مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تحلیل عوامل مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی در روستاهای پیرامونی شهر رشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا ی سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران.
2 استادیارگروه جغرافیا ،واحدتهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
مقدمه:  امنیـت مقولـه­ای اساسـی در هـر نظـام اجتماعی است و کشورها اولویت اول خـود را بــه برقــراری امنیــت در جامعــه اختــصاص می­دهند و احساس امنیت اجتماعی نیز به معنای فقدان هراس از اینکه ارزشهای انسانی مورد حمله قرار گیرد یا به مخاطره نیفتد و به نبود هراس و بیم نسبت به حقوق و آزادیهای مشروع، اطمینان و آرامش خاطر، ایمنی، آرامش قلب و خاطر جمع بودن است، تعریف می­شود. گیدنز در نظریه ساخت یابی معتقد است که کنش انسان تحت تأثیر دو عامل قواعد و منابع است و همین موارد می تواند در احساس امنیت اجتماعی افراد نیز تأثیرگذار باشد.  بررسی موضوع امنیت اجتماعی در روستاهای پیرامونی شهر رشت با توجه به اینکه این روستاها  در چندسال اخیر به عنوان روستاهای مهاجرپذیر بوده­اند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
هدف:  هدف از انجام این تحقیق تحلیل عوامل مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی در روستاهای پیرامونی شهر رشت است.
روش­شناسی:  پژوهش حاضر از نوع توصیفی و تحلیلی بوده که از روش پیمایش بهره گرفته شد. ابزار گردآوری داده­ها نیز پرسش‌نامه محقق ساخته است. جامعه آماری این پژوهش را ساکنین­ روستاهای پیرامونی شهر رشت (پسیخان، گرفم و لیچاه) تشکیل می­دهند که ازاین‌بین تعداد 300 خانوار به‌عنوان حجم نمونه از طریق نمونه­گیری خوشه­ای چندمرحله‌ای جهت مصاحبه انتخاب شدند.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  محدوده مورد مطالعه در این پژوهش روستاهای پیرامونی شهرستان رشت می­باشد.
یافته ­ها و بحث:  نتایج این تحقیق بیانگر آن بود که احساس امنیت اجتماعی در روستاهای مورد بررسی تقریباً پایین است.  همچنین نتایج این پژوهش مبین آن بود که بین پایگاه اجتماعی- اقتصادی و اعتماد اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی  رابطه مستقیم و مثبت و بین بی سازمانی اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی رابطه منفی و معکوس وجود دارد.
نتیجه ­گیری: بر اساس یافته های این تحقیق می توان بیان کرد که سازماندهی اجتماعی در روستاهای مورد بررسی وضعیت مطلوبی نداشته و نیاز به اصلاحاتی در ابعاد مختلف محدوده مورد مطالعه دارد. بی شک اگر وضعیت سازماندهی روستاها مطلوب باشد، احساس امنیت اجتماعی که یکی از موارد بسیار مهم در زندگی هر انسانی است نیز تا حدودی بهبود خواهد یافت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، آرمان و احیایی، پویان(1393) بررسی میزان احساس امنیت اجتماعی و عوامل مرتبط با آن. فصلنامه دانش انتظامی آذربایجان شرقی، سال چهارم، شماره سوم (پیاپی 14 ) ،صص60-35.
افتخاری، اصغر (1382) امنیت سازی؛ تحلیلی نشانه شناسیک. فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، پاییز 1382، شماره مسلسل 21.
بیات، بهرام. (1388). بررسی عوامل مؤثر بر احساس امنیت شهروندان تهرانی با تأکید بر رسانه‌های جمعی عملکرد پلیس و بروز جرایم، مجله‌ی انتظام اجتماعی، سال اول، 31- 55.
ترنر، جاناتان. اچ (1373) ساخت نظریه جامعه­شناختی. ترجمه عبدالعلی لهسایی­زاده، شیراز: انتشارات نوید.
جوان، فرهاد، واعظ­طبسی، علی، هاشمی­زهی، سودابه و میرکی­اناری، حسین. (1395). سنجش میزان پایداری امنیت اجتماعی در سکونتگاه‌های روستایی (مورد مطالعه: روستاهای مرزی هیرمند). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، 4(15)، 57-82.
حیدری ساربان، وکیل. (1396). تبیین رابطه سرمایه اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی ساکنان مناطق روستایی شهرستان مشگین‌شهر. پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 6(2), 45-62.
دلاور، علی (1384) راهنمای آزمون اندازه­گیری احساس امنیت در تهران. مرکز تحقیقات کاربردی طرح و برنامه ناجا.
