تحلیل اثرات تالاب انزلی در پایداری اقتصادی روستاهای حاشیه تالاب انزلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی, واحد رشت, دانشگاه آزاد اسلامی ,رشت , ایران

2 استادیارگروه جغرافیا, واحد رشت, دانشگاه آزاد اسلامی , رشت , ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا, واحد رشت, دانشگاه آزاد اسلامی , رشت , ایران

4 استادگروه جغرافیا, واحد رشت, دانشگاه آزاد اسلامی , رشت , ایران

چکیده

مقدمه: تالاب­ها عمدتاً در مجاورت سکونتگاه­ها قرار دارند و بین تالاب­ها و پایداری سکونتگاه­های روستایی حاشیه رابطه دوسوی­ای وجود دارد. به همان اندازه که پایداری جوامع روستایی به پایداری تالاب­ها وابسته است. همچنین تالاب انزلی از مراکز مهم جذب گردشگر گیلان محسوب می­شود و معیشت ساکنان حاشیه تالاب به لحاظ کشاورزی، صیادی و تامین مواد اولیه صنایع دستی به حیات آن بستگی دارد.
هدف: تحلیل پایداری اقتصادی در جوامع روستایی حاشیه تالاب بر اساس الگوی بوم روستا و هدف این پژوهش بوده و فرضیه تاثیرگذاری بازسازی تالاب انزلی در پایداری روستاهای حاشه­ای آن و فرضیه تاثیر تحولات محیطی تالاب بر تعلق خاطر بومیان به روستا مورد بررسی قرار گرفته است.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و بر مبنای روش از نوع توصیفی-تحلیلی می­باشد و شاخص­هایی جهت تعیین میزان پایداری روستاها تدوین شدند و در پایان، تجزیه و تحلیل داده­ها به صورت تحلیلی و مقایسه­ای صورت پذیرفته است.
قلمرو جغرافیایی: حوزه آبریز تالاب دارای مساحتی حدود ۳۷۴ هزار هکتار است و حوزه مطالعاتی در این پژوهش 15 روستای (روستاهای بندر انزلی و صومعه سرا) حاشیه تالاب می­باشد.
یافته­ها: براساس مطالعات میدانی انجام شده در مورد روستاها مشخص شد که بخش عمده­ای از جمعیت فعال این روستاها متاثر از زمین­های کشاورزی به فعالیت­های کشاورزی مشغول می­باشند. با توجه به اینکه قسمت اعظم برنج کاری و کشاورزی و درختان غیرمثمر در قسمتی از جلگه گیلان قرار گرفته و اشتغال­زایی را برای کشاوران فراهم آورده است و اولویت­های اول کشاورزان ناحیه، کشت برنج بوده و نیز به علت وجود آب مکفی برای رشد گیاه مذکور از محبوبیت ویژه­ای برخوردار می­باشد. علاوه بر کشت و کار برنج، حاشیه تالاب به لحاظ داشتن محیطی متفاوت از لحاظ برنج­کاری، دارای اثرات مثبت بر دامداری و دامپروری به علت دارا بودن زمین­های حاصلخیز برای رشد و تنوع پذیری و انبوهی در گونه­های گیاهی می­باشد. همچنین بررسی­ها حاضر نشان داد که تعداد گردشگران نسبت به 10 سال گذشته در 3/73 درصد از روستاها روند افزایشی داشته است.
نتیجه ­گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که حدود 32 درصد خانوارها برای تامین معیشت خود به صیادی و حدود 16 درصد نیز به شکار می­پردازند. علاوه بر شکارچیان و صیادان غیررسمی، بخش تعیین کننده درآمدهای حدود 500 خانوار از حاشیه نشینان بعنوان آب‌بندان‌دار در شش ماه از سال مستقیما از تالاب تامین می­گردد. نتایج بدست آمده از وابستگی اشتغال بیش از 65 درصد روستاییان به تالاب بیانگر اهمیت وجود آن در زمینه پایداری اقتصادی مردم روستا می­باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات