مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تحلیل عوامل موثر بر روند تحولات گردشگری روستایی و روابط متقابل شهر و روستا (مطالعه موردی: شهرستان رودسر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت ، ایران
2 استاد گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت ، ایران
3 استادیارگروه جغرافیا ، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
چکیده
مقدمه:  در این پژوهش عوامل موثر بر تحولات گردشگری روستایی و روابط دو سویه شهر و روستا در طی سه دوره مقطع زمانی ماقبل 1357، 1375 تا 1385 و 1385 تا 1395 مورد واکاوی و بررسی قرار گرفت.
هدف:  هدف این پژوهش تحلیل عوامل موثر بر تحولات گردشگری در روستاها و روابط متقابل شهر و روستا می­باشد.
روش شناسی:  بدین منظور 34 پرسشنامه با 23 گویه مطرح شده که توسط دهیاران روستاهای نمونه بدست آمده بود با استفاده از روش تحلیل عاملی برای سه دوره زمانی مورد بررسی قرار گرفت .در ابتدا روایی سوالات با استفاده از آزمون آلفای کرونبا برابر با 937/0 (عالی) تعیین شد.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو این پژوهش شهرستان رودسر که در غربی‌ترین نقطه استان گیلان و در مرز با استان مازندران می­باشد و کشاورزی و باغداری از اهم فعالیت­های اقتصادی مردم این شهرستان است.
یافته­ ها و بحث: نتایج بدست آمده از تحلیل عاملی نشان داد تعداد 7، 7 و 6 مولفه به ترتیب با تبیین 32/86، 32/87 و 22/82  درصد واریانس کل داده­ها بعد از چرخش دورانی به روش واریماکس در دوره اول، دوم و سوم بعنوان اولویت­های پاسخ دهندگان در نظر گرفته شد. بطوریکه مولفه اول در دو دوره اول با درصد واریانس 9/16، 63/16 از نوع زیست – محیطی و در دوره سوم با درصد واریانس 98/27  از نوع اقتصادی تعیین گردید. بنابراین از بین پنج مولفه اقتصادی، اجتماعی، زیست – محیطی، روابط شهر و روستا و تحولات گردشگری روستایی، دو مولفه زیست – محیطی و اقتصادی از مهمترین عامل­های شناسایی شده در روند توسعه گردشگری روستایی و رابطه دو سویه روستا و شهر انتخاب شدند .مقدار بار عاملی 7 مولفه دوره اول به ترتیب برابر با 894/0، 851/0، 825/0-، 873/0، 911/0، 879/0 و 870/0، مقدار بار عاملی 7 مولفه دوره دوم به ترتیب برابر با 945/0، 846/0، 817/0، 844/0، 776/0 و 716/0- و مقدار بار عاملی 6  مولفه در دوره سوم به ترتیب برابر با 892/0، 860/0، 872/0، 845/0، 822/0 و 832/0 بدست آمد.
نتیجه­ گیری: در مجموع اولویت‌های زیست – محیطی، اقتصادی و فرهنگی از جمله مولفه‌های مهم در روند تحول گردشگری و رابطه شهر و روستا قلمداد می‌شود.
کلیدواژه‌ها

افراخته، حسن؛ جلالیان، حمید و آرامی، ابراهیم. (1398) .تحلیل عوامل مؤثر در رقابت‌پذیری گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان سرعین)، مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی. 14 (2): 457 تا 472.
امینی، عباس و زیدی، زهرا. (1394). تأثیرات فرهنگی گردشگری در مناطق روستایی از دید جامعه محلی (مطالعه موردی:  روستای ابیانه).  فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 30(2): 13 تا 32.
انوری، محمود رضا؛ بلوچی، عثمان و هاشمزهی، ابراهیم. (1391). نقش محوری گردشگری روستایی در توسعه نواحی روستایی (مطالعه موردی:  روستاهای ناحیه تفتان، شهرستان خاش)، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 3 (9 و 9، 10): 67 تا 86.
جوان، فرهاد و برزگر، صادق. (1403). تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر تحقق‌پذیری گردشگری جامعه‌محور در توسعه روستاهای پیراشهری کلانشهر رشت. توسعه فضاهای پیراشهری، 6(4)، 37-54.
جوان، فرهاد. (1400). تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در ناحیه روستایی رضوانشهر. روستا و توسعه پایدار فضا، 2(2)، 69-94.
جوان، فرهاد؛ افراخته، حسن و ریاحی، وحید. (1398). تحلیل فضایی اثرات گردشگری بر تحولات کالبدی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان رضوا‌ن‌شهر. برنامه­ریزی توسعه کالبدی، 6(1)، 57-70.
حجت شمامی، سیروس و جوان، فرهاد. (1401). اکوتوریسم و پایداری محیط زیست روستایی در شهرستان رودبار. مطالعات مدیریت توسعه سبز، 1(2)، 59-72.
خسروی‌نژاد، محبوبه. صیدائی، اسکندر و صرامی، حسین. (1391). گردشگری خانه‌های دوم و روابط متقابل شهر و روستا، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، 21 (84): 66 تا 69.
سلطانی مقدس، ریحانه. (1391). گذر تحولی بافت کالبدی روستاهای واقع در حوزه‌های کلانشهری (مطالعه موردی: مساکن روستایی – دهستان طرقبه). مجله برنامه‌ریزی توسعه کالبدی. 1 (1): 39 تا 48.
ضیائی، محمود؛ جاودان، مجتبی و کاظمی ازغدی، سیمین. (1393). ساماندهی فضایی مقصدهای گردشگری  (شهری و روستایی) در مقیاس ناحیه‌ای مورد: شهرستان طرقبه شاندیز. اقتصاد فضا و توسعه روستایی.  9 (3): 83 تا 110.
عنابستانی، علی اکبر و مرادی، کبریا. (1398). تحلیل عوامل موثر بر توسعه‌ی گردشگری کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان محلات). فصلنامه علمیپژوهشی مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی. 41 (4): 817 تا 831.
غیاثوند، احمد. (1392). کاربرد آمار و نرم افزار SPSS در تحلیل داده‌ها. انتشارات تیسا. چاپ اول، ص 261.
 قدیری معصوم، مجتبی؛ باغیانی، حمید رضا و نورانی، حمیده. (1391).  نقش گردشگری روستایی در روابط شهر و روستا در شهرستان طالقان. مجله علمیپژوهشی برنامه‌ریزی فضایی، 2 (1): 27 تا 48.
قرشی میناآباد، محمد باسط؛ مولایی هشجین، نصرالله و یعقوبی، مهرانگیز. (1393). تبیین پیامدهای مکانی-فضایی گردشگری بر روستاهای شهرستان رضوانشهر. مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 27 (9): 53 تا 77.
 لطفی، حیدر؛ مرادی، ابوالفضل؛ خلیفه، ابراهیم و حقیقی مطلق، زهرا. (1395). تبیین اثرات گردشگری در پایداری روستایی (مورد مطالعه: روستای شمشک، استان تهران). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی. 11 (37): 133 تا 149.
منصورفر، کریم. (1388). روش‌های پیشرفته آماری همراه با برنامه‌های کامپیوتری، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، ص 459.
 نظریان، اصغر. زال نژاد، کاوه، میرزانژاد، رضا. (1394). تحلیل اثرات گردشگری بر روند توسعه روستاشهرها مورد: سرعین. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 4 (13)، 127 تا 152.
نعیم آبادی، نازنین؛ جوان، فرهاد و حجت شمامی، سیروس. (1402). گردشگری روستایی و اثرات اقتصادی آن بر جوامع میزبان(مورد مطالعه: روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رضوانشهر). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 4(13)، 18-31.
Eshraghi Samani, R.Malekshahi, SH., Poursaeed, A. (2016). Development Strategies for Rural Tourism in Mishkhas Village, International Journal of Agricultural Management and Development (IJAMAD). 6 (3): 257-264.
Khorasani, M.A.Hatami, L., Kiakojoori, D. (2017). Strategic Planning of Rural Tourism Development Using SOAR Model: A Case Study of Kandovan Village. Journal of Sustainable Rural Development. 1(2): 171-188.
Neumeier, S., Pollermann, K.(2014). Rural tourism as promoter of rural development-prospects and limitations: case study findings from a pilot project promoting village tourism, European Countryside. 6 (4): 270-296.
Rahmani Seryasat, M.Hajilo, M.Karimian, T.and Hajari, B. (2013). The Study of Tourism Effects in Rural Development and the Villagers' Attitude Subject to Rural Tourism Results, Life Science Journal. 10 (5s): 528-533.
Sasu, K.A., Epuran G. (2016). An overview of the new trends in rural tourism, Bulletin of the Transilvania University of Braşov. 9 (58): 119-126.
Soltani Moqadas.R.(2018). The Role of Rural Tourism in Sustainable Rural Development: A Case Study of Shandiz Rural Region, Khorasan Razavi Province, Iran. Journal of Sustainable rural development. 2 (1-2): 61-76.
Yacob, S.Erida.Siregar A.P. & Kasuma, J. (2020). A model of rural tourism visiting intention: tourism impact and local community with competitive advantage perspective in Jambi province. Indonesia, Journal of Critical Reviews. 7(12): 1225-1230.
Ziaee, M.Javdan, M. & Kazemi, S. (2014). Spatial organizational arrangement of tourism destinations (rural-urban) at regional level Case: Torgabeh Shandiz. Space Economy and Rural Development. 9 (3): 83-110.

  • تاریخ دریافت 07 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری 06 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش 07 آبان 1400
  • تاریخ انتشار 11 دی 1402