مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

سنجش میزان عدالت فضایی در پراکنش شاخص‌های توسعه پایدار روستایی مورد مطالعه: روستاهای شهرستان اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 کارشناسی ارشد گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
مقدمه:  دسترسی عادلانه و مناسب همه شهروندان به خدمات عمومی از اصول اولیه برنامه‌ریزی است که با پیدایش رویکردهای عدالت محور در دهه‌های اخیر اهمیت فراوانی یافته است و رسیدن به آن در جامعه روستایی مستلزم بررسی و شناخت منابع و امکانات در این مناطق است.
هدف:  هدف پژوهش حاضر سنجش میزان عدالت فضایی در توزیع شاخص‌های توسعه پایدار در مناطق روستایی است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی- تحلیلی است که رویکرد حاکم بر آن از نوع کمی است.
روش شناسی:  در این تحقیق جهت گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای بهره گرفته شد. به منظور تحلیل موضوع چارچوبی از هشت شاخص در ۵۴ گویه با اتکا به آمارنامه رسمی سرشماری نفوس و مسکن و فرهنگ آبادی‌های سال ۱۳۹۵ استفاده گردید که با استفاده از روش AHP وزن‌دهی شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و رتبه‌بندی روستاها از روش تصمیم‌گیری ویکور و تاپسیس و در نهایت میانگین رتبه‌ها استفاده گردید. همچنین برای تحلیل توزیع شاخص‌ها از ضریب پراکندگی بهره گرفته شد. جامعه آماری پژوهش حاضر ۴۴ روستای شهرستان اردبیل است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شامل ۴۴ روستای شهرستان اردبیل می‌باشد‌.
یافته ­ها و بحث:  یافته‌ها بیانگر این است الگوی توزیع فضایی شاخص‌های توسعه در روستاهای شهرستان اردبیل نامتعادل است به گونه‌ای که از بین ۴۴ روستای مورد مطالعه، دو روستا خیلی خوب، ۱۶ روستا در سطح خوب، ۱۸ روستا در سطح متوسط، پنج روستا در سطح ضعیف و سه روستا در سطح خیلی ضعیف قرار داشتند.
نتیجه­ گیری: نتایج ضریب پراکندگی نیز نشان دهنده نابرابری در توزیع شاخص‌ها است و بیشترین نابرابری در توزیع شاخص‌های مراکز بهداشتی- درمانی، نمایندگی پخش نفت سفید و جایگاه سوخت است. برای بهبود توسعه و دستیابی به عدالت فضایی پیشنهاد می‌گردد شاخص‌های بهداشتی، زیرساختی و ... از توزیع مناسبتری برخوردار گردد تا توسعه پایدار در مناطق روستایی به سمت رشد متوازن هدایت گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Achten, S., & Lessmann, C. (2020). Spatial inequality, geography and economic activity. World Development, 136, 105114.
Afrakhte, H., Riahi, V., Jalalian, H., Sooraei, S(2016), Evaluation Of Spatial Justice In The Distribution Of Rural Services In The Cities Of Isfahan, Land Use Planning, 8(1), Pp 57-81. [In Persian]
Ahad Negad Roshani, M., Molaei Gholich, M., Javadzade Aghdam, H.,Hatami, A(2012), Analysis Of Spatial Distribution Pattern Of Educational Centers And Its Proper Physical Organization Using GIS, Case Study: Region 8 Of Tabriz, Urban Research And Planning, 3(8), Pp-1-18. [In Persian]
Amanpoor, S., Maleki, S., Hoseini Shah Parian, N. A(2017), Investigation And Analysis Of Urban Services Distribution With Spatial Justice Approach In Ahvaz Metropolis Using Integration Technique, Regional Planning, 7(25), Pp 55-68. [In Persian]
Amanpoor, S., Mokhtariechelchele, S., Hosaini Kahnooj, S R., Vaisi, E(2016), Spatial Analysis And Measurement Of Rural Development Level, Case Study: Cities Of Chaharmahal And Bakhtiari Province, Rural Research And Planning, 4(2), Pp 97-110. [In Persian]
Anuri, A., Riahi, V., Azizpour, F., Afarakhte, H. (2019), Analysis of the spatial pattern of distributive justice in the rural area of the south of West Azarbaijan province, regional planning, accepted in the online publication on 16/9/2019. [In Persian]
Baiat, M(2009), Assessing The Level Of Development Of Kavar Section Of Shiraz City Using Cluster Analysis Method, Geography And Environmental Planning, 20(1), Pp 113-136. [In Persian]
Delaei Milan, E., Khairodin, R(2017), Measurement Of Spatial Justice In The Context Of Public Transportation System With Network Analysis Model, Case Study: Regions, 2, 3, 4 And 5 Of Tehran, New Attitudes In Human Geography, 9(3), Pp19-39. [In Persian]
Dolati, Gh.,  Afrahakhte, H., Azizpour, F., Prizadi, T. (2021), Analysis of the participation level of rural settlements in distribution services in the framework of distributive justice, case study: villages of Tankaman district, applied research of geographical sciences,vol 21, no 62, pp. 51-71. [In Persian]
Dufaux, F. (2008). Birth Announcement, Justice Spatial/Spatial Justice, Www.Jssj.Org. (October 2010).
