انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 برنامه‌ریزی راهبردی و ارائه راهبردهای مدیریتی در توسعه اکوتوریسم نواحی ساحلی-دریایی 1 17 210092 10.22034/jget.2024.484835.1583 FA پروانه سبحانی استادیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی،دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. 0000-0001-9878-3768 افشین دانه کار استادگروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0003-0641-9286 Journal Article 2024 10 27 مقدمه: نواحی ساحلی-دریایی کشور از پتانسیل بالایی برای توسعه فعالیت‌های گردشگری و اکوتوریسم برخوردار می‌باشند که ‏رسالت ‏‏اصلی ‏این ‏نواحی حفظ محیط زیست و توسعه اکوتوریسم پایدار مبتنی بر اهداف حفاظتی و توسعه‌ای می‌باشد. ‏‏سواحل ‏به‌عنوان ‏فضایی مطلوب برای ‏گردشگری، از سده‌های پیش مورد توجه گردشگران بوده است و یکی از ‏بخش‌های صنعت ‏جهانی ‏گردشگری ‏در حال رشد و توسعه به‌شمار می‌رود. ‏ هدف‎ ‎پژوهش: در مطالعه حاضر، با هدف توسعه اکوتوریسم در ‏مناطق ساحلی-‏دریایی ایران به ‏برنامه‌ریزی راهبردی و اولویت‌بندی ‏راهبردهای ‏توسعه اکوتوریسم پایدار در این نواحی پرداخته شد.‏ روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، ‏تحلیلی-اکتشافی است. گردآوری اطلاعات براساس ‏‏مطالعات ‏‏نظری و ‏سوابق موجود ‏انجام شد. جامعه آماری 25 نفر بوده که ‏مطابق با ‏جدول مورگان ‏هماهنگ ‏و متناسب است. ‏ از ‏کارشناسان و متخصصان ‏خواسته شد تا با توجه به اهمیت عوامل راهبردی در قالب طیف لیکرت، به هر یک ‏امتیازی ‏بین 1 تا 5 (با درجه ‏اهمیت خیلی ‏زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم) اختصاص دهند. روایی پرسشنامه‌ها ‏به روش صوری ‏ مورد بررسی قرار گرفت و پایایی آن نیز با ‏آزمون-بازآزمون بر روی مشارکت‌کنندگان ‏در ‏تکمیل ‏پرسشنامه‌ها انجام ‏شد.‏ همچنین به‌منظور برنامه‌یزی راهبردی و ارائه راهبردهای مدیریتی در این مناطق، با ‏استفاده از مدل ‏‏SWOT-PESTLE‏ ‏ به تهیه ماتریس ‏ارزیابی درونی و بیرونی پرداخته شد. ‏ قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو پژوهش شامل مناطق ساحلی-‏دریایی ایران می‌باشد.‏ نتایج و بحث: عوامل درونی ‏‏(قوت‌ها و ضعف‌ها) ‏دارای ‏امتیاز بیشتری نسبت به عوامل ‏بیرونی (فرصت‌ها ‏و تهدیدها) می‌باشند. از این رو موقعیت راهبردی ‏نواحی ‏ساحلی-دریایی با توجه ‏به ‏درصد اختصاص یافته به هر یک از راهبردها، ‏معادل با ‏راهبرد " توسعه ‏مشارکتی ‏اکوتوریسم ‏‏(‏WO‏)‏" است. در ‏تدوین راهبردها، به‌منظور توسعه و بهبود در زیرساخت‌ها و تسهیلات ‏‏گردشگری، توسعه ‏برنامه‌های ‏راهبردی و ‏اجرایی مناسب، ‏‏افزایش هماهنگی و مشارکت و همچنین افزایش همکاری در ‏بین سازمان‌های ذیربط در ‏‏‏توسعه اکوتوریسم، می‌توان از این راهبرد‏ ‏بهره گرفت. ‏ نتیجه‌گیری: برنامه‌ریزان و مدیران باید به بهبود و ارتقاء فرصت‌ها و ‏‏جبران ضعف‌ها بپردازند و ‏‏همچنین توسعه ‏‏اکوتوریسم در این نواحی در چارچوب اهداف ‏حفاظتی و توسعه‌ای، در محور ‏توجه ‏ قرار گیرد. ‏ ‏

