تحلیل هیدرولوژیکی مدلWMS-HEC-1 بر مخاطره زیست‌محیطی سیلاب در محیط‌های سکونتگاهی( رودخانه گدار‌خوش ایلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران

2 دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی سیلاب به عنوان رویداد هیدرواقلیمی و از جدی‌ترین بلایای طبیعی، ابزاری مناسب برای برنامه‌ریزی توسعه پایدار در محدوده سکونتگاه‌های انسانی است. این پژوهش در محدوده رودخانه گدار‌خوش که از قابلیت سیل‌خیزی بالایی برخوردار است و سالانه خسارات فراوانی را به محدوده‌های سکونتگاهی ایلام وارد می‌کند، انجام شده است. هدف از این پژوهش، بررسی هیدرولوژیکی(خصوصیات فیزیوگرافی و تحلیل هیدروگراف حوضه آبریز) به منظور شناسایی خصوصیات رودخانه و تعیین پهنه‌های آسیب-پذیر خطر سیلاب در منطقه شهری و روستایی پیرامون کانال اصلی رودخانه است. این پژوهش با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای، مدل‌های رقومی ارتفاع، تصاویر لندست، گوگل‌ارث و داده‌های آماری سیلاب در مدل هیدرولوژیکی HEC-1) ( با استفاده از سیستم مدل‌سازی هیدرولوژی(WMS) که یکی از دقیق‌ترین و علمی-ترین نرم‌افزارها در هیدرولوژیست انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که با بررسی ساخت و سازهای غیر اصولی شهر پیرامون رودخانه باعث افزایش خطر سیلاب در اطراف رودخانه گدار خوش شده است و حدود 19/3 کیلومترمربع پهنه‌های سیلابی با خطر بسیار زیاد در اطراف کانال اصلی ایجاد کرده است. همچنین در 12 مقطع رودخانه سطح آب و سطح بحرانی در مواقع سیلاب با هم تلاقی می‌کند و باعث خسارات مالی و جانی فراوانی می‌شود. با توجه به نقشه‌های تهیه شده در این مدل، مواضع پرخطر در شهر بطور دقیق قابل تفکیک و شناسایی شده و می‌تواند در خصوص برنامه‌ریزی شهری و کاهش خسارات، راهکارهای مدیریتی ارائه شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات