوهش یک تحقیق توصیفی است. در این پژوهش تحلیل مکان­یابی احداث فرودگاه با توجه به روش­های تصمیم­گیری مورد توجه قرار گرفته است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  آذربایحان شرقی که مرکز آن شهر تبریز و دارای 21 شهرستان می­باشد.
یافته­ ها و بحث:  نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که هر سه روش نشان­دهنده آن است که شهرستان میانه مناسب­ترین گزینه برای احداث فرودگاه و همچنین ترتیب اولویت گزینه­ها در هر سه روش یکسان است.
نتیجه­ گیری: باتوجه به مقایسه­های انجام شده، بکارگیری تکنیک ارائه شده در این پژوهش، برای سازمان­ها و شرکت­های مختلف در اتخاذ تصمیمات درست­تر بسیار راهگشا خواهدبود. همچنین ﺑﺎ درنظر گرفتن ﻋﻤﻠﮑﺮد تکنیک در مکان­یابی ﻓﺮودﮔﺎه، اﯾﻦ تکنیک ﺗﻮاﻧﺎیی انتخاب گزینه مناسب و ﻣﮑﺎﻧﯿ­ﺎﺑﯽ در ﭘﺮوژه­های مختلف را دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


صفارزاده، محمود. ژولیده، هیوا و بروجردبان،امین میرزا. (1384). مدل مکانیابی فرودگاه به روش جایگشت. پژوهشنامه حمل و نقل. دوره 2: شماره 3: 170-161.
موسوی، ناصر. (1380). اولویت بندی و انتخاب مکان مناسب برای شعب بانک کشاورزی با استفاده از تکنیک  تحلیل سلسله مراتبی ‏‎(AHP)‎‏. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
عزیزی، علیرضا. (1388). امکان­سنجی و اولویت بندی استقرار شعب در صنعت بانکداری از طریق تحلیل سلسله مراتبی AHP. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
رسولی، حسن. قرنجیک، عبدالرشید و قرنجیک، عبدالغفار.(1394). بررسی و ارزیابی حمل ونقل شهری بر توسعه پایدار شهری. دومین کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در عمران، معماری و شهر سازی.صص 1-24.
رضویان، پودینه و حسنعلی، محمد تقی(1381). برنامه ریزی کاربری اراضی شهری نشر منشی. تهران.
بحری، سیاوش هارون. دریاباری، سید جمال الدین. خانجان زاده کاکرودی ، شقایق. حاجی محمد لو، محمد و  پزشکی، مهدی. (1396). آمایش سرزمینی و توسعه سواحل مکران با تأکید بر مکان یابی و احداث شبکه های حمل ونقل در راستای ارتقای موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک. فصل نامه پژوهش نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال دهم، شماره دوم، صص152-172.
سرور، رحیم. عبدلی، محمدرضا. (1389). ارزیابى مکان ‏یابى جغرافیایى فرودگاه ‏هاى کشور براساس مؤلفه‏ هاى اقلیم و توپوگرافى. فصل نامه اطلاعات جغرافیایی. دوره 19، شماره 76، صص39-44. 
ضرابی، اصغر. محمدی، جمال وسقایی، محسن.(1385). چالش های صنعت حمل ونقل هوایی در ایران. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی. سال بیستم. شماره23.23-42.
حقیقی راد، فرزاد. سجادپور، فاطمه .(1395). مکانیابی پویای فرودگاه آبادان در حالت تعدد ذینفعان. پایان نامه کارشناسی ارشد. سازمان مدیریت صنعتی.1-210.
چراغی، مهدی. ذوالفی، علی. (1396). مکان یابی اماکن تفریحی و اقامتی استان زنجان( مطالعه موردی: محور گردشگری سلطانیه-کتله خور). مهندسی جعرافیایی سرزمین، دوره اول، شماره2،صص73-99.
شفیعی تیلکی، محمد. متولی، صدرالدین. و جانباز قبادی، غلامرضا.(1400). ارزیابی و مکان یابی بهینه کاربری آموزش عالی در راستای توسعه پایدار ( مطالعه موردی: دانشگاه آزاد واحد شهر ساری). مهندسی جعرافیایی سرزمین.

عنابستانی، علی اکبر. علیزاده، لیدا.(1400).ارزیابی استراتژیک زیست محیطی پسماندهای ناشی از کشتارگاه صنعتی شهر سبزوار. مهندسی جعرافیایی سرزمین. دوره چهارم، شماره 8. صص391-403.

پروازی، مهناز.(1398). بررسی مکان یابی فرودگاه امام خمینی(ره) با توجه به مطالعات اقلیمی براساس فرایند تحلیلی سلسله مراتبی AHP. مجله علوم جغرافیایی، شماره 3 :33-59.
چکیده نتایج طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار شهری و روستایی.(1395). مرکز آمار ایران.18.
سال نامه آمار ایران. (1395). سازمان برنامه و بودجه. مرکز آمار ایران. 140.
سال نامه آمار ایران. (1395). سازمان برنامه و بودجه. مرکز آمار ایران. 476-483.
عساکره، حسین. (1390). مبانی اقلیم شناسی آماری، انتشارات دانشگاه زنجان، چاپ اول، زنجان
مهدوی، مسعود. طاهر خانی، مهدی. (1384). کاربرد آمار در جغرافیا، نشر قومس، چاپ اول، تهران.
Ruiz Puente, C., Diego, M., Ortiz, J., Hernando, M., Hernaez, P.(2007). The Development of a New Methodology Based on GIS and Fuzzy Logic to Locate Sustainable Industrial Areas. 10th AGILE International Conference on Geographic Information Science. Aalborg University. Denmark.
Fadda, E. Manerba, D. Cabodi, G. Camurati, P. Tadei, R. (2021). “Comparative analysis of models and performance indicators for optimal service facility location.” Journal of Transportation Research Part E, 1-34.
Krarup, J. Roos, C.  (2017). “On the Fermat point of a triangle. ” Research Gate, 1-8.
Saghaee, M. (2019). An Analysis of The Problems Governing Iran's Airports From a Spatial Perspective. Journal of Transportation, vol 58. 151-167. (In Persian).
Omidipoor, M., Jelokhani-niaraki, M., & Samany, N. N. (2019). A Web-Based Geo-Marketing Decision Support System for Land Selection: A Case Study of Tehran, Iran. Annals of GIS, 25(2), 179-193.‏ (In Persian).
Jelokhani-niaraki, M., & Malczewski, J. (2012). A User-Centered Multicriteria Spatial Decision Analysis Model for Participatory Decision Making: An Ontology-Based Approach.  Proceedings of GSDI, 13. .‏ (In Persian).‏
International Civil Aviation Organization.( 1997). Airport Planning Manual, Part1: Master Planning.2nd Edition, International Civil Aviation Organization, Montreal, Canada.

Keshavarz-ghorabaee,M.(2018). Simultaneous Evaluation of Criteria and Alternatives (SECA) for Multi-Criteria Decision-Making. Vilnius University informatica. Vol 29, No. 2, 265–280.

Zavadskas,E. K. Kaklauskas,A. Peldschus, F. Turskis, Z. (2008). Multi-Attribute Assessment of Road Design Solutions by Using the Copras Method.  Baltic Journal of Road Bridge Engineering, Vol II, No4.195-203.

  • تاریخ دریافت 22 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 11 مهر 1401
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1402