https://www.jget.ir/article_210092_fe0d44daa29cd0c72a82676895262ccb.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 ارزیابی وضعیت رویکرد حق به شهر در مناطق شهری (مطالعه موردی: شهر یزد) 18 33 212317 10.22034/jget.2024.481175.1579 FA بهروز عامریان دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران معصومه حافظ رضازاده دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران غلامرضا میری دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران Journal Article 2024 09 30 مقدمه:شهر،فضایی برای تحقق آمال کسانی است که دیار خود را ترک کرده‌اند و به امید یافتن زندگی بهتر به آن وارد می‌شوند.دست یافتن به اهدافی که شهروندان در پی آن هستند، به عنوان حق آنها در شهر و تحت عناوین مختلفی قلمداد می‌شود که حق به شهر یکی از مشهورترین آنهاست. هدف:هدف پژوهش حاضر، ارزیابی وضعیت رویکرد حق به شهر در مناطق شهری(مطالعه موردی: شهر یزد)،می‌باشد. روش‌شناسی: پژوهش از نظر هدف توصیفی و از نظر نتایج کاربردی است. اطلاعات مورد نیاز پژوهش به دو شیوه کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده است. جامعه آماری تحقیق، شهروندان شهر یزد به تعداد 515659 نفر، که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، حجم نمونه، بر اساس فرمول کوکران 325 نمونه برآورد گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های واریانس یک‌طرفه(ANOVA)و آزمون تعقیبی دانکن(Duncan)،استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی:قلمرو جغرافیایی این پژوهش شهر یزد،مرکز استان یزد می‌باشد. یافته‌ها: بر اساس نتایج براساس نتایج مشخص شد که مؤلفه های حق به شهر در مناطق پنج‌گانه شهر یزد دارای تفاوت معنادار با یکدیگر هستند نتایج آزمون تعقیبی دانکن مشخص کرد که مناطق پنج‌گانه شهر یزد بر اساس رویکردهای حق به شهر در پنج رده متفاوت قرار دارند. در این خصوص، منطقه سه از لحاظ مؤلفه های حق به شهر با میانگین (42/4)، در بهترین وضعیت قرار دارد؛ پس از آن، به ترتیب اولویت، مناطق دو(43/3 درصد)،چهار (95/1 درصد) منطقه یک(65/1 درصد)و در نهایت منطقه بافت تاریخی(49/1 درصد)در بدترین شرایط نسبت به سایر مناطق شهری از منظر نمونه مورد مطالعه در شهر یزد قرار داشت. همچنین، بیشترین میانگین به دست آمده برای مؤلفه سرزندگی فضای شهری در منطقه سه به میزان 46/4 درصد و کمترین میانگین در مؤلفه حق به شهر به میزان 49/1 درصد در منطقه بافت تاریخی به دست آمد. نتیجه‌گیری:مفهوم «حق به شهر» در شهر یزد واکنشی به روند پرشتاب توسعه شهری نامتعادل و طرح‌های کمتر اندیشیده شده برنامه‌ریزی شهری جهت تحقق‌پذیری و دستیابی به شهری قابل زیست، پویا و پایدار می‌باشد.مغفول ماندن ساز و کارهای نهادی،ظرفیت‌سازی شفافیت، پاسخ‌گویی و برنامه‌ریزی مشارکت‌جو، موجب شده تصمیم‌گیری دموکراتیک برای مشارکت شهروندان به عنوان جدی‌ترین ذینفع در حیات شهری امری دشوار و تا حدودی ناممکن شود.

https://www.jget.ir/article_212317_1e4016056a77db68f50af10e5dbefdab.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 رضایتمندی گردشگران ساحلی در شهر جالوس 34 52 213417 10.22034/jget.2025.483986.1581 FA محمد تقی حیدری دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. محمد ملکی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. محمد علی الهی چورن دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. ایران. 0000-0001-5883-7418 Journal Article 2024 10 17 مقدمه: رضایتمندی گردشگران یکی از مهم ترین عوامل رقابتی و بهترین شاخص برای تضمین رشد و توسعه آتی مقاصد گردشگری محسوب می شود. به طوری که، بر اساس دیدگاه صاحب نظران میزان رضایت گردشگران به عنوان معیاری مهم برای سنجش کیفیت و کارآمدی خدمات ارایه شده در مقاصد گردشگری بوده و نقش به‌سزایی در بازگشت گردشگران و وفاداری آنها به مقاصد گردشگری ایفا می‌کند. هدف پژوهش: هدف این پژوهش بررسی عوامل موثر بر رضایتمندی گردشگران و همچنین رتبه بندی عامل ها در شهر چالوس می‌باشد روش شناسی تحقیق: . نوع تحقیق توصیفی- تحلیلی مبتنی بر گرد آوری داده ها مورد نیاز از طریق پرسشنامه است. باتوجه به مشخص نبودن تعداد گردشگران به شهرچالوس با بهره گیری از فرمول نوع دوم کوکران تعداد 384به عنوان نمونه انتخاب گردید و به صورت تصادفی در بین مراجعه کنندگان به شهر چالوس انتخاب گردید. روایی گویه‌های پرسشنامه با نظر تعدادی از محققان تایید شده و پایایی آن نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ به میزان 78/0محاسبه شده است. قلمروجغرافیایی پژوهش : شهر چالوس می باشد. یافته ها و بحث : نتایج پژوهش با استفاده از تحلیل عاملی نشان داد که مهم ترین عوامل موثر بر رضایت مندی گردشگران به ترتیب عامل های 1-امنیت2- دسترسی 3-فناوری اطلاعات 4-کیفیت فناوری اطلاعات 5-اقتصادی 6- زیر ساخت های روبنایی 7- زیر ساخت ها 8-رفتار کارکنان می باشد. در ادامه تحقیق جهت به منظور رتبه بندی از عامل های موثر بر رضایت مندی گردشگران این نتیجه حاصل شد که عامل دسترسی در جایگاه اول و رفتار کارکنان در جایگاه آخر می باشد. نتایج رضایت گردشگران معمولا به افزایش نرخ حمایت از ماندگاری،وفاداری و جذب گردشگر کمک می کند که این امر نیز در کسب اهداف اقتصادی چون افزایش تعداد توریست ها و میزان سود کمک کننده خواهد بود..‌

https://www.jget.ir/article_213417_61d011ee50cc644c0e08ba04c7e98cb6.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 مکان‌یابی پهنه‌های احداث نیروگاه‌های حرارتی خورشیدی (مطالعه موردی: شهرستان ملایر) 53 73 216211 10.22034/jget.2025.499862.1605 FA حسن احمدزاده دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. مصطفی هدایتی کتولی کارشناسی ارشد سیستم اطلاعات جغرافیایی، واحد ممقان، دانشگاه آزاد اسلامی، ممقان، ایران Journal Article 2025 01 14 مقدمه: آلودگی هوا و محیط‌زیست معضلی است که در عصر حاضر به یکی از دغدغه‌های جهانی تبدیل شده و یکی از مهمترین علل آن، عدم توجه به روند مصرف سوخت‌های فسیلی و بی‌توجهی به پیامدهای محیط‌زیستی ناشی از آن می‌باشد. در این راستا، اتکاء به منابع عظیم نفت و گاز طبیعی یک خطای راهبردی است؛ لذا اکنون بیش از هر زمان دیگر توجه به انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک مانند انرژی خورشیدی احساس می‌شود. بدین منظور، مرحله‌ی اول برای دست‌یابی به انرژی خورشیدی، مکان‌یابی پهنه‌های مطلوب برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی است. هدف: هدف از پژوهش حاضر مکان‌یابی پهنه‌های مطلوب برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی در شهرستان ملایر است. روش‌شناسی: روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر کمی با ماهیت تحلیل فضایی است که به‌منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل منطق بولین و روش تحلیل سلسله‌مراتبی فازی (FAHP) استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهرستان ملایر واقع در استان همدان می‌باشد. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین پهنه‌های مطلوب با 17/27 درصد با عملگر گاما 3/0 و کمترین پهنه‌های مطلوب با عملگر جبری فازی 74/9 درصد مشخص شده است. همچنین پهنه‌های مطلوب برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی بر اساس روش‌های اشتراک فازی، اجتماع فازی، جمع جبری فازی و عملگر گامای 9/0 به ترتیب 19/18، 54/22، 17/23 و 17/23 درصد محاسبه شده است. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد در شهرستان ملایر مناطق مناسبی برای احداث نیروگاه خورشیدی حرارتی وجود دارد و می‌توان بخشی از نیاز برق استان را با شناسایی مکان مناسب جهت احداث تأمین نمود. این مکان‌ها بیشتر در قسمت شمالی و بخش جوکار قرار دارند. همچنین بخش‌های مرکزی و سامن نیز از وضعیت نسبتاً مطلوبی برای احداث نیروگاه خورشیدی برخوردارند.

