انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 11 1 2026 02 26 ارزیابی مؤلفه‌های تبیین‌کننده‌ی رویکرد شهرسازی بیوفیلیک در محلات شهری (مطالعه موردی: محله‌ی شهرداری شهر رشت) 236366 10.22034/jget.2025.554985.1645 FA حمیدرضا احمدی سیاهمرد گروه معماری و شهرسازی، واحد بین‌الملل ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران رسول درس‌خوان گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران مصطفی بصیری گروه شهرسازی و معماری، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران Journal Article 2025 10 23 مقدمه: امروزه با توجه به گسترش محیط‌های ساخته‌شده و کاهش تماس مستقیم انسان با طبیعت، بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که سیاست‌های برنامه‌ریزی شهری بایستی بازگرداندن طبیعت به مکان‌های شهری را مدنظر قرار دهد. در این راستا، در سال‌های اخیر رویکرد بیوفیلیا به‌عنوان یکی از الگوهای برنامه‌ریزی و طراحی شهری بر مبنای طبیعت‌گرایی مطرح گردیده است.<br><br>هدف: با توجه به اهمیت ادغام رویکرد بیوفیلیا در برنامه‌ریزی و طراحی شهرهای امروزی و ضرورت بررسی اولیه از شرایط موجود، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مؤلفه‌های تبیین‌کننده‌ی رویکرد شهرسازی بیوفیلیک در محله‌ی شهرداری شهر رشت نگارش شده است.<br><br>روش‌شناسی: روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر کمی، با هدف کاربردی و ماهیت تحلیلی و اکتشافی می‌باشد که به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از تکنیک حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار Smart-pls استفاده شده است. <br><br>قلمرو جغرافیایی: محله‌ی شهرداری یکی از قدیمی‌ترین محلات شهر رشت می‌باشد و به‌عنوان بافت تاریخی در مرکز شهر رشت قرار گرفته است.<br><br>یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین تحقق‌پذیری در بین مؤلفه‌های شهرسازی بیوفیلیک در محله‌ی شهرداری رشت به ترتیب مربوط به اجتماعی و روانی، کالبدی و عملکردی و زیست‌محیطی می‌باشد. در بین مؤلفه‌های فرعی نیز بیشترین تحقق‌پذیری مربوط به مؤلفه‌های احساس آرامش روانی و کاهش استرس، نشاط و پویایی فضاها، بهره‌مندی از مواد طبیعی در مصالح ساختمانی (چوب، سنگ، خاک، بامبو و...)، طراحی نماها و بام‌های سبز و شکل‌گیری تعاملات اجتماعی در فضاها و محیط‌های طبیعی می‌باشد که ارزش مدل ساختاری برای آنها به ترتیب 749/0، 675/0، 611/0، 542/0 و 456/0 محاسبه شده است.<br><br>نتیجه‌گیری: در سطح اطمینان 95 درصد تنها مؤلفه‌ی اجتماعی و روانی شرایط مطلوبی را در این محله نشان می‌دهد و مؤلفه‌های کالبدی و عملکردی و زیست‌محیطی در شرایط نامطلوبی قرار داشته‌اند. به عبارتی عناصر و مؤلفه‌های مرتبط با طراحی شهر بیوفیک در محله نامطلوب می‌باشند.