Ghasemi Siani, M., Haghi, M(2016), Explaining The Scope Of Urban Poverty And Identifying Informal Settlements From The Perspective Of Spatial Justice, Case Study: Nasim Shahr, Tehran, Regional Planning, 6(24), Pp 245-256. [In Persian]
Hatami Nejad, H., Rasti, O(2009), Social Justice And Spatial Justice, Reviewing And Comparing The Views Of John Rawls And David Harvey, Land Geographical Quarterly, 3(9), Pp40-52. [In Persian]
Hekmat Nia, H., Giveghi, S., Heidari Roshan, N., Heidari Roshan, M(2011), Investigating And Analyzing The Trend Of Changes In The Levels Of Development And Inequality Of Districts In Yazd Province, A Case Study: Ardakan City, Human Geography Research, 77, Pp 165-179. [In Persian]
Lelo, K., Monni, S., & Tomassi, F. (2019). Socio-spatial inequalities and urban transformation. The case of Rome districts. Socio-Economic Planning Sciences, Vol 68, December 2019, 100696.
Maleki, S., Ahmadi, R., Davoodiemonjezi, A(2014), Investigation Of Spatial Distribution And Ranking Of Economic Development In The Cities Of Khuzestan Province, Financial And Economic Policies, 6(2), Pp5-22. [In Persian]
Martinez, J(2009). Monitors Intra-Urban Inequalities With GIS-Based Indicators: With A Case Study In Rosario, Argentina. Utrecht University.
Martinez, J(2009). The Use Of GIS And Indicators To Monitor Intra-Urban Inequalities, Acace Study In Rosario, Argentina, Habitat International, (33), Pp 387-396.
Mazarro, A. C.,  Sikder, S. K., Pedro, A .A. (2022), Spatializing inequality across residential built-up types: A relational geography of urban density in Sao Paulo, Brazil, Habitat International, vol 119, January 2022, 102472.
Moosavi, M. N(2012), Sustainable Form Of City And Social Justice, Case Study: Miandoab City, Human Geography Research, 80, Pp 177-192. [In Persian]
Mousavi, S. J.,  Vesey, H., Mahkooi, H., Khadem al-Hosseini, A. (2022), An Analysis of the spatial justice status of Hormozgan province based on the indicators of political organization of space compared to other provinces of Iran, Regional Planning, Vol 12, no 45, pp. 157-176. [In Persian]
Mullen, M.T., Wiebe, D.J., Bowman, A., Wolff, C.S., Albr Ight, K.C. & Roy, J. (2014). Disparities In Accessibility Of Certified Primary Stroke Centers. Stroke, (45), Pp 3381 –3388.
Naeimi, K., Babaei Aghdam, F(2018), City And Spatial Justice, An Analysis Of The Distribution Of Urban Public Services In Twenty-Two Areas Of Sanandaj, Geographical Landscaping, 7(23), Pp 173-186. [In Persian]
Nedaei Toosi., S., Noori, A(2017), Integrated Assessment Of Spatial Justice In Access To Basic Urban Facilities By Spatial Multi-Criteria Evaluation Method, Research Case: Ardabil City, Sofeh Magazine,27(78), Pp 105-136. [In Persian]
Nygren, A(2018). Inequality And Interconnectivity: Urban Spaces Of Justice In Mexico, Geoforum, (89), Pp: 145-154.
Riahi, V., Ghadermarzi, H., Hamidi, M. S(2015), Spatial Analysis Of Inequality In Rural Settlements Of Saqez City, Geography, 13(44), Pp 47-72. [In Persian]
Salehpoor, Sh., Afrakhte, H(2017), Analysis Of The Level Of Development Of Healthcare Services From The Perspective Of Spatial Justice, Case Study: Rural Settlements Of West Azerbaijan Province, Human Resource Planning, 11(36), Pp 19-38. [In Persian]
Sasanpoor, F., Tabei, N., Moradi, S. A, Niazi, Ch(2014), Investigation And Analysis Of Spatial Distribution Of Urban Services In Urban Areas With A Sustainable Development Approach, Study: Areas Of Southern Tehran, Geography And Environmental Studies, 3(9), Pp 37-46. [In Persian]
Seidaei, S. A., Olfati Aliabadi, H., Gholami, A., Karami, M(2017), Spatial Inequality Analysis Of Rural Development In Sahneh County, Spatial Planning, 7(2), Pp 21-38. [In Persian]
Soja, E (2010). Seeking Spatial Jactics, Globalization And Community, USA.Unverstity Of Minnsota Press.
Statistical Center Of Iran( 2016), Statistical Yearbook Of Ardabil Province.
Tabei, N., Movahed, A., Tavalaei, S., Kamaniroodi Kajoori, M(2016), Investigating The Role Of Spatial Justice In Urban Management, Case Study: Neighborhoods Of Tehran's Sixth District, Spatial Planning, 6(2), Pp 23-36. [In Persian]
Zarabi, A., Moosavi, M. N(2010), Spatial Analysis Of Population Distribution And Service Distribution In Yazd City, Geographical Research, 25(97), Pp 27-46. [In Persian]
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 20
تابستان 1403
صفحه 149-162

  • تاریخ دریافت 11 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری 09 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 07 مهر 1402
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403