https://www.jget.ir/article_216211_edcd4207adc3e880aa38108b65b4e1e1.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 ارزیابی شاخص های حمکروایی مطلوب شهری در محلات اسکان غیررسمی شهر بابل 74 96 216213 10.22034/jget.2025.494440.1598 FA فاطمه الهقلی تبار نشلی دانشجو دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. 0009-0001-4475-1610 عیسی پیری استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، شهر زنجان، ایران. غلامحسن جعفری دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. عامر نیک پور دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. مریم حاجی زاده دانش‌آموخته دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، شهر زنجان، ایران. Journal Article 2024 12 17 مقدمه: حکمروایی خوب شهری، از جمله مفاهیمی است که رفاه عمومی شهروندان را در نظر گرفته و سیاست‌ها و برنامه‌های آن در چارچوب شاخص‌های خاصی قرار می‌گیرد. هدف: هدف از این پژوهش، بررسی شاخص‌های حکمروایی مطلوب شهری در محلات اسکان غیررسمی شهر بابل می‌باشد. روش‌شناسی تحقیق: پژوهش حاضر ازنظر روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و از نظر ماهیت کاربردی است. به منظور گردآوری اطلاعات از دو روش اسنادی-کتابخانه‌ای و پیمایشی استفاده‌شده است. در این تحقیق پیمایش پرسشنامه وب-محور به‌عنوان ابزار گردآوری مورد استفاده قرار گرفت. برای شناسایی مؤلفه‌های مؤثر حکمروایی مطلوب در محلات اسکان غیررسمی شهر بابل، از تکنیک دلفی فازی در دو مرحله استفاده‌شده است و به جهت تحلیل داده و آزمون فرضیات از روش‌های تحلیل کمی (مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد واریانس-محور (PLS))، آزمون T تک نمونه‌ای و از روش-های نمایش ویژگی‌های محلات در نرم‌افزار Gis از قبیل Quantities استفاده شد. همچنین از نرم‌افزارهای SmartPls، Spss استفاده شد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی این پژوهش، شهر بابل می‌باشد. یافته‌ها: مطابق با نتایج بدست آمده، ضوابط منطقه‌بندی و مقررات شهرسازی در محلات اسکان غیررسمی شهر بابل به خوبی عمل می‌کنند و به حفظ عدالت در توزیع و دسترسی به منابع و خدمات شهری کمک می‌کنند. اما در زمینه دسترسی به خدمات اولیه هنوز بهبود‌هایی لازم است. در حکمروایی مطلوب شهری در اسکان غیررسمی شهر بابل، میزان تعامل و ارتباط مسئولان و مدیران محله با ساکنان به سطح مناسبی رسیده است. همچنین، رابطه و تعامل بین دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی نیز در سطح مطلوبی در این محلات است. نتایج: برای حفظ و بهبود این وضعیت، نیاز به توجه به جنبه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این نواحی نیز وجود دارد.

