مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

تحلیل روابط متقابل شهر جیرفت با روستاهای پیرامون تحت نفوذش.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
چکیده
مقدمه:  رفع مشکلات جوامع روستایی، گسترش و بهبود اوضاع اقتصادی و اجتماعی در فضاهای روستایی و شهرها ارتباطی تنگاتنگ با نوع رابطه شهر و روستا دارد . اگر رابطه حاکم بین شهر و روستا، رابطه ای صحیح و منطقی باشد، شهر از یک طرف به مرکزی برای خدمات و امکانات دهی برای روستاها مطرح شده و از سوی دیگر روستاها نیز در رابطه اقتصادی متعادل و متقابل، نیازمندی­های شهرها رافراهم ساخته، شهروروستا به صورت متقابل و تعاون اقتصادی و اجتماعی به حیات خود ادامه می­دهند.
هدف:  پژوهش حاضر، با هدف تحلیل روابط متقابل شهر جیرفت با روستاهای پیرامون تحت نفوذ خودش است.
روش شناسی: پژوهش از نظر هدف­گذاری کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه­ای و میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) استفاده شده است. روش نمونه­گیری به­صورت تصادفی ساده و حجم جامعه آماری با مدل کوکران با سطح خطای 5 درصد 384 نفر بر اساس جمعیت سال 1400 انتخاب گردیده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شامل شهر جیرفت و روستاهای پیرامون تحت نفوذ آن می‌باشد‌.
یافته ­ها و بحث:  یافته ­های این پژوهش نشان داد سطح معناداری شهر جیرفت با روستاهای حوزه نفوذ خود به غیر از بعد اجتماعی در ابعاد اقتصادی، اداری-سیاسی و کالبدی کمتر از مقدار 05/0 است، ازاین‌رو فرض برابری میانگین مطلوبیت ابعاد مذکور در جامعه با متوسط ارزشی مورد نظر (3) رد می­شود. همچنین با توجه به مقدار منفی اختلاف میانگین اکثر ابعاد مورد مطالعه می­توان نتیجه گرفت که مطلوبیت وضعیت روابط شهر جیرفت با روستاهای حوزه نفوذ خود از وضعیت ضعیفی برخوردار است.
نتیجه ­گیری: جیرفت به عنوان یک شهر میانی و قطب بزرگ کشاورزی جنوب کشور و همچنین به لحاظ تجمیع امکانات، سرمایه و نیروی انسانی در منطقه ضمن تسلط و برتری در سطح ناحیه دارای ارتباط دو سویه با روستاهای پیرامون خود است. از سوی دیگر روستاهای تحت حوزه نفوذ نیز با برقراری جریانات اقتصادی و اجتماعی –فرهنگی، روابط تجاری و سرمایه‌گذاری در بخش‌های تولیدی، بازار و مسکن شهری زمینه‌های پویایی و رشد شهر جیرفت و نیز  توسعه در روستای خود را ضمن «وابستگی به شهر» به‌طور نسبی فراهم نموده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


بذرافشان، جواد، براهوئی اول، مهدی، مزارزهی، یعقوب (1394)، تحلیل روابط متقابل شهر و روستا در توسعه­ی یافتگی روستا های پیرامون (مطالعه ی موردی روستای سیادک)، دومین کنفرانس بین المللی و پنجمین کنفرانس ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار، همدان، 10 اسفند 1394.
پاپلی یزدی، محمد حسین، رجبی سناجردی، حسین (1382)، نظریه­های شهر و پیرامون، انتشارات سمت، تهران.
تقیلو, علی اکبر، بهرامی، ساجد، علیزاده، فریده (1401)، تحلیل تاثیر روابط شهر و روستا برتحولات اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی مورد دهستان نالوس شهر اشنویه، فصلنامه جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای)، دوره 12، شماره 3، صص 796-784.
رومیانی، احمد، عینالی، جمشید، اصغری زمانی، اکبر (1397)، کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در تقویت روابط شهر و روستا(مطالعه موردی: شهر زنجان و پیرامون)، فصلنامه مطالعات ساختار و کارکرد شهری، دوره 5، شماره 17، صص 68-47.
سعیدی، عباس (1390)، روابط و پیوندهای روستایی - شهری در ایران، چاپ دوره اول، تهران: انتشارات مهر مینو، 240ص.
قنبری، سیروس، پورشنبه، فاطمه، اسکتی، هانیه، بهادری، امجز، فرخ لقا (1395)، بررسی روابط متقابل شهر و روستا و نقش آن در توسعه روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان جیرفت)، سومین کنفرانس علمی پژوهشی افق های نوین در علوم جغرافیا و برنامه ریزی معماری و شهرسازی ایران، تهران.
محمدی یگانه، بهروز، سنایی مقدم، سروش (1396)، تحلیل اثرات روابط شهر و روستا در مهاجرت­های روستا شهری -مطالعه موردی: دهستان پشته زیلایی، شهرستان دهدشت، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، سال 7، شماره 27، صص 116-103.
مقیسه، مطهره، زبردست، اسفندیار (1397)، تحلیل روابط روستا شهری در توسعه منطقه­ای مطالعه موردی: مجموعه شهری مشهد، فصلنامه مطالعات شهری، دوره 85، شماره 30، صص 96-85.
ناظمی شادباش، نقی، اصغری، حسین، پور شیخیان، علیرضا، آمار، تیمور (1399)، نقش روابط متقابل شهر و روستا در توسعه سکونتگاه­های پیرامون کلانشهر رشت مورد: ناحیه پیراشهر خمام، فصلنامه توسعه فضاهای پیراشهری، دوره 2، شماره 30، صص 143-156.
نوروزی، اسرا (1398)، شناخت نظریات مطرح در روابط متقابل شهر و روستا در جهان و ایران جهت دستیابی به توسعة پایدار، فصلنامه علمی تخصصی معماری سبز، دوره 5، شماره 1، صص 62-47.
Akkoyunlu, S. (2015). The potentlal of rural–urban linkages for,Sustainable development and trade, International Journal of Sustainable Development & World Policy, 4(2): 20-40.
Kumar Jat. M, Garg. P.K, Khare. D. (2008). Monitoring and modelling of urban sprawl using remote sensing and GIS techniques. International Journal of Applied Earth bservation and Geoformation 10. 26–43.
Lipton, M; (1982),"Why Poor People Stay Poor", Hutchinson.
Srivastava, Nitin; Shaw, Rajib;(2016), enhancing city resilience through urban-rural linkage; Urban disaster and resilience in Asia, Elsevier inc.
UN-Habitat. (2004). Regional Conference on Urban-Rural Linkages. 1- 4 October. Un Office in Nairobi, Kenya. http://www.unchs.org.
Van Leeuwen, E. S. (2010). Urban-Rural Interactions: Towns as Focus Points in Rural Development, Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2010, Germany.
Xue. J. (2014). Is eco-village/urban village the future of a DE growth society? An urban planner's perspective. Ecological Economics 105. 130–138.
Zhang J, Zhang L (2006). Rozelle S, Boucher S. “Self-employment with Chinese Characteristics: The Forgotten Engine of Rural China’s Growth” Contemporary Economic Policy. 24(3):446–58.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 20
تابستان 1403
صفحه 105-116

  • تاریخ دریافت 13 شهریور 1401
  • تاریخ بازنگری 04 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 04 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403