مهندسی جغرافیایی سرزمین

مهندسی جغرافیایی سرزمین

بررسی مؤلفه‌های کالبدی پایداری ‌اجتماعی در فضاهای مسکونی و تبیین راهکارهای طراحی با تاکید بر پیاده‌مداری(نمونه: مجتمع لاکانشهر رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
10.22034/jget.2023.153377
چکیده
مقدمه:  امروزه به سبب فراگیرشدن زندگی ماشینی و وابستگی افراطی به خودرو، روح زندگی اجتماعی انسان‌ها و تعاملات اجتماعی در مقیاس‌های مختلف دیده نمی‌شود؛ این امر از یک سو سبب افت پایداری اجتماعی در سطح شهرها شده و از یک سو سبب شکل‌گیری مشکلات در دو بعد جسمی و زیست محیطی برای انسان و محیط می‌شود..
هدف:  هدف از این پژوهش ارزیابی یک مجتمع مسکونی به منظور تعیین سطح پایداری اجتماعی و پیاده‌مداری و استخراج مؤلفه‌های حائز اهمیت در کنار ارائه‌ی راهکار برای طراحی فضاهای موجود در یک مجتمع مسکونی با کیفیت می‌باشد.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش توصیفی و شیوه‌ی پیمایشی انجام گرفته و به منظور جمع‌آوری و تحلیل صحیح اطلاعات، جامعه‌ای آماری با بهره‌مندی از پرسشنامه پنج ارزشی مورد ارزیابی قرار گرفتند. در نهایت داده‌ها برای استخراج کیفیت سطوح پایداری اجتماعی و پیاده‌مداری و سایر ریزمؤلفه‌های مربوطه، توسط نرم‌افزار spss موردتجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: در این پژوهش به منظور تطبیق جامعه آماری و موضوع تحقیق، مجتمع مسکونی لاکانشهر شهر رشت با جامعه آماری متشکل از 362 نمونه بر اساس جدول مورگان و روش کوکران، مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ­ها و بحث: یافته‌ها نشان می‌دهند که سطح پایداری اجتماعی و پیاده‌مداری در مجتمع لاکانشهر با میانگین 17/3 از 5 در وضعیت قابل قبولی قرار دارد و ریزمؤلفه‌هایی از قبیل "سرمایه‌ی اجتماعی"، "عدالت فضایی" و "کیفیت سلسله مراتب و دسترسی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در تحقق پایداری اجتماعی در محیط‌های پیاده‌محور معرفی شدند.
نتیجه­ گیری: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که چالش‌هایی در خصوص تحت‌الشعاع قرار گرفتن سطح پایداری اجتماعی و پیاده‌مداری این مجتمع بدلیل عدم پیش‌بینی بستر اختصاصی پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، ناامنی در برخی معابر در نقاط خلوت، عدم مناسب‌سازی برای قشر کم‌توان، نورپردازی نامناسب بعضی از معابر و همچنین سطح پایین خوانایی برخی از نقاط وجود داشته که سبب تقلیل سطح مشارکت داوطلبانه می‌شود، می‌باشند. بنابراین با افزایش کیفیت مؤلفه های مذکور می‌توان به افزایش سطح پایداری اجتماعی و پیاده‌مداری امیدوار بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احقر، سیده مهسا؛ رادفر، بهاره. (1394). بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء تعاملات اجتماعی در میان ساکنان محله‌ی مسکونی (نمونه   ظموردی برج قربان همدان). مطالعات محیطی هفت حصار. شماره چهاردهم. سال چهاردهم.
اصلانی‌فرد، فردین؛ شکور، علی؛ عبدالله‌زاده‌فرد. (1396). راهکارهای تبدیل گذرهای شهری به پیاده‌راه در رأستای ارتقاء سرزندگی شهری (نمونه موردی محور روگذر زندیه شیراز، نشریه مطالعات محیطی هفت حصار. سال ششم. شماره‌ی21.
بهزادفر، مصطفی؛ طهماسبی، ارسلان. (1392). شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تعاملات اجتماعی، تحکیم و توسعه‌ی روابط شهروندی در یابان‌های شهری (نمونه موردی مطالعه‌ی سنندج). فصلنامه‌ی علمی-پژوهشی هنر معماری و شهرسازی منظر. سال دهم. شماره‌ی 25.
پاکزاد، جهانشاه. (1388). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری. چاپ سوم. تهران. وزارت مسکن و شهرسازی.
توانا، مصطفی؛ نوریان، فرشاد(1396). سنجش و پایداری اجتماعی در محلات پراکنده‌رو (نمونه موردی محله‌ی شادآباد تهران). نشریه‌ی پژوهش‌های انسانی. دوره‌ی 49. شماره‌ 4.
حجّتی، صدف. (1395). ارزیابی کیفیت فضاهای باز شهری در مجموعه‌های فرهنگی و ارتباط آن با افزایش پایداری اجتماعی (نمونه‌ی موردی فضای باز مجموعه ارگ کریم‌خان زند شیراز). دو فصلنامه‌ی طراحی مهندسی و اکولوژیکی منظر. شماره 3 پیاپی. بهار و تابستان.