https://www.jget.ir/article_216213_4212177566423c8dfbc9772efbab7f99.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 ارزیابی و شناسایی ساختار فضایی و عملکردی شهر اصفهان (مطالعه موردی: محلات منطقه 9 شهر اصفهان) 97 123 216624 10.22034/jget.2025.492105.1595 FA عباس پاکدل دانشجوی دکتری جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. احمد خادم الحسینی دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. حمید صابری دانشیار مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. حجت مهکوئی دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. Journal Article 2024 12 03 ساختار فضایی شهری به توزیع و آرایش مکانی فعالیت‌ها، کاربری زمین و شبکه‌های زیرساختی اشاره دارد که تعیین‌کننده تعاملات فضایی و عملکردی در شهر هستند. این مفهوم نقش مهمی در پایداری شهری و عدالت توزیعی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختار عملکردی-فضایی محلات منطقه 9 شهر اصفهان صورت گرفته است. این شهر به‌عنوان یکی از کانون‌های تاریخی و فرهنگی ایران، ترکیبی از ساختارهای سنتی و مدرن را شامل می‌شود و در سال‌های اخیر تغییرات فضایی و عملکردی زیادی را تجربه کرده است. تحلیل این پژوهش در چهار بعد اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی و خدمات شهری-محیط زیست در محلات منطقه 9 شهر اصفهان صورت گرفته است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های مبتنی بر طیف لیکرت از دو گروه خبرگان و شهروندان جمع‌آوری و با آزمون T-Test تجزیه و تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که تمامی ابعاد بررسی‌شده تأثیری بالاتر از حد متوسط بر بهبود وضعیت محلات منطقه داشته‌اند. در این میان، تفاوت معناداری در ابعاد اقتصادی، کالبدی و خدمات شهری-محیط زیست بین نظرات خبرگان و شهروندان مشاهده شده است، در حالی که در بعد اجتماعی-فرهنگی چنین تفاوتی وجود ندارد. همچنین، خبرگان در ابعاد اقتصادی و خدمات شهری-محیط زیست ارزیابی بالاتری نسبت به شهروندان داشتند. بر اساس یافته‌ها، پیشنهادهایی برای بهبود وضعیت محلات منطقه ارائه شده و این اقدامات می‌تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و تحقق توسعه پایدار در محلات این منطقه داشته باشد. برای نمونه تأمین خطوط مترو و ایستگاه ‌های مترو در نواحی جنوبی و غربی، ضمن کاهش زمان سفر و مصرف انرژی، توزیع متوازن ‌تر دسترسی ‌ها را در پی خواهد داشت. همچنین، با هدف کاهش نابرابری‌ها، توسعه امکانات آموزشی و فرهنگی در نواحی محروم و کم ‌برخوردار منطقه 9 مانند شمال و شمال غرب ضروری است.

https://www.jget.ir/article_216624_fabb94ceeb0567c60e509f3374ff7e67.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 بررسی و ارزیابی ژئومیتوسایت‌های شهرستان سبزوار به عنوان جاذبه‌های گردشگری 124 143 217160 10.22034/jget.2025.498811.1603 FA علی بهشتی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، شهرستان سبزوار، ایران. 0009-0003-0412-8984 ابوالقاسم امیراحمدی استاد جغرافیای محیطی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، شهرستان سبزوار، ایران. لیلا گلی مختاری استادیار جغرافیای محیطی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، شهرستان سبزوار، ایران. نادیا بقائی نژاد دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، شهرستان سبزوار، ایران. Journal Article 2025 01 08 مقدمه: امروزه زمین‌اسطوره ‌شناسی به عنوان یکی از علمی‌ترین و جذاب‌ترین اشکال مختلف گردشگری می تواند پتانسیل‌‎‏های بالایی را در راستای برنامه ریزی برای گردشگری پایدار عرضه کند. سایت‌های زمین‌اسطوره‌شناسی یا ژئومیتولوژی مکان‌هایی نادر و شگفت‌انگیز