دلاور، علی. (1384). ساخت و هنجاریابی شاخص­های احساس امنیت در تهران، مرکز تحقیقات کاربردی طرح و برنامه ناجا.
رادفر، محمدرضا، و حبیب­زاده، اصحاب. (1397). عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی. انتظام اجتماعی، 10(2 )، 53-84.
سراج­زاده، سید حسین؛ گیلانی، اشرف (1388) بی سازمانی اجتماعی و ترس از جرم (مطالعه مقایسه ای مناطق 3 و 12 شهر تهران). رفاه اجتماعی، پاییز 1388، شماره 34.
سلیمی­سبحان، محمدرضا، نعیم­آبادی، نازنین، جوان، فرهاد و هاشمی­زهی، سودابه. (1397). سنجش رضایت‌مندی گردشگران ورزشی از امنیت مناطق ساحلی (مورد مطالعه: شهرستان چابهار). فصلنامه علمی مطالعات امنیت اجتماعی، 9(53)، 131-158.
 صفری­علی­اکبری، مسعود، احمدیان فرد، کرم، صادقی، حجت اله، و غلامیان حسین آبادی، سمیه. (1397). شناخت و تحلیل امنیت اجتماعی در روستاهای هدف گردشگری (مطالعه موردی: استان اصفهان). مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی (چشم انداز جغرافیایی)، 13(2 (پیاپی 43) )، 481-501.
صفری­علی­اکبری، مسعود، احمدیان فرد، کرم، صادقی، حجت­اله و غلامیان حسین آبادی، سمیه. (1397). شناخت و تحلیل امنیت اجتماعی در روستاهای هدف گردشگری (مطالعه موردی: استان اصفهان). مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 13(2)، 483-503.
صیدایی، سیداسکندر، صادقی، حجت­الله و جوان، فرهاد. (1401). واکاوی نقش مؤلفه امنیت بر مدت زمان اقامت گردشگران در استان چهارمحال و بختیاری. مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 3(4)، 123-142.
عظیمی، نورالدین، کرمی، نجمه و عطابخش، فاطمه. (1396). بررسی نقش عوامل اجتماعی و کالبدی بر احساس امنیت شهروندان در شهر رشت. معماری و شهرسازی آرمان شهر،10(19)، 131-142.
 غفاری، غلامرضا. (1390). سرمایه‌ی اجتماعی و امنیت انتظامی، چاپ اول، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
گروسی، سعیده، میرزایی، جلال و شاهرخی، احسان (1386 ) . بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت. فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم، شماره 2 ،صص39-26
گیدنر، آنتونی (1377) پیامدهای مدرنیته، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز.
گیدنز، آنتونی (1378) تجدد و تشخص؛ ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.
میرعرب، مهرداد و سجادی، سید عبدالقیوم (1379). نیم نگاهی به مفهوم امنیت. علوم سیاسی، 1379، شماره 9.
میری آشتیانی، الهام (1383 ) بحران امنیت اجتماعی در ایران. ماهنامه برداشت اول، سال سوم، شماره 22.
نبوی، سیدعبدالحسین، حسین­زاده، علی حسین، و حسینی، سیده هاجر. (1389). بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر احساس امنیت اجتماعی. جامعه­شناسی کاربردی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 21(4 (پیاپی 40))، 73-96.
نوروزی، فیض­اله، و فولادی سپهر، سارا. (1388). بررسی احساس امنیت اجتماعی زنان 29-15 ساله شهر تهران و عوامل اجتماعی موثر بر آن. راهبرد، 18(53 (ویژه بررسی های فرهنگی و اجتماعی))، 129-159.
نویدنیا، منیژه. (1382). درآمدی بر امنیت اجتماعی، فصلنامه‌ی مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره مسلسل 19.
Kim, S (2008). "Concept of Societal Security and Migration Issues in Centeral Asia and Russia", CAMMIC Working Papers, No.2, p.p. 1-20.
Mohapatra, N. K. (2013). Migration and Its Impact on Security of Central Asia. India Quarterly69(2), 133-157.
Panik, B (2009). "Societal Security - Security and Identity", Western Balkans Security Observer, No. 13, p.p. 29-38.
Zhang, Yushi, Tianhang Jiang, Jun Sun, Zitian Fu, and Yanfeng Yu. 2022. "Sustainable Development of Urbanization: From the Perspective of Social Security and Social Attitude for Migration" Sustainability 14, no. 17: 10777. https://doi.org/10.3390/su141710777.

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 14 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 17 آبان 1402
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403