سعیدی‌رضوانی، نوید؛ شش‌پری، زهره. (1391). درباره‌ی نسبت مستقیم سلامت شهر و شهروندان – شهر فعال، شهر سالم. ماهنامه‌ی معماری و شهرسازی همشهری. شماره‌ی 16. صص 36-38.
سعیدی‌کیا، عباس؛ فیروزی، منصور(1396). اهمیت پیاده‌مداری در شهرهای امروزی. مقاله‌ی شهر و ساختمان. شمار‌ه‌ 104.
عابدی، سیما؛ کریمی‌مشاور، مهرداد. (1395). بررسی و مطالعه‌ی تطبیقی مدل‌های مختلف سنجش کیفیت زندگی به منظور دستیابی به اصول طراحی پایدار در بافت‌های مسکونی.  نشریه‌ی معماری سبز. شماره‌ی 4. 1395.
فنی، زهره؛ البوغبیش، داوود. (1396). مدیریت محله‌ای و پایداری اجتماعی زندگی شهری (مطالعه موردی محله‌ی ولنجک در منطقه‌ی یک تهران). نشریه مطالعات جامعه‌شناسی شهری. سال هشتم. شماره‌ی 25.
کاشانی‌جو، خشایار. (1394). پیاده‌راه‌ها، از مبانی طراحی تا ویژگی‌های کارکردی. تهران. انتشارات آذرخش. چاپ دوم.
مافی، عزت‌الله؛ عبدالله‌زاده، مهدی. (1396). ارزیابی پایداری اجتماعی کلان‌شهر مشهد. دو فصلنامه‌ی علمی-پژوهشی بوم‌شناسی شهری. سال هشتم. شماره‌ی 1.
مهدیار، زهره؛ کشتکاران، پری‌ناز. (1388). انسان در معماری پایدار. اولین همایش ملی معماری پایدار.
وحدت، سلمان؛ پیربابایی، محمدتقی. (1396). مطالعه‌ی تطبیقی ابعاد پیاده‌مداری مکان از دیدگاه کاربران فضا و متخصصان با استفاده از روش فرآیند تحلیل شبکه مورد شناسی: تبریز. نشریه‌ی جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای. شماره‌ی 23.
وزارت مسکن و شهرسازی. (1395). آیین‌نامه‌ی طراحی راه‌های شهری. تهران. مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران. چاپ اول.
Dean, Jeniffer; Biglieri, Samantha; Drescher, Michael; Garnett, Anna; Glover, Troy; Casello, Jeff. (2020). Thinking relationally about built environments and walkability: A study of adult walking behavior in Waterloo, Ontario. Health and Place journal. No.64.
Dempsey, N; Brown, C; Bramley, G. (2012). The key to sustainable urban development in UK cities? The influence of density on social sustainability. Progress in Planning journal. No.77. 89-141.
DFID. (2002). Indicators for Socially Sustainable Development.
Giddens, Anthony. (2012). Essentials of Sociology by Anthony Giddens. Publications of W. W. Norton & Company.
Knapskog, Marianne; Hagen, Oddrun helen; Tennoy, Aus; Rynning, Maja Karoline. (2019). Exploring ways of measuring walkability. Transportation Research Procedia journal. No. 41. 264-282.
Lang, John. (1971). Architecture for human behavior – The Nature of the Problem. in Charles Burnette et al, 1971.
Lawson, Bryan. (2013). How Designers Think – The Design Process Demystified. (H. Nadimi. Trans), Shahid Beheshti University Publications.
Moulay, Amine; Ujang, Norsidah; Ismail, Said. (2017). Legibility of neighborhood parks as a predicator for enhanced social interaction towards social sustainability. Cities journal. No. 61. 58-64.
Nosal, Bob Halton. (2009). Creating walkable and transit-Supportive Communities in Halton. Region Health Department of Halton Department of Halton University.
PY Loo, Becky; Mahendran, Rathi; Katagiri, Keiko; WY Lam, Winnie. (2017). Walking, neighbourhood environment and quality of life among older people. Environmental Sustainability journal. 25:8–13
Rafiemanzelat, Reihaneh; Imami Emadi, Maryam; Jalal Kamali, Aida. (2017) City sustainability: the influence of walkability on built environments. Transportation Research Procedia journal. No. 24C. 97-104.
Sprin, Anne. (2006). The Language of Landscape. (B. Aminzadeh, Trans.), Tehran, University of Tehran Publications.
www.who.int, a healthy city guide is an active city: a physical activity planning.

  • تاریخ دریافت 18 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری 07 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش 21 تیر 1401
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1402