هستند که نمایانگر رابطه انسان و محیط طبیعی در دل تاریخ می‌باشند. هدف: هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل ژئومیتوسایت‌های شهرستان سبزوار و نواحی تابعه آن از لحاظ ویژگی‌های منحصر به فرد زمین‌شناسی و ژئومورفولوژیکی آن‌ها می‌باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش بر اساس مدل فاسیلاس به بررسی پتانسیل یابی مناطق مستعد پرداخته شد. چرا که این مدل ابزاری قوی برای شناسایی مناطق ژئوتوریستی می باشد. روش‌شناسی: ارزشهای مورد استفاده در مدل فاسیلاس شامل، ارزشهای‌علمی، اکولوژیکی و حفاظتی، فرهنگی،زیبایی شناختی، اقتصادی و پتانسیل استفاده می‌باشد. برای رسیدن به اهداف تحقیق و به منظور شناسایی و پیدا کردن نمونه های موردی و آگاهی یافتن از داستان‌ها، افسانه‌ها و اسطوره‌های موجود در رابطه با موضوع به شیوه پیمایشی و از طریق کارهای میدانی، مصاحبه و ارتباطات شخصی با جامعه ی آماری که شامل ریش‌سفیدان و کهن‌سالان بومی است صورت گرفت. قلمرو جغرافیایی: شهرستان سبزوار، با داشتن تاریخچه غنی زمین‌شناختی و وجود منابع معدنی متنوع، می تواند نقش مهمی در توسعه پایدار گردشگری در منطقه ایفا نماید. یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که ژئوسایتهای منطقه از نظر شاخصهای پتانسیل استفاده، ارزش علمی و اقتصادی در شرایط پایداری قراردارند و برای حفظ این پایداری نیازمند برنامه‌ریزی در زمینه‌های اقتصادی هستند. و از نظر شاخصی مانند ارزش اکولوژیکی نیاز به توجه بیشتری دارند. همچنین باید گفت بر اساس مدل بکاربرده شده از میان 11 ژئومیتوسایت، بالاترین ارزش به لحاظ گردشگری از بین ژئومیتو سایت‌های شناسایی شده مربوط به دل دل جنبذ و دره ارواح می باشند. و می توانند به عنوان مناسب ترین ژئومیتوسایت های انتخاب گردند. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج بدست آمده و ارزش بالای این میراث‌های زمین‌شناسی، بایدگفت که این تحقیق می‌تواند به عنوان یک منبع معتبر برای تصمیم‌گیرندگان و برنامه‌ریزان درحوزه ژئومیتولوژی در شهرستان سبزوار عمل کند.

https://www.jget.ir/article_217160_ce5f0f5f2378b485b7cc5d10c59fe1e6.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 مدل‌سازی اثرات اکولوژیکی- اجتماعی فضاهای سبز و آبی (UGBS) بر سرزندگی و سلامت عمومی شهر خرم‌آباد (نمونه مورد مطالعه: پارک و دریاچه کیو) 144 167 219469 10.22034/jget.2025.504873.1610 FA کامران دولتیاریان دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-2268-789X محمد حسن یزدانی استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. عطا غفاری گیلانده استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-8145-4818 حسین نظم فر استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-5958-5256 Journal Article 2025 02 05 مقدمه: شهرنشینی و تراکم جمعیت همواره سطوح بالایی از استرس، افسردگی و مشکلات روحی- روانی را بر شهروندان تحمیل می‌کنند. یکی از رویکردهای نوینی که امروزه برای کاهش چالش‌های موجود در شهرنشینی مورد توجه قرار گرفته فضاهای سبز و آبی می‌باشند که دارای اثرات تفریحی، زیباشناختی، درمانی و اقلیمی هستند. هدف: هدف پژوهش حاضر مدل‌سازی اثرات اکولوژیکی- اجتماعی فضاهای سبز و آبی بر سرزندگی و سلامت عمومی شهر خرم‌آباد می‌باشد. روش‌شناسی: روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از لحاظ شیوه انجام توصیفی- تحلیلی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از محیط نرم‌افزارهای AMOS, SPSS, Google Earth,GIS بهره گرفته شد. جامعه آماری پژوهش شامل 200 نفر از مراجعین است که با استفاده از نرم‌افزار Sample Power با توان 80 صدم انتخاب گردید. قلمرو جغرافیایی: شهر خرم‌آباد مرکز استان لرستان است، جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران معادل 416/373 نفر بوده ‌است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که فضای سبز و آبی در شهر خرم‌آباد اثرات معناداری بر سرزندگی و سلامت عمومی این شهر دارند. همچنین یافته‌های به دست آمده از تحلیل مسیر مدل پژوهش نشان داد که این اثرات در ابعاد سرزندگی - شادی، زیست محیطی- اکولوژیکی، محیطی -کالبدی و اجتماعی- فرهنگی و با وزن‌های کوواریانسی (85/0)، (75/0)، (73/0)، (64/0)، مورد تایید است. در ادامه مشخص شد که بین شاخص‌های اجتماعی- فرهنگی و محیطی- کالبدی ارتباط معنادار وجود دارد و این دو عامل بر افزایش شادی - سرزندگی شهروندان به میزان (24/0) و (53/0) اثر گذارند. در نهایت به بررسی رابطه حضور پذیری شهروندان و شاخص امنیت در پارک و دریاچه کیو پرداخته شد، نتایج نشان از وجود معنادار بودن این دو عامل به میزان (41/0) دارد. نتیجه‌گیری: نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان دهنده این است که پارک و دریاچه کیو اثرات معناداری بر سرزندگی و سلامت عمومی شهر خرم‌آباد دارد و می‌تواند بستری برای احساس نزدیکی به طبیعت، افزایش زیبایی شهر، مکانی برای فعالیت‌های بدنی و ورزشی، استفاده به‌عنوان یک پاتوق، رونق گردشگری داخلی، حفظ حیات گیاهی و جانوری، منظر شهری مطلوب و تلطیف آب‌وهوا باشد. کلیدواژه‌ها: مدل‌سازی، اثرات اکولوژیکی- اجتماعی، فضاهای سبز و آبی، سرزندگی و سلامت عمومی، شهر خرم‌آباد.

https://www.jget.ir/article_219469_45f2e425498e6665615554b31d8616df.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 تغییرپذیری مکانی-زمانی امواج گرم و سرد در پهنه استان گیلان با استفاده از روش تحلیل خوشه‌ای 168 185 220818 10.22034/jget.2025.495330.1599 FA شراره صیدگر‌ قنبر دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، واحد رشت،دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران 0009-0002-2132-7478 آتوسا بیک دلی استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. پرویز رضایی دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. 0000-0002-0152-3896 Journal Article 2024 12 22 مقدمه: امواج گرم و سرد یکی از مخاطرات طبیعی با بیشترین اثر در پهنه کره زمین برحسب مرگ‌ومیر و ضررهای اقتصادی است که اثراتش روز به روز بیشتر و شدیدتر می‌شود. در دو دهه آخر قرن 20ام و اوایل قرن 21ام افزایش دمای جهانی باعث افزایش رخداد پدیده‌های حد از جمله سیلاب‌ها، خشکسالی‌ها، بارش‌های شدید و امواج گرم و سرد شده است. هدف: در این پژوهش اقدام به شناسایی امواج گرم (HWs) و سرد (CWs)، طبقه‌بندی و تغییرپذیری مکانی-زمانی آن در گستره استان گیلان شده است. روش‌شناسی: برای این کار داده‌های دمای حداکثر و حداقل از سایت مرکز اروپایی پیش‌بینی میان‌مدت جو (ECMWF) تحت نسخه ERA5 با تفکیک مکانی 〖0.25〗^°×〖0.25〗^° بمدت 40 سال (1980 تا 2020) دریافت شد. سپس با استفاده از تحلیل خوشه‌ای (CL) به روش فاصله اقلیدوسی و تحلیل پایگانی وارد، اقدام به گروه‌ بندی امواج از بعد مکانی و زمانی شد. قلمرو جغرافیایی: استان گیلان یافته‌ها: نتایج نشان داد که فراوانی امواج گرم و سرد از طول موج 3 روزه به سمت طول موج‌های بالاتر تا 30 روزه کاهش می‌یابد. این مهم در تحلیل خوشه‌ای فراوانی امواج از بعد مکانی و زمانی نیز مشاهده شد، بطوریکه تعداد خوشه‌های شناسایی شده با افزایش طول موج‌ها کاهش پیدا کرده و پهنه استان به یک واحد همگن تبدیل می‌گردد. بعبارت دیگر گستره استان در طول‌ موج‌های کوتاه‌تر نسبتا ناهمگن بوده و از واحدهای مستقل و متفاوت بیشتری تشکیل شده است. نتیجه گیری: رابطه بین مدت امواج گرم و سرد با تعداد نواحی آن در استان گیلان، از نوع معکوس بدست آمد.

https://www.jget.ir/article_220818_c18f40d47eb9c2ddd7fed651633d6e81.pdf

انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 10 1 2026 05 22 تحلیل سطوح توسعه پایدار اجتماعی ـ فرهنگی و اقتصادی مناطق و محلات براساس راهبرد مهندسی جغرافیایی فضا (مورد مطالعه: شهر رشت) 186 212 221391 10.22034/jget.2025.491995.1594 FA عبدالحسین نظری دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران. نصرالله مولائی هشجین استاد گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت ، ایران 0000-0002-5716-7077 رسول صمدزاده دانشیار گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران. Journal Article 2024 12 03 مقدمه: رشد فزاینده ابعاد شهرنشینی واقعیت‌هایی چون نابرابری اجتماعی را در پی داشته است. بنابراین، برنامه‌ریزی شهری با هدف کاهش نابرابری در شهرها، از موضوعات مهم در کشورهای در حال توسعه است. هدف: هدف این پژوهش بررسی وضعیت محلات و مناطق شهر رشت به لحاظ شاخص های اقتصادی و اجتماعی و همچنین تعیین درجه توسعه یافتگی محلات و مناطق شهر مورد مطالعه از لحاظ ابعاد مذکور بود. روش‌شناسی: روش انجام این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است. برای گردآوری اطلاعات از روش پرسشنامه استفاده شد. تعداد 330 پرسشنامه، تکمیل و توزیع شد. با استفاده از آزمون تی، وضعیت شاخص ها در کل شهر رشت مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از پرسشنامه کارشناسان و روش مقایسه زوجی، ضریب اهمیت شاخص ها تعیین شد. برای رتبه بندی محلات از مدل تاپسیس استفاده شد. قلمرو جغرافیایی: محدوده مورد مطالعه در این پژوهش، مناطق پنح گانه و محلات کلانشهر رشت است. یافته‌ها: نتایج رتبه بندی محلات شهر رشت از نظر بعد اجتماعی نشان داد که محلات درونی و بافت های تاریخی در سطح ضعیف و محلات حاشیه ای در مناطق سه و چهار در سطح خیلی ضعیف قرار دارند. همچنین ، محلات شمالی شهر و محلات بافت میانی شهر نیز در شرایط متوسط به بالا قرار دارند. نتایج بدست آمده نشان داد که محلات موجود در نواحی حاشیه ای شهر از کمترین امکانات اقتصادی برخوردار هستند. همچنین بافت های درونی شهر در سطح ضعیف و متوسط قرار دارند. نواحی توسعه یافته شهر در شرایط بهتری قرار داشتند. . نتایج نشان داد که منطقه یک با امیتاز 73/0 نسبت به سایر مناطق از توسعه یافتگی بالایی برخوردار است. منطقه سه و چهار نیز در پایین ترین سطح قرار گرفتند. در بعد اقتصادی منطقه یک در بالاترین سطح، مناطق دو و پنج در سطح متوسط و مناطق سه وچهار در پایین ترین سطح قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: در پی رشد افسار گسیخته شهرها با مسئله فضاهای نابرابر و بی عدالتی مواجه هستند. مسئله مذکور با یک رویکرد نوآورانه، یعنی راهبرد مهندسی جغرافیایی فضا، بررسی شد. مهندسی جغرافیایی فضا سبب شکل گیری فضای جغرافیایی برابر و متوازن شده و باعث انسجام شهری می شود.

https://www.jget.ir/article_221391_a43a5b35da68c488c705e6c6c4264c50.pdf